Otwarte okiennice: gościna na Podlasiu – przysłowia o gościach i domu
About this lesson
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o tym, jak używać polskich przysłów o gościach i domu, na tle gościny w drewnianych wsiach na Podlasiu.
- Grammar
- Czym chata bogata, tym rada, Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej, Ryba i gość po trzech dniach cuchną i Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma: znaczenie, stała forma i różnica między przysłowiem a związkiem frazeologicznym.
- Topic
- Trześcianka, Soce i Puchły, czyli Kraina Otwartych Okiennic w gminie Narew: rzeźbione okiennice, nocleg u gospodarzy, kartacze i sękacz. Anna spędza tam trzy dni z bratem Mateuszem.
- Activities
- Reportaż z podróży i opinie gości, rozmowa rodzeństwa i powitanie gospodyni, schemat z czterema ćwiczeniami, czat o hotelu i agroturystyce oraz pudełko z pytaniami.
What's inside
Chapter 1Na start: goście i gospodarze
Chapter 2Czytamy: okna, które witają gości
- Przeczytaj artykuł: Kraina, w której okna witają gościArticleUnlock
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
- Przeczytaj opinie gości o gospodarstwie w SocachReal-life documentTry it
- Przeczytaj opinie i wybierz: kto tak pisze?QuizUnlock
Chapter 3Słuchamy: ostatni wieczór w Socach
Chapter 4Gramatyka: czym chata bogata…
- Spójrz na schemat: przysłowia o gościach i domuGrammar schemeTry it
- Wybierz przysłowie, które pasuje do sytuacjiQuizUnlock
- Uzupełnij: powiedz to samo przysłowiemFill in the gapsTry it
- Przeciągnij słowa: blog Anny o trzech dniach w SocachDrag and dropUnlock
- Wybierz poprawną formę: podziękowanie dla gospodyniChoose the optionUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: hotel czy gospodarze?
Chapter 6Praca domowa
Wieś i gościnność po polsku: słownictwo
10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+7 more with pictures and audio in the lessonMore words
- chata
- malowniczy
- gospodarstwo agroturystyczne
- gościnność
- ugościć
- zasiedzieć się
- sękacz
Grammar: przysłowia o gościach i domu
Związki frazeologiczne, takie jak mieć złote ręce czy owijać w bawełnę, uczniowie znają z kursu B2.1. Teraz poznają przysłowia: całe zdania z mądrością o życiu, w których nie zmienia się ani jednego słowa. Schemat zbiera cztery przysłowia o gościach i domu w tabeli ze znaczeniem i sytuacją, w której się je mówi.
Przysłowia: gość i dom
Przysłowie to całe zdanie, które uczy czegoś o życiu. Jego słów nie zmieniamy.
Cztery przysłowia: znaczenie i sytuacja
Czym chata bogata, tym rada mówi gospodarz, który zaprasza do stołu. Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej pasuje do powrotu z podróży, a Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma do kogoś, kto chwali cudze miejsca. Ryba i gość… to żart, zwykle gościa o sobie.
| przysłowie | znaczenie | kiedy mówimy |
|---|---|---|
| Czym chata bogata, tym rada. | chętnie dzielimy się z gośćmi tym, co mamy | gospodarz zaprasza gości do stołu |
| Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej. | najlepiej czujemy się u siebie | ktoś wraca do domu z podróży |
| Ryba i gość po trzech dniach cuchną. | gość nie powinien zostawać za długo | żartem, zwykle gość mówi tak o sobie |
| Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma. | wydaje nam się, że gdzie indziej jest lepiej | ktoś chwali inne miejsca, a narzeka na swoje |
Przysłowie czy związek frazeologiczny?
Związek frazeologiczny jest częścią zdania, więc jego czasownik się odmienia: Mateusz miał muchy w nosie. Przysłowie to całe zdanie i nie zmienia formy, nawet w opowieści o przeszłości: Wczoraj Mateusz powiedział: „Ryba i gość po trzech dniach cuchną”.
Przysłowie czy związek frazeologiczny?
przysłowie
- całe zdanie z mądrością
- forma się nie zmienia: Wczoraj Mateusz powiedział: „Ryba i gość po trzech dniach cuchną”.
- wprowadzamy je: Jak to mówią: …
związek frazeologiczny
- część zdania
- czasownik zmienia formę: Wczoraj Mateusz miał muchy w nosie.
- wchodzi do zdania jak zwykłe słowa
Jak zbudowane są przysłowia?
Często nie mają czasownika (Wszędzie dobrze, czyli jest dobrze) albo opierają się na parze czym…, tym…. Przetrwały w nich dawne słowa: chata, rada w znaczeniu zadowolona, cuchnąć. Nie zmieniamy w nich osoby, czasu, liczby ani stopnia przymiotnika.
- Całe zdanie, często bez czasownika: Wszędzie dobrze (= jest dobrze), ale w domu najlepiej.
- Para czym…, tym… (jak tym, czym): Czym chata bogata, tym rada = tym, co mamy w domu, chętnie się dzielimy.
- Stare słowa: chata (mały wiejski dom), rada (= zadowolona, chętna; rad, rada, rade), cuchnąć (brzydko pachnieć).
- Stała forma: nie zmieniamy osoby, czasu, liczby ani stopnia przymiotnika.
Jak wprowadzić i skrócić przysłowie
Przysłowie zapowiadamy zwrotem Jak to mówią…, Jak mówi przysłowie… albo Nie bez powodu mówi się, że…. Gdy rozmówca zna koniec, wystarczy początek: Czym chata bogata…. Przykłady z lekcji pokazują je w krótkich scenach, także w opowieści o przeszłości.
Uwaga!
Przysłowie wprowadzamy słowami: Jak to mówią: …, Jak mówi przysłowie: … albo Nie bez powodu mówi się, że …. Gdy rozmówca zna koniec, możemy przysłowie skrócić: Czym chata bogata… Ale nie zmieniamy w nim słów ani czasu, nawet gdy opowiadamy o przeszłości.
Przykłady z lekcji
- Gospodyni stawia na stole kartacze: Czym chata bogata, tym rada!
- Jak to mówią: czym chata bogata…skrót: wszyscy znają koniec
- Wnuki w mieście tęsknią za wsią, a babcia na to: Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma.
- Ostatniego wieczoru Mateusz zażartował: Ryba i gość po trzech dniach cuchną.opowiadamy o przeszłości, ale przysłowie zostaje w czasie teraźniejszym
- Anna tęskni za łóżkiem: Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej.
Typowe błędy
Najczęściej uczniowie „poprawiają” przysłowie: Czym chata bogatsza, tym radsza zamiast bogata… rada, w domu lepiej zamiast najlepiej albo czas przeszły w cytacie. Schemat ostrzega też przed pomyleniem dwóch przysłów zaczynających się od Wszędzie dobrze.
Czym chata bogatsza, tym radsza.
Czym chata bogata, tym rada.
to nie jest im…, tym… ze stopniem wyższym; słów przysłowia nie zmieniamy
Wszędzie dobrze, ale w domu lepiej.
Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej.
w przysłowiu jest stopień najwyższy: najlepiej
Wczoraj gospodyni powiedziała: „Czym chata była bogata, tym była rada”.
Wczoraj gospodyni powiedziała: „Czym chata bogata, tym rada”.
przysłowie nie zmienia czasu; związek frazeologiczny tak: wczoraj miała muchy w nosie
Cieszymy się, że po wakacjach jesteśmy u siebie. Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma!
Cieszymy się, że po wakacjach jesteśmy u siebie. Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej!
to dwa różne przysłowia: dom jest najlepszy ≠ gdzie indziej tylko wydaje się lepiej
More lessons on this grammar: Związki frazeologiczne lessons and exercises
Try the Przysłowia exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 12 auto-checked exercises
- 3 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 real-life document
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 2 audio clips
- 1 picture
- 2 transcripts
The main objectives of this lesson are to:
- dobrać przysłowie do sytuacji: gospodyni zaprasza do stołu (Czym chata bogata, tym rada), ktoś wraca z podróży (Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej)
- wprowadzić przysłowie do rozmowy zwrotem Jak to mówią… albo Jak mówi przysłowie… i skrócić je, gdy rozmówca zna koniec: Czym chata bogata…
- odróżnić przysłowie od związku frazeologicznego: Mateusz miał muchy w nosie, ale Wczoraj zażartował: „Ryba i gość po trzech dniach cuchną”
- napisać opinię o noclegu u gospodarzy z przysłowiem i związkiem frazeologicznym: Gospodyni ugościła nas jak rodzinę
- porównać gościnność w Polsce i w swoim kraju: Jak w twoim kraju przyjmuje się gości?
To lekcja 17 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo i początek działu Podróże, które coś dają. Opiera się na związkach frazeologicznych z lekcji 25–27 kursu Polski B2.1 i dodaje do nich przysłowia. Nocleg u gospodarzy w podlaskiej wsi to naturalne miejsce na mądrości o gościach i domu. Lekcja 18 wraca do frazeologii i uczy związków o odpowiedzialności.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o bycie gościem i poznają dziesięć słów ze zdjęciami, od okiennicy po sękacz. Czytają reportaż o trzech wsiach i opinie gości o gospodarstwie w Socach. Potem słuchają rozmowy Anny i Mateusza z ostatniego wieczoru oraz powitania pani Kunegundy. Po schemacie są cztery ćwiczenia: wybór przysłowia do sytuacji, uzupełnianie, blog Anny i podziękowanie dla gospodyni. Na koniec uczeń odpowiada przyjaciółce na czacie, a grupa otwiera pudełko z pytaniami.
W pracy domowej dopasowanie przysłów i związków frazeologicznych do znaczeń oraz anagram są sprawdzane automatycznie. Opinię dla gospodarzy z jednym przysłowiem i nagranie o gościnności w kraju ucznia ocenia nauczyciel.
- Grammar:
- przysłowia o gościach i domu · przysłowie czy związek frazeologiczny? · stała forma przysłowia · czym…, tym…
- Topic:
- podróże · odpowiedzialna turystyka · Podlasie · gościnność · architektura drewniana
Teaching tips
- Zacznij od przysłów uczniów: poproś, żeby każdy przetłumaczył jedno przysłowie o gościach ze swojego języka. Potem porównaj je z czterema polskimi z tabeli.
- Udawaj, że poprawiasz przysłowie: powiedz Czym chata bogatsza, tym radsza i poczekaj, aż ktoś zaprotestuje, jak Anna w nagraniu. Uczniowie lepiej zapamiętają, że słów przysłowia się nie zmienia.
- Zapytaj, kto może żartować o rybie: gość może tak powiedzieć o sobie, ale gospodarz, który mówi to gościowi, może go urazić. To dobra okazja do rozmowy o grzeczności.
- Przejdź do czasu przeszłego: niech uczniowie zrelacjonują wizytę rodzeństwa w Socach i zacytują przysłowia. Słychać wtedy, że czasownik w zdaniu się zmienia, a przysłowie zostaje w teraźniejszym.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
26 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.See the course
Unit 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
Lesson 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Lesson 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
Lesson 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Lesson 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Unit 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Lesson 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Lesson 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
Lesson 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Lesson 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
Unit 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Lesson 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Lesson 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
Lesson 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
Lesson 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
Unit 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Lesson 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
Lesson 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
Lesson 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Lesson 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
Unit 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Lesson 17 · you're hereOtwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
Lesson 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
Lesson 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Lesson 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
Unit 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Unit 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Lesson 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
Lesson 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
Lesson 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
Lesson 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
Unit 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą
Lesson 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
Lesson 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Lesson 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
Lesson 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania



