21 postulatów na drewnianych tablicach: styl nominalny: rzeczownik odczasownikowy i dopełniacz
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o rzeczowniku odczasownikowym w stylu nominalnym: z wprowadzić wolne soboty robi się wprowadzenie wolnych sobót, a tłem są tablice z 21 postulatami z 1980 roku.
- Gramatyka
- Biernik po czasowniku przechodzi w dopełniacz (podnieść płace → podniesienie płac), a dopełniacz i przyimek zostają (udzielenie pomocy, zapewnienie miejsc w żłobkach). Są też rzeczowniki bez -nie: poprawa, zmiana.
- Temat
- Dwie płyty ze sklejki, na których w sierpniu 1980 roku spisano żądania strajkujących w Stoczni Gdańskiej. Dziś są na liście UNESCO „Pamięć Świata”.
- Zadania
- Artykuł i komentarze czytelników, dwa nagrania przy tablicach, schemat i cztery ćwiczenia, czat z kolegą, który robi slajd, oraz pudełko z pytaniami o własne postulaty.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: czego chcemy?
Rozdział 2Czytamy: deski, które przeszły do historii
- Przeczytaj artykuł: Dwie deski, które przeszły do historiiArtykułOdblokuj
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Przeczytaj post i komentarze czytelnikówAutentyczny dokumentWypróbuj
- Przeczytaj komentarze i wybierz: kto tak uważa?QuizOdblokuj
Rozdział 3Słuchamy: postulaty po ludzku
Rozdział 4Gramatyka: wprowadzenie wolnych sobót
- Spójrz na schemat: styl nominalnySchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: plan wizyty w muzeumWybierz odpowiedźWypróbuj
- Uzupełnij slajd: zamień notatki na styl nominalnyUzupełnij lukiOdblokuj
- Wybierz postulat zapisany poprawnieQuizOdblokuj
- Uzupełnij opis eksponatu w muzeumUzupełnij lukiOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: nasze postulaty
Rozdział 6Praca domowa
Słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- wywiesić
- strajk
- stocznia
- sklejka
- związek zawodowy
- żłobek
- replika
Gramatyka: styl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Rzeczowniki odczasownikowe, takie jak segregowanie czy koszenie, uczniowie znają z poziomu B1. Teraz cała grupa z czasownikiem zamienia się w grupę z rzeczownikiem, jak na liście żądań, na slajdzie albo w opisie eksponatu. Po rzeczowniku dopełniacz zastępuje biernik z czasownika, a reszta grupy zwykle zostaje bez zmian.
Styl nominalny: wprowadzenie wolnych sobót
Na listach, slajdach i w tekstach oficjalnych zamiast czasownika używamy rzeczownika: wprowadzić wolne soboty → wprowadzenie wolnych sobót.
Czasownik z biernikiem, rzeczownik z dopełniaczem
Pytanie co? zamienia się w pytanie czego?, np. spisać postulaty → spisanie postulatów, skrócić czas → skrócenie czasu. Tabela pokazuje sześć takich par z tematu lekcji, od wolnych sobót po miejsca w żłobkach.
Czasownik + biernik → rzeczownik + dopełniacz
| czasownik + biernik (Co?) | rzeczownik + dopełniacz (Czego?) |
|---|---|
| wprowadzić wolne soboty | wprowadzenie wolnych sobót |
| spisać postulaty | spisanie postulatów |
| wywiesić tablice na bramie | wywieszenie tablic na bramie |
| podnieść płace | podniesienie płac |
| zapewnić miejsca w żłobkach | zapewnienie miejsc w żłobkach |
| skrócić czas oczekiwania | skrócenie czasu oczekiwania |
Co się nie zmienia: dopełniacz i przyimek
Gdy czasownik już łączy się z dopełniaczem, forma zostaje: udzielić pomocy → udzielenie pomocy, przestrzegać przepisów → przestrzeganie przepisów. Na swoim miejscu zostaje też przyimek z rzeczownikiem: wywieszenie tablic na bramie.
| co zostaje | czasownik | rzeczownik |
|---|---|---|
| dopełniacz zostaje dopełniaczem | udzielić pomocy | udzielenie pomocy |
| dopełniacz zostaje dopełniaczem | przestrzegać przepisów | przestrzeganie przepisów |
| przyimek z rzeczownikiem | zapewnić miejsca w żłobkach | zapewnienie miejsc w żłobkach |
| przyimek z rzeczownikiem | wywiesić tablice na bramie | wywieszenie tablic na bramie |
Nie tylko -nie: poprawa, zmiana, akceptacja
Większość tych rzeczowników kończy się na -nie albo -cie (podniesienie, ukrycie, otwarcie). Niektóre mają inną budowę: poprawić → poprawa, zmienić → zmiana, zaakceptować → akceptacja. Od słowa akceptacja zaczyna się pierwszy postulat na tablicach.
Nie każdy rzeczownik kończy się na -nie
| zakończenie | czasownik → rzeczownik |
|---|---|
| -nie | wprowadzić → wprowadzenie, podnieść → podniesienie |
| -cie | ukryć → ukrycie, otworzyć → otwarcie |
| inna forma | poprawić → poprawa, zmienić → zmiana |
| inna forma | zaakceptować → akceptacja, budować → budowa |
Przykłady z lekcji
- Postulat 21: wprowadzenie wszystkich sobót wolnych od pracy.w oryginale: Wprowadzić wszystkie soboty wolne od pracy
- Na slajdzie: skrócenie czasu oczekiwania na mieszkanie.po ludzku: chcemy szybciej dostawać mieszkania
- Postulat 1: akceptacja niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych.forma rzeczownikowa już w oryginale
- Historia eksponatu: ukrycie oryginałów na strychu domu konserwatora.
- Nasz postulat: wydłużenie godzin otwarcia biblioteki.
Jeden styl na liście i typowe błędy
Przymiotnik i zaimek też idą do dopełniacza: wszystkich wolnych sobót. W postulacie do rzeczownika nie doklejamy zdania z że ani żeby, a wszystkie punkty listy mają tę samą formę. Schemat poprawia m.in. wprowadzenie wolne soboty i podniesienie płacom.
Uwaga!
Przymiotnik i zaimek też idą do dopełniacza: wszystkie wolne soboty → wszystkich wolnych sobót. W postulacie nie dodajemy do rzeczownika zdania z że ani żeby: ✗ wprowadzenie, żeby soboty były wolne. Na liście wszystkie punkty mają ten sam styl: same rzeczowniki, bez bezokoliczników.
Typowe błędy
wprowadzenie wolne soboty
wprowadzenie wolnych sobót
po rzeczowniku dopełniacz (Czego?), nie biernik
podniesienie płacom
podniesienie płac
dopełniacz (Czego?), nie celownik (Komu? Czemu?)
budowa, że powstaną ścieżki rowerowe
budowa ścieżek rowerowych
nie mieszamy stylów: rzeczownik + dopełniacz, bez zdania z że
udzielenie pomoc
udzielenie pomocy
dopełniacz zostaje dopełniaczem
Więcej lekcji z tej gramatyki: Rzeczownik odczasownikowy – lekcje i ćwiczenia · Formy pisemne – lekcje i ćwiczenia
Styl nominalny – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- zamienić postulat z bezokolicznikiem na frazę z rzeczownikiem: Skrócić czas oczekiwania na mieszkanie → skrócenie czasu oczekiwania na mieszkanie
- postawić dopełniacz tam, gdzie po czasowniku był biernik, także przy przymiotniku: wprowadzenie wszystkich sobót wolnych od pracy, podniesienie płac
- zostawić bez zmian dopełniacz i przyimek: przestrzeganie przepisów, wywieszenie tablic na bramie
- spisać listę postulatów w jednym stylu, bez zdań z że i żeby: budowa ścieżek rowerowych, wydłużenie godzin otwarcia biblioteki
- opowiedzieć historię eksponatu krótkimi frazami: ukrycie oryginałów na strychu, wpisanie tablic na listę UNESCO
To lekcja 9 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo i pierwsza w dziale Momenty przełomowe. Korzysta z rzeczowników odczasownikowych z lekcji 21–23 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży i robi z nich cały styl wypowiedzi. Tablice z 1980 roku dobrze się do tego nadają: prawie wszystkie oryginalne postulaty zaczynają się od bezokolicznika, a uczniowie przepisują je rzeczownikami. Lekcja 10 dodaje celownik po rzeczowniku i wykonawcę z przez.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o zmiany i muzea, poznają dziesięć słów z obrazkami, od postulatu po replikę, i dobierają je do zdjęć. Czytają artykuł o dwóch deskach, które przeszły do historii, a potem spór czytelników: oryginał w muzeum czy kopia na bramie? Słuchają Kasi i Jana, którzy przerabiają postulaty na slajd, oraz przewodniczki przy tablicach. Po schemacie są cztery ćwiczenia, od planu wizyty w muzeum po opis eksponatu. Na koniec uczeń doradza koledze na czacie, a w parze albo z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o własne postulaty.
Praca domowa ma cztery zadania. Tabela z postulatami mieszkańców dzielnicy i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Post z listą postulatów dla dzielnicy i nagraną prezentację o tablicach ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- styl nominalny · rzeczownik odczasownikowy + dopełniacz · biernik → dopełniacz · nie mieszamy stylów
- Temat:
- historia · Gdańsk · postulaty · muzeum · UNESCO
Wskazówki dla nauczyciela
- Zacznij od pytań co? i czego?: zapisz na tablicy skrócić co? czas, a obok skrócenie czego? czasu. Uczniowie od razu widzą, skąd bierze się dopełniacz.
- Pokaż oryginał i wersję na slajd: przeczytaj Wprowadzić wszystkie soboty wolne od pracy i poproś grupę o wersję z rzeczownikiem. Zwróć uwagę na wszystkich i wolnych.
- Ćwicz dwa rejestry naraz: niech uczeń powie każdy postulat najpierw po ludzku (chcemy szybciej dostawać mieszkania), a potem oficjalnie. Tak samo pracują Kasia i Jan w nagraniu.
- Pilnuj jednej formy na liście: przy pudełku z postulatami dla szkoły czy dzielnicy poproś o same rzeczowniki. Zdanie z żeby doklejone do rzeczownika zanotuj i omów dopiero po wypowiedzi.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
26 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.Zobacz kurs
Moduł 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
Lekcja 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Lekcja 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
Lekcja 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Lekcja 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Moduł 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Lekcja 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Lekcja 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
Lekcja 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Lekcja 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
Moduł 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Lekcja 9 · tutaj jesteś21 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Lekcja 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
Lekcja 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
Lekcja 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
Moduł 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Lekcja 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
Lekcja 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
Lekcja 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Lekcja 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
Moduł 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Lekcja 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
Lekcja 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
Lekcja 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Lekcja 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
Moduł 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Moduł 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Lekcja 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
Lekcja 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
Lekcja 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
Lekcja 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
Moduł 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą
Lekcja 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
Lekcja 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Lekcja 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
Lekcja 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania



