Majówka: sztuka długiego weekendu – czasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o czasownikach z przedrostkami na- i wy- i słówkiem się, które mówią, że robimy coś do woli: najeść się, wyspać się, nagadać się, na tle majówki.
- Gramatyka
- Dokonane czasowniki na-…się (najeść się pierogów, naczekać się na pociąg) i wy-…się (wyspać się, wyszaleć się), dopełniacz po na-…się, wyjątek nacieszyć się słońcem i zwyczaj w formie niedokonanej: nie wysypiam się.
- Temat
- Majówka: Święto Pracy 1 maja, Dzień Flagi 2 maja i rocznica Konstytucji 3 Maja. Agata jedzie w Bieszczady, a Michał, domator, zostaje na leżaku.
- Zadania
- Artykuł i komentarze czytelników, rozmowa przed długim weekendem i po nim, audycja radiowa, schemat z czterema ćwiczeniami, czat i pudełko z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: czas wolny
Rozdział 2Czytamy: trzy dni maja
- Przeczytaj artykuł: Majówka, czyli sztuka długiego weekenduArtykułOdblokuj
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Przeczytaj post i komentarze: wyjechać czy zostać?Autentyczny dokumentWypróbuj
- Przeczytaj komentarze i wybierz: kto tak uważa?QuizOdblokuj
Rozdział 3Słuchamy: góry czy leżak?
- Posłuchaj: Agata i Michał przed majówką i po majówceSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj Erwina: rady na spokojną majówkęSłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: najeść się, wyspać się
- Spójrz na schemat: na-…się i wy-…sięSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz czasownik, który pasuje do sytuacji: na-…się czy wy-…się?Wybierz odpowiedźWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: czego? czym?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij: powiedz to samo krócej czasownikiem z nawiasuUzupełnij lukiOdblokuj
- Uzupełnij pocztówkę Agaty z górUzupełnij lukiOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: jak było?
Rozdział 6Praca domowa
Czas wolny i długi weekend: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- dzień roboczy
- sezon grillowy
- domator
- leżak
- drzemka
- wyspać się
- nagadać się
Gramatyka: czasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Uczniowie znają aspekt i czasowniki z się, takie jak cieszyć się. Teraz przedrostek na- albo wy- razem z się tworzy nowy czasownik dokonany, który mówi, że ktoś zrobił coś dużo, do syta albo do woli. Schemat pokazuje dwie grupy czasowników, ich przypadki i formę niedokonaną, którą mówimy o zwyczaju.
Do woli i do syta: na-…się, wy-…się
Przedrostek na- albo wy- i słowo się mówią, że robimy coś dużo, do woli albo tak długo, aż jesteśmy wypoczęci i zadowoleni.
Na-…się: najeść się, nagadać się, naczekać się
Pierwsza tabela ma osiem czasowników z na-: od najeść się i napić się po nasłuchać się i naoglądać się. Często znaczą „dużo, do syta”, a czasem „aż za dużo”: Naczekałam się na pociąg mówi, że czekanie było długie i męczące.
na-…się: dużo, do syta, czasem za dużo
| czasownik | znaczenie | przykład |
|---|---|---|
| najeść się (czego?) | zjeść tyle, że nie jest się już głodnym | Najadłem się kiełbasek z grilla. |
| napić się (czego?) | wypić coś, żeby nie czuć pragnienia | Napiłam się zimnej wody. |
| nagadać się (z kim?) | rozmawiać tak długo, aż powie się wszystko | Z rodzicami nagadaliśmy się do późna. |
| nachodzić się (po czym?) | dużo chodzić, aż bolą nogi | Nachodziłam się po górach. |
| naczekać się (na co?) | długo czekać i mieć już dość | Naczekałam się na pociąg. |
| nacieszyć się (czym?) | cieszyć się czymś długo, ile się chce | Nacieszyłam się widokami. |
| nasłuchać się (czego?) | dużo słuchać czegoś | Nasłuchaliśmy się śpiewu ptaków. |
| naoglądać się (czego?) | dużo oglądać, czasem za dużo | Naoglądałem się filmów. |
Wy-…się: wyspać się, wybiegać się, wyszaleć się
Czasowniki z wy- mówią, że czynność trwała, aż ktoś poczuł się wypoczęty albo zmęczony i zadowolony: Wreszcie się wyspałem, Pies wybiegał się na łące, Dzieci wyszalały się na działce. Druga tabela ma cztery takie czasowniki.
| czasownik | znaczenie | przykład |
|---|---|---|
| wyspać się | spać tyle, ile trzeba, i być wypoczętym | Wreszcie się wyspałem. |
| wybiegać się | biegać, aż skończy się energia (pies, dziecko) | Pies wybiegał się na łące. |
| wyszaleć się | bawić się głośno i wesoło, aż ma się dość | Dzieci wyszalały się na działce. |
| wygrzać się | długo grzać się na słońcu albo w cieple | Babcia wygrzała się w ogrodzie. |
Czego? Czym? Na co?
Po czasownikach na-…się rzeczownik zwykle stoi w dopełniaczu: najeść się pierogów, naoglądać się filmów. Wyjątkiem jest nacieszyć się z narzędnikiem (słońcem, widokami), a przyimek z czasownika bazowego zostaje: naczekać się na pociąg, nagadać się z rodzicami.
na-…się + dopełniacz (czego?)
- najeść się pierogów
- napić się herbaty
- nasłuchać się śpiewu ptaków
- naoglądać się filmów
wyjątek: nacieszyć się + narzędnik (czym?)
- nacieszyć się słońcem
- nacieszyć się widokami
- nacieszyć się wnukami
przyimek zostaje
- naczekać się na pociąg
- nagadać się z rodzicami
- nachodzić się po górach
Jeden raz czy zwyczaj?
Forma dokonana opowiada o jednym razie w przeszłości albo przyszłości: Wczoraj wreszcie się wyspałem, Jutro się wyśpię. O zwyczaju w czasie teraźniejszym mówimy formą niedokonaną: wysypiać się, najadać się, np. W tygodniu nigdy się nie wysypiam.
Jeden raz czy zwyczaj?
jeden raz: forma dokonana (czas przeszły albo przyszły)
- Wczoraj wreszcie się wyspałem.
- Jutro się wyśpię.
- Na grillu najadłem się kiełbasek.
zwyczaj w czasie teraźniejszym: forma niedokonana
- W tygodniu nigdy się nie wysypiam.
- U babci zawsze się najadam.
- wyspać się → wysypiać się, najeść się → najadać się
Przykłady z lekcji
- Michał wyspał się za wszystkie czasy.
- Agata nachodziła się po górach tak, że do dziś bolą ją nogi.
- Z rodzicami nagadaliśmy się do późna.nagadać się + z kim?
- Najadłem się kiełbasek z grilla.najeść się + czego? (dopełniacz)
- Nacieszyłam się widokami i słońcem.nacieszyć się + czym? (narzędnik)
- W tygodniu nigdy się nie wysypiam.zwyczaj: forma niedokonana
Się to część czasownika
Wskazówka ostrzega, że bez się zdanie jest błędne albo zmienia znaczenie: nachodzić kogoś to przychodzić za często i przeszkadzać. Lista błędów poprawia wyspałam bez się, najadłem się pierogi, nacieszyłam się słońca i wysypiam się w znaczeniu przyszłym.
Uwaga!
Się jest częścią tych czasowników: bez niego zdanie jest błędne albo znaczy coś innego (nachodzić kogoś = przychodzić do kogoś za często i przeszkadzać). Uwaga, inne znaczenie: wygadać się zwykle znaczy: powiedzieć za dużo, zdradzić tajemnicę (Brat się wygadał, co dostanę na urodziny). O długiej, miłej rozmowie mów: nagadać się.
Typowe błędy
W sobotę wreszcie wyspałam.
W sobotę wreszcie się wyspałam.
się jest częścią czasownika
Najadłem się pierogi.
Najadłem się pierogów.
na-…się + dopełniacz (czego?)
Nacieszyłam się słońca.
Nacieszyłam się słońcem.
nacieszyć się + narzędnik (czym?)
Mam nadzieję, że w sobotę wreszcie się wysypiam.
Mam nadzieję, że w sobotę wreszcie się wyśpię.
jeden raz w przyszłości: forma dokonana
Więcej lekcji z tej gramatyki: Czasowniki ruchu – lekcje i ćwiczenia · Aspekt czasownika – lekcje i ćwiczenia
Czasowniki na-…się i wy-…się – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- powiedzieć, że ktoś zrobił coś do woli: Wyspałem się za wszystkie czasy, Nachodziłam się po górach, Z rodzicami nagadaliśmy się do późna
- dobrać przypadek po czasowniku: najeść się pierogów, napić się herbaty, ale nacieszyć się słońcem i naczekać się na pociąg
- odróżnić jeden raz od zwyczaju: Jutro się wyśpię, ale W tygodniu nigdy się nie wysypiam
- opisać długi weekend w wiadomości do przyjaciela: Najedliśmy się kiełbasek, a dzieci wyszalały się nad wodą
- bronić swojego zdania w dyskusji Majówka: wyjechać czy zostać w domu?, z tezą, dwoma argumentami i kontrargumentem
To lekcja 5 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo i pierwsza w dziale Praca i odpoczynek. Opiera się na aspekcie i czasownikach z się, znanych z kursów A2 i B1, i dodaje do nich przedrostki na- i wy-. Majówka dobrze pasuje do tych czasowników: po długim weekendzie każdy opowiada, czego się najadł i czy się wyspał. Lekcja 6 uczy stawiać tezę i odpowiadać na kontrargumenty.
Uczniowie zaczynają od koła z pytaniami o odpoczynek i dziesięciu słów, od majówki po nagadać się, które rozpoznają na zdjęciach. Czytają artykuł o historii słowa i o tym, co obchodzimy 1, 2 i 3 maja, z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem komentarze czytelników, przy których wskazują, kto co myśli. Słuchają rozmowy Agaty i Michała przed majówką i po niej oraz rad prowadzącego audycję. Po schemacie są cztery ćwiczenia, ostatnie z pocztówką z gór. Na czacie uczeń samodzielnie odpowiada koleżance z pracy, a w parze albo z lektorem otwiera pudełko z pytaniami do dyskusji.
Praca domowa ma cztery części. Test z wyborem zdania i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie, a wiadomość z długiego weekendu i nagraną wypowiedź w dyskusji o majówce ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- na-…się: najeść się, nagadać się, nachodzić się · wy-…się: wyspać się, wyszaleć się · na-…się + dopełniacz, nacieszyć się + narzędnik · zwyczaj: wysypiać się, najadać się
- Temat:
- majówka · długi weekend · odpoczynek · święta państwowe · Konstytucja 3 Maja
Wskazówki dla nauczyciela
- Zacznij od pytania o ostatni weekend: Wyspałeś się? Wyspałaś się? Odpowiedzi pokażą, czy uczniowie znają już wyspać się, i dadzą naturalne wejście do całej grupy czasowników.
- Narysuj na tablicy dwie kolumny: na-…się (dużo, do syta) i wy-…się (aż do zmęczenia albo wypoczynku). Uczniowie dopisują czasowniki z rozmowy Agaty i Michała, a potem pytania czego?, czym?, na co?.
- Pilnuj słówka się: wyspałam albo nachodziłam po górach to najczęstsze błędy. Gdy się pojawią, przypomnij, że nachodzić kogoś znaczy przeszkadzać komuś częstymi wizytami.
- Porównaj z grupą majówkę ze świętami w krajach uczniów: czy mają długi weekend, czy biorą urlop, żeby go przedłużyć? Odpowiedzi to dobry materiał do zdań typu U nas wszyscy wyjeżdżają, a ja się wysypiam.
- Pocztówkę z gór przeczytaj z grupą na głos po uzupełnieniu: uczniowie usłyszą różnicę między wysypiam się (zwyczaj) a wyspałam się (jeden raz). Potem mogą napisać odpowiedź Michała z leżaka.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
26 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.Zobacz kurs
Moduł 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
Lekcja 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Lekcja 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
Lekcja 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Lekcja 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Moduł 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Lekcja 5 · tutaj jesteśMajówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Lekcja 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
Lekcja 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Lekcja 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
Moduł 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Lekcja 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Lekcja 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
Lekcja 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
Lekcja 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
Moduł 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Lekcja 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
Lekcja 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
Lekcja 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Lekcja 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
Moduł 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Lekcja 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
Lekcja 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
Lekcja 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Lekcja 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
Moduł 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Moduł 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Lekcja 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
Lekcja 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
Lekcja 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
Lekcja 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
Moduł 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą
Lekcja 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
Lekcja 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Lekcja 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
Lekcja 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania



