Wypróbuj za darmoWypróbuj

Kowalski, Nowak, Wiśniewski: słowotwórstwo i odmiana polskich nazwisk

Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o słowotwórstwie i odmianie nazwisk: jak powstały Kowalski i Nowak, jak brzmią nazwiska kobiet i jak mówimy o całej rodzinie.

Gramatyka
Nazwiska na -ski, -cki, -dzki, -ak, -czyk i -owicz, formy żeńskie (Kowalska, ale pani Nowak), przypadki z pan i pani, cała rodzina (państwo Kowalscy, u Nowaków) i dawne Nowakowa, Nowakówna.
Temat
Skąd się wzięły trzy najczęstsze polskie nazwiska według rejestru PESEL ze stycznia 2026 roku: Nowak, czyli przybysz, oraz Kowalski i Wiśniewski od nazw wsi.
Zadania
Artykuł i komentarze, rozmowa przy drzewie genealogicznym i audycja o Kowalskich, schemat z pięcioma zadaniami, czat o zaproszeniach i koło z pytaniami.

Co jest w środku

  1. Rozdział 1Na start: jak się nazywasz?

    • ObrazekOdblokuj
    • Otwórz pudełko i odpowiedz: twoje nazwiskoOtwórz pudełkoOdblokuj
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaSłownictwoWypróbuj
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoWybierz według obrazkaOdblokuj

  2. Rozdział 2Czytamy: skąd się wzięły nasze nazwiska?

    • Przeczytaj artykuł: skąd się wzięły nasze nazwiska?ArtykułOdblokuj
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
    • Przeczytaj post i komentarze czytelnikówAutentyczny dokumentWypróbuj
    • Przeczytaj komentarze i wybierz: kto tak uważa?QuizOdblokuj

  3. Rozdział 3Słuchamy: stara pocztówka i lista gości

    • Posłuchaj: Agnieszka rysuje drzewo genealogiczneSłuchanieWypróbuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
    • Posłuchaj audycji radiowej o nazwisku KowalskiSłuchanieOdblokuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj audycji jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj

  4. Rozdział 4Gramatyka: pan Nowak, pani Nowak, Nowakowie

    • Spójrz na schemat: polskie nazwiskaSchemat gramatycznyWypróbuj
    • Wypełnij tabelę: on, ona i cała rodzinaUzupełnij tabelęWypróbuj
    • Wybierz poprawną formę nazwiskaWybierz odpowiedźOdblokuj
    • Uzupełnij zdania: powiedz to samo inaczejUzupełnij lukiOdblokuj
    • Przeczytaj i wybierz poprawną odpowiedźQuizOdblokuj
    • Uzupełnij zaproszenie: 30 lat rodzinnej piekarniUzupełnij lukiOdblokuj

  5. Rozdział 5Rozmawiamy: kto przyjedzie na zjazd?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: zaproszenia na zjazdCzatWypróbuj
    • Zakręć kołem i odpowiedz: nazwiska dawniej i dziśZakręć kołemOdblokuj

  6. Rozdział 6Praca domowa

    • Przeczytaj post Agnieszki po zjeździe i wybierz poprawną formęWybierz odpowiedźOdblokuj
    • Dopasuj słowa do definicjiPołącz w paryOdblokuj
    • Napisz zaproszenie na zjazd rodzinnyPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
    • Nagraj odpowiedź: skąd się wzięło nazwisko?Mówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj

27 ćwiczeń w 6 rozdziałach. Zacznij 7-dniowy okres próbny, by otworzyć wszystkie, skopiować dowolną część do własnych lekcji i poprowadzić lekcję na żywo.

Rodzina i przodkowie po polsku

Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.

+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek

  • kowal
  • czeladnik
  • zjazd rodzinny
  • prababcia
  • przeglądać
  • odszukać
  • przekazywać z pokolenia na pokolenie

Gramatyka: polskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina

Uczniowie znają pan, pani, państwo oraz odmianę przymiotników i rzeczowników. Ta lekcja pokazuje, że nazwisko odmienia się jak przymiotnik albo jak rzeczownik, zależnie od tego, jak powstało. Od typu zależą też forma żeńska i nazwa całej rodziny. Schemat ma trzy tabele, porównanie dawnych i dzisiejszych form oraz listę typowych błędów.

Nazwiska: on, ona i cała rodzina

Jak powstają polskie nazwiska, jak brzmią nazwiska kobiet, jak je odmieniamy i jak mówimy o całej rodzinie.

Typy nazwisk: -ski, -ak, -czyk, -owicz

Nazwiska na -ski, -cki i -dzki są przymiotnikowe i często pochodzą od nazw miejscowości. Nazwiska na -ak, -ek, -czyk, -ik i -owicz są rzeczownikowe; -owicz znaczyło dawniej „syn…”. Tabela pokazuje każdy typ w czterech formach: on, ona, rodzina i u kogo?.

Typy nazwisk

typ nazwiskaononaoni (rodzina)u kogo?
-ski (przymiotnikowe, często od miejscowości)KowalskiKowalska(państwo) Kowalscyu Kowalskich
-cki (przymiotnikowe)NowickiNowicka(państwo) Nowiccyu Nowickich
-dzki (przymiotnikowe)ZawadzkiZawadzka(państwo) Zawadzcyu Zawadzkich
-ak, -ek (rzeczownikowe)NowakNowak(państwo) Nowakowieu Nowaków
-czyk (rzeczownikowe)KowalczykKowalczyk(państwo) Kowalczykowieu Kowalczyków
-ik (rzeczownikowe)WójcikWójcik(państwo) Wójcikowieu Wójcików
-owicz: dawniej „syn…” (rzeczownikowe)PawłowiczPawłowicz(państwo) Pawłowiczowieu Pawłowiczów

Pani Kowalska, ale pani Nowak

Nazwisko przymiotnikowe ma formę żeńską i odmienia się jak przymiotnik: z panią Kowalską. Żeńskie nazwisko zakończone na spółgłoskę brzmi tak samo jak męskie i się nie odmienia, więc zmienia się tylko pani: z panią Nowak, ale z panem Nowakiem.

pytaniepan Kowalskipani Kowalskapan Nowakpani Nowak
Kogo? Czego? (u, do, od, dla)pana Kowalskiegopani Kowalskiejpana Nowakapani Nowak
Komu? Czemu?panu Kowalskiemupani Kowalskiejpanu Nowakowipani Nowak
Kogo? Co?pana Kowalskiegopanią Kowalskąpana Nowakapanią Nowak
Z kim? Z czym?z panem Kowalskimz panią Kowalskąz panem Nowakiemz panią Nowak
O kim? O czym?o panu Kowalskimo pani Kowalskiejo panu Nowakuo pani Nowak

Cała rodzina: Kowalscy i Nowakowie

Rodzina to państwo Kowalscy, z końcówką jak w ci mili ludzie, albo państwo Nowakowie, z końcówką -owie. W dopełniaczu mówimy u Kowalskich i u Nowaków. Słowo państwo oznacza małżeństwo albo kobiety i mężczyzn razem.

Cała rodzina: państwo…

pytaniepaństwo Kowalscypaństwo Nowakowie
Kogo? Czego? (u, do, od, dla)u (państwa) Kowalskichu (państwa) Nowaków
Komu? Czemu?(państwu) Kowalskim(państwu) Nowakom
Kogo? Co?zapraszam (państwa) Kowalskichzapraszam (państwa) Nowaków
Z kim? Z czym?z (państwem) Kowalskimiz (państwem) Nowakami
O kim? O czym?o (państwu) Kowalskicho (państwu) Nowakach

Uwaga!

Nazwiska kobiet zakończone na spółgłoskę (Nowak, Wójcik, Pawłowicz) się nie odmieniają: odmienia się tylko pani (z panią Nowak, do pani Wójcik). Nazwiska mężczyzn odmieniamy zawsze: z panem Nowakiem. Państwo to małżeństwo albo cała rodzina (kobiety i mężczyźni razem), dlatego mówimy państwo Kowalscy, tak jak ci mili ludzie.

Nowakowa, Nowakówna i typowe błędy

Dawniej żona pana Nowaka była Nowakową, a córka Nowakówną. Te formy tworzy się tylko od nazwisk rzeczownikowych i nie wpisuje się ich do dokumentów. Typowe błędy to z panią Nowakiem, państwo Kowalskie i u Nowakowów.

Nowakowa, Nowakówna: dawniej i dziś

dawniej

  • żona pana Nowaka: Nowakowa
  • córka pana Nowaka: Nowakówna
  • tylko od nazwisk rzeczownikowych, nigdy od -ska

dziś

  • w dowodzie osobistym: pani Nowak
  • -owa, -ówna: rzadko, zwyczajowo, nigdy w dokumentach

Przykłady z lekcji

  • Mama jest z domu Kowalska, a tata nazywa się Nowak.
  • Nowakowie to rodzina taty, a Kowalscy – rodzina mamy.
  • Spotykamy się u Kowalskich.u + dopełniacz: u Kowalskich, u Nowaków
  • Zjazd rodzinny Nowaków i Kowalskich.nie: Nowakowów!
  • W dowodzie byłabym po prostu Agnieszka Nowak.nie: Nowakówna
  • Rozmawiam z panią Nowak i z panem Nowakiem.

Typowe błędy

  • W dowodzie osobistym: Agnieszka Nowakowa

    W dowodzie osobistym: Agnieszka Nowak

    -owa i -ówna to dawne formy; nie wpisuje się ich do dokumentów

  • Rozmawiałam z panią Nowakiem.

    Rozmawiałam z panią Nowak.

    żeńskich nazwisk na spółgłoskę nie odmieniamy

  • Przyjechali państwo Kowalskie.

    Przyjechali państwo Kowalscy.

    państwo to także mężczyźni: forma jak ci mili ludzie

  • Zjazd odbędzie się u Nowakowów.

    Zjazd odbędzie się u Nowaków.

    Nowakowie → u Nowaków, bez drugiego -ow-

Więcej lekcji z tej gramatyki: Słowotwórstwo – lekcje i ćwiczenia · Mianownik – lekcje i ćwiczenia

Odmiana nazwisk – ćwiczenia online

Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Więcej ćwiczeń

Co jest w lekcji

  • 14 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
  • 2 gry
  • 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
  • 1 autentyczny dokument
  • 1 artykuł
  • 1 schemat gramatyczny
  • 1 zestaw fiszek
  • 2 nagrania
  • 1 obrazek
  • 2 transkrypcje

Główne cele tej lekcji:

  • rozpoznać typ nazwiska i jego pochodzenie: Kowalski pochodzi zwykle od nazwy wsi Kowal albo Kowale.
  • utworzyć nazwisko kobiety i rodziny: pan Zawadzki → pani Zawadzka, państwo Zawadzcy; pan Woźniak → pani Woźniak, państwo Woźniakowie
  • odmienić nazwisko po przyimku: Rozmawiam z panią Nowak i z panem Nowakiem., Spotykamy się u Kowalskich.
  • wyjaśnić, czym są Nowakowa i Nowakówna i czemu nie ma ich w dowodzie: W dowodzie byłabym po prostu Agnieszka Nowak.
  • napisać zaproszenie na zjazd rodzinny z nazwiskami w różnych przypadkach: Do zobaczenia u Woźniaków!

To lekcja 29 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo i początek działu Pokolenia, który zamyka cały kurs. Opiera się na odmianie przymiotników i rzeczowników z wcześniejszych kursów oraz na słowotwórstwie z lekcji 13, gdzie uczniowie tworzyli nazwy ludzi i zawodów. Nazwiska dobrze pasują do tej gramatyki, bo każde ma swoją historię i każde trzeba umieć odmienić. Lekcja 30 przechodzi do słów młodość i młodzież.

Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o swoje nazwisko i poznają dziesięć słów, od przodka po czeladnika. Czytają artykuł o pochodzeniu nazwisk i komentarze o popularnym nazwisku, a potem słuchają rozmowy przy drzewie genealogicznym i audycji o Kowalskich. Po schemacie wypełniają tabelę form, wybierają przypadek, przekształcają zdania i uzupełniają zaproszenie rodzinnej piekarni. Na koniec pomagają kuzynce z zaproszeniami na czacie i kręcą kołem z pytaniami.

Dwa z czterech zadań domowych, post po zjeździe z wyborem form i dopasowanie słów, są sprawdzane automatycznie. Zaproszenie na zjazd rodzinny i nagranie o nazwisku ocenia nauczyciel.

Gramatyka:
nazwiska: -ski, -cki, -dzki, -ak, -czyk, -wicz · nazwiska kobiet: Kowalska, ale pani Nowak · odmiana: z panem Nowakiem, z panią Nowak · rodzina: państwo Kowalscy, u Nowaków
Temat:
nazwiska · rodzina · pokolenia · historia rodziny · drzewo genealogiczne

Wskazówki dla nauczyciela

  • Zacznij od nazwisk uczniów: niech każda osoba sprawdzi, czy jej nazwisko odmieniałoby się po polsku jak rzeczownik czy jak przymiotnik, i poda formę u…. Reguła od razu działa na prawdziwych przykładach.
  • Pokaż różnicę na jednej parze: z panem Nowakiem i z panią Nowak. Zapytaj, dlaczego nazwisko mężczyzny ma końcówkę, a kobiety nie, zanim otworzysz tabelę przypadków.
  • Zwróć uwagę na państwo Kowalscy: uczniowie często mówią Kowalskie, bo widzą w grupie kobiety. Przypomnij, że państwo to także mężczyźni, więc forma jest taka jak w ci mili ludzie.
  • Narysuj z grupą wspólne drzewo genealogiczne: każda osoba dopisuje dwie rodziny z wymyślonymi polskimi nazwiskami i zaprasza je na zjazd. To dobra rozgrzewka przed zaproszeniem w pracy domowej.

Podoba ci się?

Poprowadź całą lekcję w edio

27 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.

  1. Zacznij okres próbny

    7 dni za darmo, bez karty płatniczej.

  2. Otwórz lekcję

    Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.

  3. Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową

    Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Wypróbuj za darmo przez 7 dni

Cały kurs: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo

32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.Zobacz kurs

  1. Moduł 1 Nauka na nowo

    Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce

    1. Lekcja 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
    2. Lekcja 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
    3. Lekcja 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
    4. Lekcja 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty

  2. Moduł 2 Praca i odpoczynek

    majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka

    1. Lekcja 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
    2. Lekcja 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
    3. Lekcja 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
    4. Lekcja 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy

  3. Moduł 3 Momenty przełomowe

    21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii

    1. Lekcja 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
    2. Lekcja 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
    3. Lekcja 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
    4. Lekcja 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty

  4. Moduł 4 Media i prawda

    pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki

    1. Lekcja 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
    2. Lekcja 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
    3. Lekcja 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
    4. Lekcja 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków

  5. Moduł 5 Podróże, które coś dają

    Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji

    1. Lekcja 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
    2. Lekcja 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
    3. Lekcja 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
    4. Lekcja 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja

  6. Moduł 6 Sport i społeczeństwo

    Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka

    1. Lekcja 21Orlik w każdej gminieStreszczenie: zwroty, przypadki i skracanie
    2. Lekcja 22Złoto na aukcjiCzasowniki relacjonujące i ich przypadki
    3. Lekcja 2315 metrów w 6 sekundRozprawka: części i czasowniki argumentacji
    4. Lekcja 24Projekt: rozprawka na konkursPowtórka działu: streszczenie, relacja i rozprawka

  7. Moduł 7 Budynki i dziedzictwo

    odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby

    1. Lekcja 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
    2. Lekcja 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
    3. Lekcja 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
    4. Lekcja 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby

  8. Moduł 8 Pokolenia

    najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą

    1. Lekcja 29 · tutaj jesteśKowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
    2. Lekcja 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
    3. Lekcja 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
    4. Lekcja 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania

Pytania o tę lekcję

Jak powstały polskie nazwiska i co mówi o nich słowotwórstwo?
Od imion, zawodów, cech człowieka, zwierząt i nazw miejscowości. Zaczęły powstawać pod koniec średniowiecza. Najstarsze są nazwiska „po ojcu”, np. Janowic, czyli syn Jana; później pojawiły się formy na -owicz i -ewicz. Przyrostek -ski tworzy przymiotniki, najczęściej od nazw wsi. Lekcja Kowalski, Nowak, Wiśniewski na edio.ai pokazuje te typy w artykule i w tabeli.
Co słowotwórstwo mówi o nazwiskach na -ski, -ak i -owicz?
Przyrostek zdradza, jak nazwisko powstało i jak się odmienia. -ski, -cki i -dzki tworzą przymiotniki, często od miejscowości, więc mają formę żeńską: Zawadzka. -ak, -ek, -czyk i -owicz tworzą rzeczowniki. -owicz znaczyło „syn…”, a później podobną funkcję pełniły -ek i -czyk: od imienia Adam powstał Adamek, a od niego Adamczyk.
Jak odmieniać nazwiska kobiet?
Na -ska jak przymiotnik, na spółgłoskę wcale. Mówimy z panią Kowalską, do pani Zawadzkiej, ale z panią Nowak, do pani Wójcik: przy nazwisku rzeczownikowym zmienia się tylko słowo pani. Nazwiska mężczyzn odmieniamy zawsze, więc z panem Nowakiem i od pana Kowalczyka. W lekcji Kowalski, Nowak, Wiśniewski uczeń wybiera poprawną formę w ośmiu zdaniach.
Państwo Kowalscy czy państwo Kowalskie?
Poprawnie: państwo Kowalscy, bo to kobiety i mężczyźni razem. Forma jest taka sama jak w ci mili ludzie, a w dopełniaczu mówimy u Kowalskich. Rodzina z nazwiskiem rzeczownikowym to Nowakowie, u Nowaków, z Nowakami. Błędne są państwo Kowalskie i u Nowakowów z podwójnym -ow-. W nagraniu z lekcji właśnie ten drugi błąd poprawia autorka listy gości.
Mówi się „z panią Nowak” czy „z panią Nowakiem”?
Poprawnie jest z panią Nowak. Żeńskiego nazwiska zakończonego na spółgłoskę nie odmieniamy, a narzędnik widać tylko w słowie panią. Forma Nowakiem należy do mężczyzny: z panem Nowakiem. Ta sama zasada dotyczy nazwisk Wójcik, Kowalczyk czy Pawłowicz: Porozmawiam z panią Wójcik.
Czy kobieta może nazywać się Nowakowa?
Może się tak przedstawiać, ale nie w dokumentach. Formy na -owa (żona) i -ówna (córka) to dawny zwyczaj, który dotyczy tylko nazwisk rzeczownikowych: Nowakowa, Wójcikówna. Od nazwisk na -ska ich nie tworzymy. Dziś prawie się ich nie używa, a w dowodzie osobistym jest zawsze Nowak. Nie są jednak zakazane i niektóre kobiety wciąż ich używają.
Skąd pochodzą nazwiska Nowak, Kowalski i Wiśniewski?
Nowak to dawny przybysz, a pozostałe dwa pochodzą od wsi. Słowo nowak oznaczało kogoś nowego w jakimś środowisku. Kowalski pochodzi zwykle od wsi Kowal lub Kowale, których nazwy wzięły się od słowa kowal, a Wiśniewski od nazw takich jak Wiśniewo. W rejestrze PESEL ze stycznia 2026 roku to trzy najczęstsze nazwiska w Polsce.
Jak zaadresować list do całej rodziny?
Szanowni Państwo i nazwisko w mianowniku liczby mnogiej. Piszemy Szanowni Państwo Kowalscy albo Szanowni Państwo Adamowiczowie. W zaproszeniu do bliskich wystarczy Kochani!, a na końcu można się podpisać Rodzina Zielińskich, z nazwiskiem w dopełniaczu. Takie zaproszenie na zjazd rodzinny uczeń pisze w pracy domowej lekcji Kowalski, Nowak, Wiśniewski.
Jak uczyć słowotwórstwa i odmiany nazwisk na kursie dla obcokrajowców?
Najpierw typ nazwiska, potem przypadek. Uczeń, który wie, czy nazwisko jest przymiotnikowe, czy rzeczownikowe, sam przewidzi formę żeńską i nazwę rodziny. Dobrze działa tabela do wypełnienia (on, ona, rodzina, u kogo?), a potem krótkie teksty z życia: zaproszenie, lista gości, post po zjeździe. W tej lekcji tabela ma osiem nazwisk, od Wiśniewskiego po Adamowicza.
Jak ćwiczyć nazwiska na zajęciach indywidualnych online?
Na prawdziwych nazwiskach z otoczenia ucznia. Lektor pyta o sąsiadów, kolegów z pracy albo znane osoby, a uczeń mówi, do kogo idzie w gości i z kim rozmawia. Krótkie zdania z przyimkami, np. u Wiśniewskich, z panią Wójcik, szybko utrwalają odmianę. Na edio.ai uczeń przechodzi też czat z kuzynką, która organizuje zjazd, a wybór form w poście po zjeździe jest sprawdzany automatycznie.
Czy są interaktywne ćwiczenia z odmiany nazwisk?
Tak, a najlepiej działają te z całymi rodzinami. Na tej stronie można bez konta wypróbować cztery części lekcji: komentarze czytelników o popularnych nazwiskach, rozmowę przy drzewie genealogicznym, tabelę „on, ona i cała rodzina” do wypełnienia oraz czat z kuzynką o zaproszeniach na zjazd. Artykuł o pochodzeniu nazwisk, zaproszenie piekarni i praca domowa są w pełnej lekcji.
Odblokuj całą lekcję

Poprowadź tę lekcję ze swoimi uczniami

Umów prezentacjęWypróbuj za darmo

Bez karty płatniczej