Otwarte okiennice: gościna na Podlasiu – przysłowia o gościach i domu
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o tym, jak używać polskich przysłów o gościach i domu, na tle gościny w drewnianych wsiach na Podlasiu.
- Gramatyka
- Czym chata bogata, tym rada, Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej, Ryba i gość po trzech dniach cuchną i Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma: znaczenie, stała forma i różnica między przysłowiem a związkiem frazeologicznym.
- Temat
- Trześcianka, Soce i Puchły, czyli Kraina Otwartych Okiennic w gminie Narew: rzeźbione okiennice, nocleg u gospodarzy, kartacze i sękacz. Anna spędza tam trzy dni z bratem Mateuszem.
- Zadania
- Reportaż z podróży i opinie gości, rozmowa rodzeństwa i powitanie gospodyni, schemat z czterema ćwiczeniami, czat o hotelu i agroturystyce oraz pudełko z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: goście i gospodarze
Rozdział 2Czytamy: okna, które witają gości
- Przeczytaj artykuł: Kraina, w której okna witają gościArtykułOdblokuj
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Przeczytaj opinie gości o gospodarstwie w SocachAutentyczny dokumentWypróbuj
- Przeczytaj opinie i wybierz: kto tak pisze?QuizOdblokuj
Rozdział 3Słuchamy: ostatni wieczór w Socach
- Posłuchaj: Anna i Mateusz spędzają ostatni wieczór w SocachSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj: pani Kunegunda wita gościSłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: czym chata bogata…
- Spójrz na schemat: przysłowia o gościach i domuSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz przysłowie, które pasuje do sytuacjiQuizOdblokuj
- Uzupełnij: powiedz to samo przysłowiemUzupełnij lukiWypróbuj
- Przeciągnij słowa: blog Anny o trzech dniach w SocachPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
- Wybierz poprawną formę: podziękowanie dla gospodyniWybierz odpowiedźOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: hotel czy gospodarze?
Rozdział 6Praca domowa
Wieś i gościnność po polsku: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- chata
- malowniczy
- gospodarstwo agroturystyczne
- gościnność
- ugościć
- zasiedzieć się
- sękacz
Gramatyka: przysłowia o gościach i domu
Związki frazeologiczne, takie jak mieć złote ręce czy owijać w bawełnę, uczniowie znają z kursu B2.1. Teraz poznają przysłowia: całe zdania z mądrością o życiu, w których nie zmienia się ani jednego słowa. Schemat zbiera cztery przysłowia o gościach i domu w tabeli ze znaczeniem i sytuacją, w której się je mówi.
Przysłowia: gość i dom
Przysłowie to całe zdanie, które uczy czegoś o życiu. Jego słów nie zmieniamy.
Cztery przysłowia: znaczenie i sytuacja
Czym chata bogata, tym rada mówi gospodarz, który zaprasza do stołu. Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej pasuje do powrotu z podróży, a Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma do kogoś, kto chwali cudze miejsca. Ryba i gość… to żart, zwykle gościa o sobie.
| przysłowie | znaczenie | kiedy mówimy |
|---|---|---|
| Czym chata bogata, tym rada. | chętnie dzielimy się z gośćmi tym, co mamy | gospodarz zaprasza gości do stołu |
| Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej. | najlepiej czujemy się u siebie | ktoś wraca do domu z podróży |
| Ryba i gość po trzech dniach cuchną. | gość nie powinien zostawać za długo | żartem, zwykle gość mówi tak o sobie |
| Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma. | wydaje nam się, że gdzie indziej jest lepiej | ktoś chwali inne miejsca, a narzeka na swoje |
Przysłowie czy związek frazeologiczny?
Związek frazeologiczny jest częścią zdania, więc jego czasownik się odmienia: Mateusz miał muchy w nosie. Przysłowie to całe zdanie i nie zmienia formy, nawet w opowieści o przeszłości: Wczoraj Mateusz powiedział: „Ryba i gość po trzech dniach cuchną”.
Przysłowie czy związek frazeologiczny?
przysłowie
- całe zdanie z mądrością
- forma się nie zmienia: Wczoraj Mateusz powiedział: „Ryba i gość po trzech dniach cuchną”.
- wprowadzamy je: Jak to mówią: …
związek frazeologiczny
- część zdania
- czasownik zmienia formę: Wczoraj Mateusz miał muchy w nosie.
- wchodzi do zdania jak zwykłe słowa
Jak zbudowane są przysłowia?
Często nie mają czasownika (Wszędzie dobrze, czyli jest dobrze) albo opierają się na parze czym…, tym…. Przetrwały w nich dawne słowa: chata, rada w znaczeniu zadowolona, cuchnąć. Nie zmieniamy w nich osoby, czasu, liczby ani stopnia przymiotnika.
- Całe zdanie, często bez czasownika: Wszędzie dobrze (= jest dobrze), ale w domu najlepiej.
- Para czym…, tym… (jak tym, czym): Czym chata bogata, tym rada = tym, co mamy w domu, chętnie się dzielimy.
- Stare słowa: chata (mały wiejski dom), rada (= zadowolona, chętna; rad, rada, rade), cuchnąć (brzydko pachnieć).
- Stała forma: nie zmieniamy osoby, czasu, liczby ani stopnia przymiotnika.
Jak wprowadzić i skrócić przysłowie
Przysłowie zapowiadamy zwrotem Jak to mówią…, Jak mówi przysłowie… albo Nie bez powodu mówi się, że…. Gdy rozmówca zna koniec, wystarczy początek: Czym chata bogata…. Przykłady z lekcji pokazują je w krótkich scenach, także w opowieści o przeszłości.
Uwaga!
Przysłowie wprowadzamy słowami: Jak to mówią: …, Jak mówi przysłowie: … albo Nie bez powodu mówi się, że …. Gdy rozmówca zna koniec, możemy przysłowie skrócić: Czym chata bogata… Ale nie zmieniamy w nim słów ani czasu, nawet gdy opowiadamy o przeszłości.
Przykłady z lekcji
- Gospodyni stawia na stole kartacze: Czym chata bogata, tym rada!
- Jak to mówią: czym chata bogata…skrót: wszyscy znają koniec
- Wnuki w mieście tęsknią za wsią, a babcia na to: Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma.
- Ostatniego wieczoru Mateusz zażartował: Ryba i gość po trzech dniach cuchną.opowiadamy o przeszłości, ale przysłowie zostaje w czasie teraźniejszym
- Anna tęskni za łóżkiem: Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej.
Typowe błędy
Najczęściej uczniowie „poprawiają” przysłowie: Czym chata bogatsza, tym radsza zamiast bogata… rada, w domu lepiej zamiast najlepiej albo czas przeszły w cytacie. Schemat ostrzega też przed pomyleniem dwóch przysłów zaczynających się od Wszędzie dobrze.
Czym chata bogatsza, tym radsza.
Czym chata bogata, tym rada.
to nie jest im…, tym… ze stopniem wyższym; słów przysłowia nie zmieniamy
Wszędzie dobrze, ale w domu lepiej.
Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej.
w przysłowiu jest stopień najwyższy: najlepiej
Wczoraj gospodyni powiedziała: „Czym chata była bogata, tym była rada”.
Wczoraj gospodyni powiedziała: „Czym chata bogata, tym rada”.
przysłowie nie zmienia czasu; związek frazeologiczny tak: wczoraj miała muchy w nosie
Cieszymy się, że po wakacjach jesteśmy u siebie. Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma!
Cieszymy się, że po wakacjach jesteśmy u siebie. Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej!
to dwa różne przysłowia: dom jest najlepszy ≠ gdzie indziej tylko wydaje się lepiej
Więcej lekcji z tej gramatyki: Związki frazeologiczne – lekcje i ćwiczenia
Przysłowia – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 12 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 3 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- dobrać przysłowie do sytuacji: gospodyni zaprasza do stołu (Czym chata bogata, tym rada), ktoś wraca z podróży (Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej)
- wprowadzić przysłowie do rozmowy zwrotem Jak to mówią… albo Jak mówi przysłowie… i skrócić je, gdy rozmówca zna koniec: Czym chata bogata…
- odróżnić przysłowie od związku frazeologicznego: Mateusz miał muchy w nosie, ale Wczoraj zażartował: „Ryba i gość po trzech dniach cuchną”
- napisać opinię o noclegu u gospodarzy z przysłowiem i związkiem frazeologicznym: Gospodyni ugościła nas jak rodzinę
- porównać gościnność w Polsce i w swoim kraju: Jak w twoim kraju przyjmuje się gości?
To lekcja 17 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo i początek działu Podróże, które coś dają. Opiera się na związkach frazeologicznych z lekcji 25–27 kursu Polski B2.1 i dodaje do nich przysłowia. Nocleg u gospodarzy w podlaskiej wsi to naturalne miejsce na mądrości o gościach i domu. Lekcja 18 wraca do frazeologii i uczy związków o odpowiedzialności.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o bycie gościem i poznają dziesięć słów ze zdjęciami, od okiennicy po sękacz. Czytają reportaż o trzech wsiach i opinie gości o gospodarstwie w Socach. Potem słuchają rozmowy Anny i Mateusza z ostatniego wieczoru oraz powitania pani Kunegundy. Po schemacie są cztery ćwiczenia: wybór przysłowia do sytuacji, uzupełnianie, blog Anny i podziękowanie dla gospodyni. Na koniec uczeń odpowiada przyjaciółce na czacie, a grupa otwiera pudełko z pytaniami.
W pracy domowej dopasowanie przysłów i związków frazeologicznych do znaczeń oraz anagram są sprawdzane automatycznie. Opinię dla gospodarzy z jednym przysłowiem i nagranie o gościnności w kraju ucznia ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- przysłowia o gościach i domu · przysłowie czy związek frazeologiczny? · stała forma przysłowia · czym…, tym…
- Temat:
- podróże · odpowiedzialna turystyka · Podlasie · gościnność · architektura drewniana
Wskazówki dla nauczyciela
- Zacznij od przysłów uczniów: poproś, żeby każdy przetłumaczył jedno przysłowie o gościach ze swojego języka. Potem porównaj je z czterema polskimi z tabeli.
- Udawaj, że poprawiasz przysłowie: powiedz Czym chata bogatsza, tym radsza i poczekaj, aż ktoś zaprotestuje, jak Anna w nagraniu. Uczniowie lepiej zapamiętają, że słów przysłowia się nie zmienia.
- Zapytaj, kto może żartować o rybie: gość może tak powiedzieć o sobie, ale gospodarz, który mówi to gościowi, może go urazić. To dobra okazja do rozmowy o grzeczności.
- Przejdź do czasu przeszłego: niech uczniowie zrelacjonują wizytę rodzeństwa w Socach i zacytują przysłowia. Słychać wtedy, że czasownik w zdaniu się zmienia, a przysłowie zostaje w teraźniejszym.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
26 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.Zobacz kurs
Moduł 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
Lekcja 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Lekcja 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
Lekcja 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Lekcja 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Moduł 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Lekcja 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Lekcja 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
Lekcja 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Lekcja 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
Moduł 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Lekcja 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Lekcja 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
Lekcja 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
Lekcja 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
Moduł 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Lekcja 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
Lekcja 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
Lekcja 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Lekcja 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
Moduł 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Lekcja 17 · tutaj jesteśOtwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
Lekcja 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
Lekcja 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Lekcja 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
Moduł 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Moduł 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Lekcja 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
Lekcja 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
Lekcja 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
Lekcja 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
Moduł 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą
Lekcja 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
Lekcja 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Lekcja 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
Lekcja 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania



