Zostaw tylko ślady butów: frazeologizmy o odpowiedzialności i przykładzie
About this lesson
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o tym, jak odmieniać związki frazeologiczne o odpowiedzialności, na przykładzie wolontariuszy, którzy znoszą śmieci z tatrzańskich szlaków.
- Grammar
- Wziąć sprawy w swoje ręce, mieć coś na sumieniu, brać sobie coś do serca, świecić przykładem, brać przykład z kogoś i powiedzenie przykład idzie z góry: czasownik się zmienia, przypadek w środku nie.
- Topic
- Akcja Czyste Tatry, w której od 2012 roku wolontariusze sprzątają tatrzańskie szlaki, i zasady parku narodowego dla turystów. Lena i Igor pierwszy raz idą na szlak z workami.
- Activities
- Reportaż i komentarze czytelników, rozmowa na szlaku i poranna odprawa koordynatora, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z przyjacielem, który wątpi w sens akcji, i pudełko z pytaniami.
What's inside
Chapter 1Na start: ty i przyroda
Chapter 2Czytamy: góry bez śmieci
Chapter 3Słuchamy: z workiem na szlaku
- Posłuchaj: Lena i Igor znoszą śmieci ze szlakuListeningTry it
- Transcript, for the teacherUnlock
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
- Posłuchaj odprawy: koordynator Lucjusz mówi, jak sprzątamyListeningUnlock
- Transcript, for the teacherUnlock
- Posłuchaj odprawy jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
Chapter 4Gramatyka: bierzemy sprawy w swoje ręce
- Spójrz na schemat: związki frazeologiczneGrammar schemeTry it
- Wybierz poprawną formę: uzupełnij związek frazeologicznyChoose the optionTry it
- Przeczytaj sytuację i wybierz, co do niej pasujeQuizUnlock
- Uzupełnij zdania: powiedz to samo związkiem frazeologicznymFill in the gapsUnlock
- Przeczytaj apel wolontariuszy i wybierz poprawną formęChoose the optionUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: czy jeden człowiek coś zmieni?
Chapter 6Praca domowa
Śmieci i ochrona przyrody po polsku: słownictwo
10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+7 more with pictures and audio in the lessonMore words
- zrywać kwiaty
- papierek
- jednorazowy
- bidon
- porzucony
- upcykling
- sumienie
Grammar: związki frazeologiczne o odpowiedzialności
Związek frazeologiczny to stałe połączenie słów o znaczeniu, którego nie da się odczytać z pojedynczych wyrazów. Uczniowie znają już owijać w bawełnę i mieć głowę na karku. Ta lekcja dodaje sześć wyrażeń o odpowiedzialności i dobrym przykładzie oraz jedną regułę: zmienia się czasownik, a przypadek w środku zostaje.
Odpowiedzialność i przykład: związki frazeologiczne
W związku frazeologicznym zmienia się tylko czasownik: osoba, czas i aspekt. Słowa w środku i ich przypadek zostają takie same.
Co znaczą?
Wziąć sprawy w swoje ręce to zacząć działać samemu, mieć coś na sumieniu to odpowiadać za coś złego, a brać sobie coś do serca to potraktować coś poważnie. Świecić przykładem to być wzorem, a brać przykład z kogoś to kogoś naśladować.
Co znaczą?
| związek frazeologiczny | co znaczy | przykład |
|---|---|---|
| wziąć (brać) sprawy w swoje ręce | zacząć samemu działać, nie czekając na innych | Mieszkańcy wzięli sprawy w swoje ręce i posprzątali las. |
| mieć coś na sumieniu | być odpowiedzialnym za coś złego | Kto ma na sumieniu te puszki przy kamieniu? |
| brać (wziąć) sobie coś do serca | bardzo się czymś przejąć, potraktować coś poważnie | Igor wziął sobie do serca słowa koordynatora. |
| świecić przykładem | być wzorem, który inni chcą naśladować | Lena świeci przykładem: zawsze nosi bidon. |
| brać (wziąć) przykład z kogoś | naśladować kogoś, robić tak jak on | Dzieci biorą przykład z rodziców. |
| przykład idzie z góry (powiedzenie) | ludzie naśladują tych, którzy są wyżej: rodziców, szefów, nauczycieli | Szef sam jeździ rowerem. Przykład idzie z góry. |
Co się zmienia, a co nie?
Czasownik zmienia osobę i czas: wzięliśmy, bierzecie, weźmie. Słowa w środku i ich przypadek zostają: w swoje ręce (biernik), do serca (dopełniacz), na sumieniu (miejscownik), przykładem (narzędnik). Przykład idzie z góry to gotowe powiedzenie bez zmian.
| związek | zmienia się: czasownik | nie zmienia się: słowa i przypadek |
|---|---|---|
| wziąć sprawy w swoje ręce | wzięliśmy, bierzecie, weźmie | w swoje ręce (biernik: w co?) |
| brać sobie coś do serca | biorę, wzięła, weźmiecie | do serca (dopełniacz: do czego?) |
| mieć coś na sumieniu | mam, mieli, będziesz mieć | na sumieniu (miejscownik: na czym?) |
| świecić przykładem | świecisz, świeciła, świecą | przykładem (narzędnik: czym?) |
| brać przykład z kogoś | bierz, wzięli, weźmiemy | przykład z + dopełniacz (z kogo?) |
| przykład idzie z góry | nic: to gotowe powiedzenie | całe powiedzenie |
Wziąć czy brać?
Aspekt dokonany (wziąć) opisuje jedną czynność i jej skutek: Wczoraj wzięliśmy sprawy w swoje ręce. Niedokonany (brać) pasuje do zwyczaju i teraźniejszości: Dzieci biorą przykład z rodziców. Świecić przykładem i mieć coś na sumieniu występują tylko w formach niedokonanych.
wziąć (dokonany): raz, skutek
- Wczoraj wzięliśmy sprawy w swoje ręce.
- Weź sobie do serca radę Lucjusza!
brać (niedokonany): zwykle, często, teraz
- Zawsze bierzemy sobie do serca rady przewodnika.
- Dzieci biorą przykład z rodziców.
świecić, mieć: tylko niedokonany
- Lena świeci / świeciła przykładem.
- Kto ma / miał to na sumieniu?
Swoje i sobie się nie zmieniają
Bez względu na osobę mówimy w swoje ręce i sobie do serca: wzięłam i wzięliście sprawy w swoje ręce. Wskazówka dodaje, że świecić przykładem brzmi trochę książkowo, a przykłady z lekcji pokazują związki w żartobliwej rozmowie na szlaku.
Uwaga!
Ucz się całego związku na pamięć. Swoje i sobie też się nie zmieniają, bez względu na osobę: wzięłam / wzięliście sprawy w swoje ręce; biorę / bierzemy sobie do serca. Świecić przykładem brzmi trochę książkowo: często słychać go w apelach, a w rozmowie także z humorem.
Przykłady z lekcji
- Śmieci było dużo, więc wzięliśmy sprawy w swoje ręce.
- Kiedyś zostawiłem w lesie butelkę. Do dziś mam to na sumieniu.
- Wziąłem sobie do serca każde słowo koordynatora.
- Ty świecisz przykładem? Twoje papierki są w mojej kieszeni!
- Niech mój brat weźmie ze mnie przykład.szyk może się zmienić, ale słowa zostają: brać przykład z kogoś
- Lucjusz sam niesie najcięższy worek. Przykład idzie z góry.
Typowe błędy
Wszystkie cztery błędy ze schematu dotyczą przypadku albo przyimka w środku związku: w swoich rękach zamiast w swoje ręce, do serce zamiast do serca, świecić przykładu zamiast przykładem i w sumieniu zamiast na sumieniu.
Wzięliśmy sprawy w swoich rękach.
Wzięliśmy sprawy w swoje ręce.
w + biernik (w co?): w swoje ręce
Nie bierz tego do serce.
Nie bierz tego do serca.
do + dopełniacz (do czego?): do serca
Lena świeci przykładu.
Lena świeci przykładem.
narzędnik (czym?): przykładem
Kto ma to w sumieniu?
Kto ma to na sumieniu?
na + miejscownik (na czym?): na sumieniu
More lessons on this grammar: Związki frazeologiczne lessons and exercises
Try the Związki frazeologiczne exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 13 auto-checked exercises
- 2 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 real-life document
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 2 audio clips
- 1 picture
- 2 transcripts
The main objectives of this lesson are to:
- powiedzieć, kto działa, a kto zawinił: Mieszkańcy wzięli sprawy w swoje ręce, Kto ma na sumieniu te puszki przy kamieniu?
- odmienić czasownik w związku bez zmiany słów w środku: wzięliśmy sprawy w swoje ręce, weźmiecie sobie do serca, świeciła przykładem
- wybrać aspekt czasownika: Wczoraj wzięliśmy sprawy w swoje ręce, ale Dzieci biorą przykład z rodziców
- przekonać kogoś, że jeden człowiek coś zmienia: Ludzie na szlaku patrzą na nas i biorą z nas przykład
- napisać apel do sąsiadów o wspólne sprzątanie okolicy: Weźmy sobie do serca prostą zasadę
To lekcja 18 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo, druga w dziale Podróże, które coś dają. Po przysłowiach z lekcji 17 uczniowie wracają do związków frazeologicznych, które znają z lekcji 25–27 kursu Polski B2.1, tym razem o odpowiedzialności. Sprzątanie gór dobrze do nich pasuje: wolontariusze biorą sprawy w swoje ręce za tych, którzy mają śmieci na sumieniu. Lekcja 19 uczy języka perswazji.
Na rozgrzewkę jest koło z pytaniami o przyrodę i dziesięć słów ze zdjęciami, od odprawy po sumienie. Uczniowie czytają reportaż o akcji i komentarze czytelników pod pytaniem, czy jedna akcja w roku ma sens. Słuchają Leny i Igora, którzy schodzą z workami ze szlaku, a potem porannej odprawy koordynatora. Po schemacie są cztery ćwiczenia, w tym apel wolontariuszy z lukami. W rozmowie uczeń przekonuje przyjaciela na czacie, a grupa otwiera pudełko z pytaniami o zasady w przyrodzie.
Wybór poprawnego zdania i dopasowanie słów do definicji z pracy domowej są sprawdzane automatycznie. Nauczyciel ocenia apel do mieszkańców o wspólne sprzątanie okolicy, z co najmniej czterema związkami, oraz nagranie o tym, czy jedna akcja w roku ma sens.
- Grammar:
- związki frazeologiczne: odpowiedzialność · wziąć sprawy w swoje ręce, mieć coś na sumieniu · brać sobie coś do serca, świecić przykładem · brać przykład z kogoś, przykład idzie z góry
- Topic:
- przyroda · wolontariat · Tatry · Czyste Tatry · góry bez śmieci
Teaching tips
- Zacznij od pytania o winnych: zapytaj, kto ma na sumieniu śmieci w lesie za szkołą albo w parku obok. Uczniowie użyją związku w naturalnej odpowiedzi, zanim zobaczą schemat.
- Zaznacz przypadki kolorami: wypisz związki na tablicy i podkreśl słowa w środku czterema kolorami, osobno biernik, dopełniacz, miejscownik i narzędnik. Te części zostają takie same w każdym zdaniu.
- Rzucaj piłkę i podawaj osobę i czas: powiedz na przykład my, wczoraj, a osoba, która złapie piłkę, odpowiada wzięliśmy sprawy w swoje ręce. Odmienia się tylko czasownik.
- Wykorzystaj żart z butem: zapytaj, co znaczy hasło zostaw tylko ślady butów i dlaczego Igor śmieje się z porzuconego buta. Gra słów pomaga pokazać różnicę między znaczeniem dosłownym a przenośnym.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
26 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.See the course
Unit 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
Lesson 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Lesson 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
Lesson 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Lesson 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Unit 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Lesson 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Lesson 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
Lesson 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Lesson 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
Unit 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Lesson 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Lesson 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
Lesson 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
Lesson 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
Unit 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Lesson 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
Lesson 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
Lesson 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Lesson 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
Unit 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Lesson 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
Lesson 18 · you're hereZostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
Lesson 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Lesson 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
Unit 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Unit 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Lesson 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
Lesson 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
Lesson 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
Lesson 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
Unit 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą
Lesson 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
Lesson 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Lesson 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
Lesson 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania



