Zwolnij w Reszlu: spójniki przeciwstawne i odpieranie tezy
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o spójnikach przeciwstawnych i zwrotach, którymi odpieramy cudze twierdzenie: nie…, lecz…, nie tyle…, ile…, zamiast, bynajmniej, na tle miasteczka, które nie pędzi.
- Gramatyka
- Zdania złożone z nie…, lecz… (ale, tylko), nie tyle…, ile…, zamiast z dopełniaczem albo bezokolicznikiem, wręcz przeciwnie i bynajmniej, które znaczy „wcale nie”, a nie „przynajmniej”.
- Temat
- Ruch Cittaslow, czyli miasta powolne, i Reszel na Warmii, który w 2004 roku jako pierwszy w Polsce dołączył do tej sieci. Zapracowany prawnik z Warszawy spędza tam weekend w pensjonacie.
- Zadania
- Artykuł i komentarze czytelników, rozmowa w pensjonacie i spacer z przewodnikiem, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z kolegą i pudełko z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: szybko czy powoli?
Rozdział 2Czytamy: miasto, które nie pędzi
Rozdział 3Słuchamy: weekend bez zegarka
- Posłuchaj: Grzegorz, prawnik z Warszawy, w pensjonacie MagdySłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
- Posłuchaj przewodnika: spacer po starówce ReszlaSłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: wręcz przeciwnie!
- Spójrz na schemat: jak odeprzeć twierdzenieSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawne słowo: jak odeprzeć twierdzenie?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Wybierz poprawne słowo: bynajmniej czy przynajmniej?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij odpowiedzi: odpieramy twierdzeniaUzupełnij lukiWypróbuj
- Przeciągnij słowa: polemiczna odpowiedź MagdyPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: kto zwalnia, ten przegrywa?
Rozdział 6Praca domowa
Słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- pośpiech
- ślimak
- rzemieślnik
- lokalne produkty
- jakość życia
- starówka
- wypalenie zawodowe
Gramatyka: odpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Uczniowie umieją już przyznać komuś częściowo rację: co prawda…, ale…. Teraz uczą się odeprzeć twierdzenie i od razu je poprawić. Służą do tego spójniki przeciwstawne w zdaniach złożonych (nie…, lecz…, nie tyle…, ile…), przyimek zamiast i krótkie odpowiedzi Wręcz przeciwnie! i Bynajmniej!. Przy każdej strukturze schemat podaje jej styl.
Odpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast…
Kiedy nie zgadzasz się z czyimś twierdzeniem, możesz je odeprzeć i od razu powiedzieć, jak jest naprawdę.
Nie…, lecz… i nie chodzi o to, żeby…
Najprostszy sposób to zaprzeczyć jednej rzeczy i podać drugą: Slow nie oznacza lenistwa, lecz uważność. Lecz pasuje do tekstu pisanego, ale jest neutralne, a tylko potoczne. Dłuższa wersja odpiera czyjś cel: Nie chodzi o to, żeby nic nie robić, lecz o to, żeby robić wszystko spokojnie.
Jak odeprzeć twierdzenie?
| struktura | przykład | styl |
|---|---|---|
| nie…, lecz… / nie…, ale… / nie…, tylko… | Slow nie oznacza lenistwa, lecz uważność. | lecz: pisany; ale: neutralny; tylko: potoczny |
| Nie chodzi o to, żeby…, lecz o to, żeby… | Nie chodzi o to, żeby nic nie robić, lecz o to, żeby robić wszystko spokojnie. | neutralny i pisany |
| nie tyle…, ile… / nie tyle…, co… | Reszel jest nie tyle nudny, ile spokojny. | ile: pisany, staranny; co: neutralny |
| zamiast + dopełniacz (Kogo? Czego?) | Zamiast pośpiechu proponuję spacer po starówce. | neutralny |
| zamiast + bezokolicznik | Zamiast pędzić, proszę brać przykład ze ślimaków. | neutralny; obie rzeczy robi ta sama osoba |
| Wręcz przeciwnie! | Tu się nic nie dzieje? Wręcz przeciwnie! | neutralny |
| bynajmniej (nie) = wcale (nie) | Takie miasto bynajmniej nie jest zacofane. Zacofany? Bynajmniej! | oficjalny, pisany |
Nie tyle…, ile… i zamiast
Nie tyle…, ile… nie odrzuca całego twierdzenia, tylko je koryguje: Reszel jest nie tyle nudny, ile spokojny. W mowie zamiast ile słychać często co. Zamiast łączy się z dopełniaczem (zamiast pośpiechu) albo z bezokolicznikiem, gdy obie czynności wykonuje ta sama osoba.
- Reszel jest nie tyle nudny, ile spokojny.
- Zacofany? Bynajmniej! Korzystamy też z nowoczesnych technologii.
- Zamiast pośpiechu proponuję spacer po starówce.
- Nie chodzi o to, żeby nic nie robić, lecz o to, żeby robić wszystko spokojnie.w rozmowie także: …, ale o to, żeby…
- Tu się nic nie dzieje? Wręcz przeciwnie! Może pan zwiedzić zamek.
- Dobrze, spróbuję. Ale przynajmniej zegarek mogę zabrać?przynajmniej = chociaż, co najmniej: to nie jest odpieranie!
Przypadek po nie i po lecz
Porównanie pokazuje pułapkę: czasownik, który łączy się z biernikiem, po nie wymaga dopełniacza (nie oznacza lenistwa), ale po lecz wraca biernik: lecz uważność, lecz domową kuchnię.
czasownik z nie: dopełniacz (Czego?)
- Slow nie oznacza lenistwa…
- Magda nie poleca gościom sieciowych restauracji…
po lecz / ale / tylko: przypadek jak bez nie
- …, lecz uważność (oznacza co? biernik).
- …, lecz domową kuchnię (poleca co? biernik).
Bynajmniej czy przynajmniej?
Bynajmniej (nie) znaczy „wcale (nie)” i może być samodzielną odpowiedzią: Nudzi się pan? – Bynajmniej! Przynajmniej znaczy „chociaż, co najmniej”. Wskazówka nazywa ich pomylenie jednym z najsłynniejszych błędów w polszczyźnie.
Uwaga: bynajmniej ≠ przynajmniej!
Bynajmniej (nie) znaczy „wcale (nie)”: To bynajmniej nie jest nudne miasto. Odpiera twierdzenie, zwykle stoi przy nie, a samo może być krótką odpowiedzią: Nudzi się pan? – Bynajmniej! Przynajmniej znaczy „chociaż, co najmniej”: Spróbujmy przynajmniej raz. Mylenie tych słów to jeden z najsłynniejszych błędów w polszczyźnie.
Typowe błędy
Lista poprawia cztery pomyłki: bynajmniej spróbujmy zamiast przynajmniej, zamiast pośpiech, nie tyle cichy, ale spokojny w tekście pisanym i nie oznacza lenistwo.
Bynajmniej spróbujmy zwolnić tempo.
Przynajmniej spróbujmy zwolnić tempo.
bynajmniej = wcale nie; tu chodzi o „chociaż”, więc przynajmniej
Zamiast pośpiech proponuję spacer.
Zamiast pośpiechu proponuję spacer.
po zamiast: dopełniacz (Czego?)
Reszel jest nie tyle cichy, ale spokojny.
Reszel jest nie tyle cichy, ile spokojny.
w tekście pisanym nie tyle łączy się z ile albo co, nie z ale
Slow nie oznacza lenistwo, lecz uważność.
Slow nie oznacza lenistwa, lecz uważność.
czasownik z nie: dopełniacz; po lecz: biernik
Więcej lekcji z tej gramatyki: Spójniki i zdania złożone – lekcje i ćwiczenia · Pytania i przeczenia – lekcje i ćwiczenia
Spójniki przeciwstawne – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- odeprzeć twierdzenie i od razu powiedzieć, jak jest naprawdę: Slow nie oznacza lenistwa, lecz uważność
- poprawić czyjeś słowa łagodniej: Reszel jest nie tyle nudny, ile spokojny
- zaproponować coś w miejsce czegoś innego: Zamiast pośpiechu proponuję spacer po starówce, Zamiast pędzić, proszę brać przykład ze ślimaków
- użyć bynajmniej w znaczeniu „wcale nie” i odróżnić je od przynajmniej: Zacofany? Bynajmniej!, Spróbujmy przynajmniej raz
- napisać polemiczny komentarz o przyszłości małych miasteczek: Nie chodzi o to, żeby małe miasta były duże, lecz o to, żeby dobrze się w nich żyło
To lekcja 7 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo, trzecia w dziale Praca i odpoczynek. Po przyznawaniu racji z lekcji 6 przychodzi odpieranie cudzych twierdzeń, a punktem wyjścia są pary co prawda…, ale… z lekcji 18 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat. Powolne miasteczko dobrze się do tego nadaje, bo wiele osób ma o takich miejscach gotowe zdanie: że są nudne, zacofane albo bez przyszłości. W lekcji 8 uczniowie biorą udział w debacie oksfordzkiej.
Rozgrzewka to koło z pytaniami o tempo życia i dziesięć słów, od zwolnić tempo po wypalenie zawodowe, z obrazkami i zadaniem przy zdjęciach. Uczniowie czytają artykuł o ruchu Cittaslow i Reszlu z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem komentarze czytelników do tezy, że małe miasteczka nie mają przyszłości. Słuchają porannej rozmowy w pensjonacie i krótkiego spaceru po starówce z przewodnikiem. Po schemacie są cztery ćwiczenia, ostatnie z polemiczną odpowiedzią właścicielki pensjonatu. Na czacie uczeń przekonuje kolegę do czterodniowego tygodnia pracy, a potem w parze albo z lektorem otwiera pudełko z pytaniami.
W domu czekają cztery zadania. Wybór poprawnego zdania i dopasowanie słów są sprawdzane automatycznie, a polemiczny komentarz i nagraną odpowiedź na tezę o czterodniowym tygodniu pracy sprawdza nauczyciel.
- Gramatyka:
- odpieranie twierdzeń: nie…, lecz… · nie tyle…, ile… · zamiast + dopełniacz / bezokolicznik · bynajmniej czy przynajmniej?
- Temat:
- praca i odpoczynek · tempo życia · małe miasta · Cittaslow · Reszel
Wskazówki dla nauczyciela
- Zacznij od stereotypów o małych miastach: zbierz na tablicy zdania uczniów typu tam nic się nie dzieje. Po schemacie grupa odpiera je jedno po drugim strukturami z lekcji.
- Ćwicz bynajmniej w krótkich wymianach: zadaj pytanie z oczywistym „nie”, np. Nudzisz się?, a uczeń odpowiada Bynajmniej!. Potem dodaj zdania z przynajmniej, żeby grupa usłyszała różnicę.
- Pokaż różnicę między nie…, lecz… a nie tyle…, ile…: pierwsze odrzuca słowo rozmówcy, drugie tylko je łagodzi. Poproś o obie wersje tego samego zdania o Reszlu.
- Zwróć uwagę na przypadek po lecz: uczniowie często zostawiają dopełniacz z pierwszej części zdania. Dobrze widać to w zdaniu Magda nie poleca sieciowych restauracji, lecz domową kuchnię.
- Polemiczną odpowiedź Magdy przeczytaj z grupą jak wzór przed pracą domową: ma tezę, z którą autorka się nie zgadza, kilka odpartych twierdzeń i zaproszenie na końcu. Uczniowie mogą zachować ten układ we własnym komentarzu.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
26 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.Zobacz kurs
Moduł 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
Lekcja 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Lekcja 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
Lekcja 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Lekcja 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Moduł 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Lekcja 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Lekcja 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
Lekcja 7 · tutaj jesteśZwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Lekcja 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
Moduł 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Lekcja 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Lekcja 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
Lekcja 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
Lekcja 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
Moduł 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Lekcja 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
Lekcja 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
Lekcja 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Lekcja 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
Moduł 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Lekcja 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
Lekcja 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
Lekcja 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Lekcja 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
Moduł 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Moduł 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Lekcja 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
Lekcja 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
Lekcja 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
Lekcja 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
Moduł 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą
Lekcja 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
Lekcja 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Lekcja 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
Lekcja 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania



