Majówka: sztuka długiego weekendu – czasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
About this lesson
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o czasownikach z przedrostkami na- i wy- i słówkiem się, które mówią, że robimy coś do woli: najeść się, wyspać się, nagadać się, na tle majówki.
- Grammar
- Dokonane czasowniki na-…się (najeść się pierogów, naczekać się na pociąg) i wy-…się (wyspać się, wyszaleć się), dopełniacz po na-…się, wyjątek nacieszyć się słońcem i zwyczaj w formie niedokonanej: nie wysypiam się.
- Topic
- Majówka: Święto Pracy 1 maja, Dzień Flagi 2 maja i rocznica Konstytucji 3 Maja. Agata jedzie w Bieszczady, a Michał, domator, zostaje na leżaku.
- Activities
- Artykuł i komentarze czytelników, rozmowa przed długim weekendem i po nim, audycja radiowa, schemat z czterema ćwiczeniami, czat i pudełko z pytaniami.
What's inside
Chapter 1Na start: czas wolny
Chapter 2Czytamy: trzy dni maja
- Przeczytaj artykuł: Majówka, czyli sztuka długiego weekenduArticleUnlock
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
- Przeczytaj post i komentarze: wyjechać czy zostać?Real-life documentTry it
- Przeczytaj komentarze i wybierz: kto tak uważa?QuizUnlock
Chapter 3Słuchamy: góry czy leżak?
Chapter 4Gramatyka: najeść się, wyspać się
- Spójrz na schemat: na-…się i wy-…sięGrammar schemeTry it
- Wybierz czasownik, który pasuje do sytuacji: na-…się czy wy-…się?Choose the optionTry it
- Wybierz poprawną formę: czego? czym?Choose the optionUnlock
- Uzupełnij: powiedz to samo krócej czasownikiem z nawiasuFill in the gapsUnlock
- Uzupełnij pocztówkę Agaty z górFill in the gapsUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: jak było?
Chapter 6Praca domowa
Czas wolny i długi weekend: słownictwo
10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+7 more with pictures and audio in the lessonMore words
- dzień roboczy
- sezon grillowy
- domator
- leżak
- drzemka
- wyspać się
- nagadać się
Grammar: czasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Uczniowie znają aspekt i czasowniki z się, takie jak cieszyć się. Teraz przedrostek na- albo wy- razem z się tworzy nowy czasownik dokonany, który mówi, że ktoś zrobił coś dużo, do syta albo do woli. Schemat pokazuje dwie grupy czasowników, ich przypadki i formę niedokonaną, którą mówimy o zwyczaju.
Do woli i do syta: na-…się, wy-…się
Przedrostek na- albo wy- i słowo się mówią, że robimy coś dużo, do woli albo tak długo, aż jesteśmy wypoczęci i zadowoleni.
Na-…się: najeść się, nagadać się, naczekać się
Pierwsza tabela ma osiem czasowników z na-: od najeść się i napić się po nasłuchać się i naoglądać się. Często znaczą „dużo, do syta”, a czasem „aż za dużo”: Naczekałam się na pociąg mówi, że czekanie było długie i męczące.
na-…się: dużo, do syta, czasem za dużo
| czasownik | znaczenie | przykład |
|---|---|---|
| najeść się (czego?) | zjeść tyle, że nie jest się już głodnym | Najadłem się kiełbasek z grilla. |
| napić się (czego?) | wypić coś, żeby nie czuć pragnienia | Napiłam się zimnej wody. |
| nagadać się (z kim?) | rozmawiać tak długo, aż powie się wszystko | Z rodzicami nagadaliśmy się do późna. |
| nachodzić się (po czym?) | dużo chodzić, aż bolą nogi | Nachodziłam się po górach. |
| naczekać się (na co?) | długo czekać i mieć już dość | Naczekałam się na pociąg. |
| nacieszyć się (czym?) | cieszyć się czymś długo, ile się chce | Nacieszyłam się widokami. |
| nasłuchać się (czego?) | dużo słuchać czegoś | Nasłuchaliśmy się śpiewu ptaków. |
| naoglądać się (czego?) | dużo oglądać, czasem za dużo | Naoglądałem się filmów. |
Wy-…się: wyspać się, wybiegać się, wyszaleć się
Czasowniki z wy- mówią, że czynność trwała, aż ktoś poczuł się wypoczęty albo zmęczony i zadowolony: Wreszcie się wyspałem, Pies wybiegał się na łące, Dzieci wyszalały się na działce. Druga tabela ma cztery takie czasowniki.
| czasownik | znaczenie | przykład |
|---|---|---|
| wyspać się | spać tyle, ile trzeba, i być wypoczętym | Wreszcie się wyspałem. |
| wybiegać się | biegać, aż skończy się energia (pies, dziecko) | Pies wybiegał się na łące. |
| wyszaleć się | bawić się głośno i wesoło, aż ma się dość | Dzieci wyszalały się na działce. |
| wygrzać się | długo grzać się na słońcu albo w cieple | Babcia wygrzała się w ogrodzie. |
Czego? Czym? Na co?
Po czasownikach na-…się rzeczownik zwykle stoi w dopełniaczu: najeść się pierogów, naoglądać się filmów. Wyjątkiem jest nacieszyć się z narzędnikiem (słońcem, widokami), a przyimek z czasownika bazowego zostaje: naczekać się na pociąg, nagadać się z rodzicami.
na-…się + dopełniacz (czego?)
- najeść się pierogów
- napić się herbaty
- nasłuchać się śpiewu ptaków
- naoglądać się filmów
wyjątek: nacieszyć się + narzędnik (czym?)
- nacieszyć się słońcem
- nacieszyć się widokami
- nacieszyć się wnukami
przyimek zostaje
- naczekać się na pociąg
- nagadać się z rodzicami
- nachodzić się po górach
Jeden raz czy zwyczaj?
Forma dokonana opowiada o jednym razie w przeszłości albo przyszłości: Wczoraj wreszcie się wyspałem, Jutro się wyśpię. O zwyczaju w czasie teraźniejszym mówimy formą niedokonaną: wysypiać się, najadać się, np. W tygodniu nigdy się nie wysypiam.
Jeden raz czy zwyczaj?
jeden raz: forma dokonana (czas przeszły albo przyszły)
- Wczoraj wreszcie się wyspałem.
- Jutro się wyśpię.
- Na grillu najadłem się kiełbasek.
zwyczaj w czasie teraźniejszym: forma niedokonana
- W tygodniu nigdy się nie wysypiam.
- U babci zawsze się najadam.
- wyspać się → wysypiać się, najeść się → najadać się
Przykłady z lekcji
- Michał wyspał się za wszystkie czasy.
- Agata nachodziła się po górach tak, że do dziś bolą ją nogi.
- Z rodzicami nagadaliśmy się do późna.nagadać się + z kim?
- Najadłem się kiełbasek z grilla.najeść się + czego? (dopełniacz)
- Nacieszyłam się widokami i słońcem.nacieszyć się + czym? (narzędnik)
- W tygodniu nigdy się nie wysypiam.zwyczaj: forma niedokonana
Się to część czasownika
Wskazówka ostrzega, że bez się zdanie jest błędne albo zmienia znaczenie: nachodzić kogoś to przychodzić za często i przeszkadzać. Lista błędów poprawia wyspałam bez się, najadłem się pierogi, nacieszyłam się słońca i wysypiam się w znaczeniu przyszłym.
Uwaga!
Się jest częścią tych czasowników: bez niego zdanie jest błędne albo znaczy coś innego (nachodzić kogoś = przychodzić do kogoś za często i przeszkadzać). Uwaga, inne znaczenie: wygadać się zwykle znaczy: powiedzieć za dużo, zdradzić tajemnicę (Brat się wygadał, co dostanę na urodziny). O długiej, miłej rozmowie mów: nagadać się.
Typowe błędy
W sobotę wreszcie wyspałam.
W sobotę wreszcie się wyspałam.
się jest częścią czasownika
Najadłem się pierogi.
Najadłem się pierogów.
na-…się + dopełniacz (czego?)
Nacieszyłam się słońca.
Nacieszyłam się słońcem.
nacieszyć się + narzędnik (czym?)
Mam nadzieję, że w sobotę wreszcie się wysypiam.
Mam nadzieję, że w sobotę wreszcie się wyśpię.
jeden raz w przyszłości: forma dokonana
More lessons on this grammar: Czasowniki ruchu lessons and exercises · Aspekt czasownika lessons and exercises
Try the Czasowniki na-…się i wy-…się exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 13 auto-checked exercises
- 2 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 real-life document
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 2 audio clips
- 1 picture
- 2 transcripts
The main objectives of this lesson are to:
- powiedzieć, że ktoś zrobił coś do woli: Wyspałem się za wszystkie czasy, Nachodziłam się po górach, Z rodzicami nagadaliśmy się do późna
- dobrać przypadek po czasowniku: najeść się pierogów, napić się herbaty, ale nacieszyć się słońcem i naczekać się na pociąg
- odróżnić jeden raz od zwyczaju: Jutro się wyśpię, ale W tygodniu nigdy się nie wysypiam
- opisać długi weekend w wiadomości do przyjaciela: Najedliśmy się kiełbasek, a dzieci wyszalały się nad wodą
- bronić swojego zdania w dyskusji Majówka: wyjechać czy zostać w domu?, z tezą, dwoma argumentami i kontrargumentem
To lekcja 5 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo i pierwsza w dziale Praca i odpoczynek. Opiera się na aspekcie i czasownikach z się, znanych z kursów A2 i B1, i dodaje do nich przedrostki na- i wy-. Majówka dobrze pasuje do tych czasowników: po długim weekendzie każdy opowiada, czego się najadł i czy się wyspał. Lekcja 6 uczy stawiać tezę i odpowiadać na kontrargumenty.
Uczniowie zaczynają od koła z pytaniami o odpoczynek i dziesięciu słów, od majówki po nagadać się, które rozpoznają na zdjęciach. Czytają artykuł o historii słowa i o tym, co obchodzimy 1, 2 i 3 maja, z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem komentarze czytelników, przy których wskazują, kto co myśli. Słuchają rozmowy Agaty i Michała przed majówką i po niej oraz rad prowadzącego audycję. Po schemacie są cztery ćwiczenia, ostatnie z pocztówką z gór. Na czacie uczeń samodzielnie odpowiada koleżance z pracy, a w parze albo z lektorem otwiera pudełko z pytaniami do dyskusji.
Praca domowa ma cztery części. Test z wyborem zdania i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie, a wiadomość z długiego weekendu i nagraną wypowiedź w dyskusji o majówce ocenia nauczyciel.
- Grammar:
- na-…się: najeść się, nagadać się, nachodzić się · wy-…się: wyspać się, wyszaleć się · na-…się + dopełniacz, nacieszyć się + narzędnik · zwyczaj: wysypiać się, najadać się
- Topic:
- majówka · długi weekend · odpoczynek · święta państwowe · Konstytucja 3 Maja
Teaching tips
- Zacznij od pytania o ostatni weekend: Wyspałeś się? Wyspałaś się? Odpowiedzi pokażą, czy uczniowie znają już wyspać się, i dadzą naturalne wejście do całej grupy czasowników.
- Narysuj na tablicy dwie kolumny: na-…się (dużo, do syta) i wy-…się (aż do zmęczenia albo wypoczynku). Uczniowie dopisują czasowniki z rozmowy Agaty i Michała, a potem pytania czego?, czym?, na co?.
- Pilnuj słówka się: wyspałam albo nachodziłam po górach to najczęstsze błędy. Gdy się pojawią, przypomnij, że nachodzić kogoś znaczy przeszkadzać komuś częstymi wizytami.
- Porównaj z grupą majówkę ze świętami w krajach uczniów: czy mają długi weekend, czy biorą urlop, żeby go przedłużyć? Odpowiedzi to dobry materiał do zdań typu U nas wszyscy wyjeżdżają, a ja się wysypiam.
- Pocztówkę z gór przeczytaj z grupą na głos po uzupełnieniu: uczniowie usłyszą różnicę między wysypiam się (zwyczaj) a wyspałam się (jeden raz). Potem mogą napisać odpowiedź Michała z leżaka.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
26 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.See the course
Unit 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
Lesson 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Lesson 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
Lesson 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Lesson 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Unit 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Lesson 5 · you're hereMajówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Lesson 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
Lesson 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Lesson 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
Unit 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Lesson 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Lesson 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
Lesson 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
Lesson 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
Unit 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Lesson 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
Lesson 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
Lesson 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Lesson 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
Unit 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Lesson 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
Lesson 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
Lesson 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Lesson 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
Unit 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Unit 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Lesson 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
Lesson 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
Lesson 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
Lesson 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
Unit 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą
Lesson 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
Lesson 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Lesson 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
Lesson 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania



