Sign up for freeSign up

21 postulatów na drewnianych tablicach: styl nominalny: rzeczownik odczasownikowy i dopełniacz

Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o rzeczowniku odczasownikowym w stylu nominalnym: z wprowadzić wolne soboty robi się wprowadzenie wolnych sobót, a tłem są tablice z 21 postulatami z 1980 roku.

Grammar
Biernik po czasowniku przechodzi w dopełniacz (podnieść płace → podniesienie płac), a dopełniacz i przyimek zostają (udzielenie pomocy, zapewnienie miejsc w żłobkach). Są też rzeczowniki bez -nie: poprawa, zmiana.
Topic
Dwie płyty ze sklejki, na których w sierpniu 1980 roku spisano żądania strajkujących w Stoczni Gdańskiej. Dziś są na liście UNESCO „Pamięć Świata”.
Activities
Artykuł i komentarze czytelników, dwa nagrania przy tablicach, schemat i cztery ćwiczenia, czat z kolegą, który robi slajd, oraz pudełko z pytaniami o własne postulaty.

What's inside

  1. Chapter 1Na start: czego chcemy?

    • PictureUnlock
    • Zakręć kołem i odpowiedz: zmiany, muzea i mySpin the wheelUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock

  2. Chapter 2Czytamy: deski, które przeszły do historii

    • Przeczytaj artykuł: Dwie deski, które przeszły do historiiArticleUnlock
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Przeczytaj post i komentarze czytelnikówReal-life documentTry it
    • Przeczytaj komentarze i wybierz: kto tak uważa?QuizUnlock

  3. Chapter 3Słuchamy: postulaty po ludzku

    • Posłuchaj: Kasia i Jan przy tablicachListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posłuchaj przewodniczki przy tablicachListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock

  4. Chapter 4Gramatyka: wprowadzenie wolnych sobót

    • Spójrz na schemat: styl nominalnyGrammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formę: plan wizyty w muzeumChoose the optionTry it
    • Uzupełnij slajd: zamień notatki na styl nominalnyFill in the gapsUnlock
    • Wybierz postulat zapisany poprawnieQuizUnlock
    • Uzupełnij opis eksponatu w muzeumFill in the gapsUnlock

  5. Chapter 5Rozmawiamy: nasze postulaty

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: kolega robi slajdChatTry it
    • Otwórz pudełko i odpowiedz: nasze postulatyOpen the boxUnlock

  6. Chapter 6Praca domowa

    • Wypełnij tabelę: postulaty mieszkańców dzielnicyFill in the tableUnlock
    • Dopasuj słowa do definicjiMatchUnlock
    • Napisz post: nasze postulaty dla dzielnicyWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj prezentację: tablice z 21 postulatamiSpeaking, checked by the teacherUnlock

26 exercises in 6 chapters. Start a 7-day free trial to open all of them, copy any part into your own lessons, and teach the lesson live.

Vocabulary

10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+7 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • wywiesić
  • strajk
  • stocznia
  • sklejka
  • związek zawodowy
  • żłobek
  • replika

Grammar: styl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem

Rzeczowniki odczasownikowe, takie jak segregowanie czy koszenie, uczniowie znają z poziomu B1. Teraz cała grupa z czasownikiem zamienia się w grupę z rzeczownikiem, jak na liście żądań, na slajdzie albo w opisie eksponatu. Po rzeczowniku dopełniacz zastępuje biernik z czasownika, a reszta grupy zwykle zostaje bez zmian.

Styl nominalny: wprowadzenie wolnych sobót

Na listach, slajdach i w tekstach oficjalnych zamiast czasownika używamy rzeczownika: wprowadzić wolne soboty → wprowadzenie wolnych sobót.

Czasownik z biernikiem, rzeczownik z dopełniaczem

Pytanie co? zamienia się w pytanie czego?, np. spisać postulaty → spisanie postulatów, skrócić czas → skrócenie czasu. Tabela pokazuje sześć takich par z tematu lekcji, od wolnych sobót po miejsca w żłobkach.

Czasownik + biernik → rzeczownik + dopełniacz

czasownik + biernik (Co?)rzeczownik + dopełniacz (Czego?)
wprowadzić wolne sobotywprowadzenie wolnych sobót
spisać postulatyspisanie postulatów
wywiesić tablice na bramiewywieszenie tablic na bramie
podnieść płacepodniesienie płac
zapewnić miejsca w żłobkachzapewnienie miejsc w żłobkach
skrócić czas oczekiwaniaskrócenie czasu oczekiwania

Co się nie zmienia: dopełniacz i przyimek

Gdy czasownik już łączy się z dopełniaczem, forma zostaje: udzielić pomocy → udzielenie pomocy, przestrzegać przepisów → przestrzeganie przepisów. Na swoim miejscu zostaje też przyimek z rzeczownikiem: wywieszenie tablic na bramie.

co zostajeczasownikrzeczownik
dopełniacz zostaje dopełniaczemudzielić pomocyudzielenie pomocy
dopełniacz zostaje dopełniaczemprzestrzegać przepisówprzestrzeganie przepisów
przyimek z rzeczownikiemzapewnić miejsca w żłobkachzapewnienie miejsc w żłobkach
przyimek z rzeczownikiemwywiesić tablice na bramiewywieszenie tablic na bramie

Nie tylko -nie: poprawa, zmiana, akceptacja

Większość tych rzeczowników kończy się na -nie albo -cie (podniesienie, ukrycie, otwarcie). Niektóre mają inną budowę: poprawić → poprawa, zmienić → zmiana, zaakceptować → akceptacja. Od słowa akceptacja zaczyna się pierwszy postulat na tablicach.

Nie każdy rzeczownik kończy się na -nie

zakończenieczasownik → rzeczownik
-niewprowadzić → wprowadzenie, podnieść → podniesienie
-cieukryć → ukrycie, otworzyć → otwarcie
inna formapoprawić → poprawa, zmienić → zmiana
inna formazaakceptować → akceptacja, budować → budowa

Przykłady z lekcji

  • Postulat 21: wprowadzenie wszystkich sobót wolnych od pracy.w oryginale: Wprowadzić wszystkie soboty wolne od pracy
  • Na slajdzie: skrócenie czasu oczekiwania na mieszkanie.po ludzku: chcemy szybciej dostawać mieszkania
  • Postulat 1: akceptacja niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych.forma rzeczownikowa już w oryginale
  • Historia eksponatu: ukrycie oryginałów na strychu domu konserwatora.
  • Nasz postulat: wydłużenie godzin otwarcia biblioteki.

Jeden styl na liście i typowe błędy

Przymiotnik i zaimek też idą do dopełniacza: wszystkich wolnych sobót. W postulacie do rzeczownika nie doklejamy zdania z że ani żeby, a wszystkie punkty listy mają tę samą formę. Schemat poprawia m.in. wprowadzenie wolne soboty i podniesienie płacom.

Uwaga!

Przymiotnik i zaimek też idą do dopełniacza: wszystkie wolne soboty → wszystkich wolnych sobót. W postulacie nie dodajemy do rzeczownika zdania z że ani żeby: ✗ wprowadzenie, żeby soboty były wolne. Na liście wszystkie punkty mają ten sam styl: same rzeczowniki, bez bezokoliczników.

Typowe błędy

  • wprowadzenie wolne soboty

    wprowadzenie wolnych sobót

    po rzeczowniku dopełniacz (Czego?), nie biernik

  • podniesienie płacom

    podniesienie płac

    dopełniacz (Czego?), nie celownik (Komu? Czemu?)

  • budowa, że powstaną ścieżki rowerowe

    budowa ścieżek rowerowych

    nie mieszamy stylów: rzeczownik + dopełniacz, bez zdania z że

  • udzielenie pomoc

    udzielenie pomocy

    dopełniacz zostaje dopełniaczem

More lessons on this grammar: Rzeczownik odczasownikowy lessons and exercises · Formy pisemne lessons and exercises

Try the Styl nominalny exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

More exercises

What's in the lesson

  • 13 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 real-life document
  • 1 article
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • zamienić postulat z bezokolicznikiem na frazę z rzeczownikiem: Skrócić czas oczekiwania na mieszkanie → skrócenie czasu oczekiwania na mieszkanie
  • postawić dopełniacz tam, gdzie po czasowniku był biernik, także przy przymiotniku: wprowadzenie wszystkich sobót wolnych od pracy, podniesienie płac
  • zostawić bez zmian dopełniacz i przyimek: przestrzeganie przepisów, wywieszenie tablic na bramie
  • spisać listę postulatów w jednym stylu, bez zdań z że i żeby: budowa ścieżek rowerowych, wydłużenie godzin otwarcia biblioteki
  • opowiedzieć historię eksponatu krótkimi frazami: ukrycie oryginałów na strychu, wpisanie tablic na listę UNESCO

To lekcja 9 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo i pierwsza w dziale Momenty przełomowe. Korzysta z rzeczowników odczasownikowych z lekcji 21–23 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży i robi z nich cały styl wypowiedzi. Tablice z 1980 roku dobrze się do tego nadają: prawie wszystkie oryginalne postulaty zaczynają się od bezokolicznika, a uczniowie przepisują je rzeczownikami. Lekcja 10 dodaje celownik po rzeczowniku i wykonawcę z przez.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o zmiany i muzea, poznają dziesięć słów z obrazkami, od postulatu po replikę, i dobierają je do zdjęć. Czytają artykuł o dwóch deskach, które przeszły do historii, a potem spór czytelników: oryginał w muzeum czy kopia na bramie? Słuchają Kasi i Jana, którzy przerabiają postulaty na slajd, oraz przewodniczki przy tablicach. Po schemacie są cztery ćwiczenia, od planu wizyty w muzeum po opis eksponatu. Na koniec uczeń doradza koledze na czacie, a w parze albo z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o własne postulaty.

Praca domowa ma cztery zadania. Tabela z postulatami mieszkańców dzielnicy i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Post z listą postulatów dla dzielnicy i nagraną prezentację o tablicach ocenia nauczyciel.

Grammar:
styl nominalny · rzeczownik odczasownikowy + dopełniacz · biernik → dopełniacz · nie mieszamy stylów
Topic:
historia · Gdańsk · postulaty · muzeum · UNESCO

Teaching tips

  • Zacznij od pytań co? i czego?: zapisz na tablicy skrócić co? czas, a obok skrócenie czego? czasu. Uczniowie od razu widzą, skąd bierze się dopełniacz.
  • Pokaż oryginał i wersję na slajd: przeczytaj Wprowadzić wszystkie soboty wolne od pracy i poproś grupę o wersję z rzeczownikiem. Zwróć uwagę na wszystkich i wolnych.
  • Ćwicz dwa rejestry naraz: niech uczeń powie każdy postulat najpierw po ludzku (chcemy szybciej dostawać mieszkania), a potem oficjalnie. Tak samo pracują Kasia i Jan w nagraniu.
  • Pilnuj jednej formy na liście: przy pudełku z postulatami dla szkoły czy dzielnicy poproś o same rzeczowniki. Zdanie z żeby doklejone do rzeczownika zanotuj i omów dopiero po wypowiedzi.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

26 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo

32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.See the course

  1. Unit 1 Nauka na nowo

    Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce

    1. Lesson 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
    2. Lesson 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
    3. Lesson 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
    4. Lesson 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty

  2. Unit 2 Praca i odpoczynek

    majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka

    1. Lesson 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
    2. Lesson 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
    3. Lesson 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
    4. Lesson 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy

  3. Unit 3 Momenty przełomowe

    21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii

    1. Lesson 9 · you're here21 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
    2. Lesson 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
    3. Lesson 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
    4. Lesson 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty

  4. Unit 4 Media i prawda

    pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki

    1. Lesson 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
    2. Lesson 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
    3. Lesson 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
    4. Lesson 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków

  5. Unit 5 Podróże, które coś dają

    Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji

    1. Lesson 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
    2. Lesson 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
    3. Lesson 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
    4. Lesson 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja

  6. Unit 6 Sport i społeczeństwo

    Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka

    1. Lesson 21Orlik w każdej gminieStreszczenie: zwroty, przypadki i skracanie
    2. Lesson 22Złoto na aukcjiCzasowniki relacjonujące i ich przypadki
    3. Lesson 2315 metrów w 6 sekundRozprawka: części i czasowniki argumentacji
    4. Lesson 24Projekt: rozprawka na konkursPowtórka działu: streszczenie, relacja i rozprawka

  7. Unit 7 Budynki i dziedzictwo

    odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby

    1. Lesson 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
    2. Lesson 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
    3. Lesson 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
    4. Lesson 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby

  8. Unit 8 Pokolenia

    najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą

    1. Lesson 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
    2. Lesson 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
    3. Lesson 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
    4. Lesson 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania

Questions about this lesson

Co to jest rzeczownik odczasownikowy?
To rzeczownik, który nazywa czynność i powstaje od czasownika. Najczęściej kończy się na -nie albo -cie: czytać → czytanie, wprowadzić → wprowadzenie, ukryć → ukrycie. Ma rodzaj nijaki i odmienia się jak zdanie. Zachowuje też aspekt: wprowadzanie opisuje proces, a wprowadzenie jednorazowy fakt. W lekcji 21 postulatów na drewnianych tablicach na edio.ai uczniowie budują z takich rzeczowników całe postulaty.
Jak tworzy się rzeczownik odczasownikowy?
Zwykle od imiesłowu biernego: -ny → -nie, -ty → -cie. Stąd wprowadzony → wprowadzenie, podniesiony → podniesienie, otwarty → otwarcie. Ten sam wzór działa przy czasownikach, które imiesłowu biernego nie mają: spać → spanie. Od niektórych czasowników częściej używa się rzeczowników innej budowy: poprawić → poprawa, zmienić → zmiana, budować → budowa.
Co to jest styl nominalny?
To styl, w którym czynności nazywamy rzeczownikami, a nie czasownikami. Zamiast Chcemy, żeby wprowadzono wolne soboty piszemy krótko: wprowadzenie wolnych sobót. Taki styl pasuje do list, slajdów, ogłoszeń, regulaminów i haseł w encyklopedii. W rozmowie brzmi sztywno, dlatego na co dzień mówimy raczej czasownikami.
Jaki przypadek stoi po rzeczowniku odczasownikowym?
Biernik z czasownika zmienia się w dopełniacz. Podnieść płace daje podniesienie płac, a zapewnić miejsca w żłobkach daje zapewnienie miejsc w żłobkach. Pozostałe przypadki zostają bez zmian, np. dopełniacz (udzielić pomocy → udzielenie pomocy) czy narzędnik (kierować zespołem → kierowanie zespołem). Przyimek z rzeczownikiem też zostaje na swoim miejscu: wywieszenie tablic na bramie.
Mówi się „wprowadzenie wolne soboty” czy „wprowadzenie wolnych sobót”?
Poprawnie: wprowadzenie wolnych sobót, z dopełniaczem. Po rzeczowniku odczasownikowym nie zostawiamy biernika, a do dopełniacza przechodzą też przymiotniki i zaimki: wszystkie wolne soboty → wszystkich wolnych sobót. Podobne błędy to podniesienie płace i podniesienie płacom. Pomaga krótkie pytanie: wprowadzenie czego?
Czy po rzeczowniku odczasownikowym można dodać zdanie z „że” albo „żeby”?
Na liście postulatów lepiej tego nie robić. Forma wprowadzenie, żeby soboty były wolne miesza dwa style: zaczyna się rzeczownikiem, a kończy zdaniem. Poprawnie: wprowadzenie wolnych sobót albo, w zwykłym zdaniu, chcemy, żeby soboty były wolne. Uwaga na wyjątek: zapewnienie, że… oznacza obietnicę i jest całkiem poprawne.
Jak napisać listę postulatów po polsku?
Każdy punkt to fraza z rzeczownikiem odczasownikowym i dopełniaczem. Na przykład: budowa ścieżek rowerowych, posadzenie drzew wzdłuż ulicy, wydłużenie godzin otwarcia biblioteki. Punkty mają tę samą formę, bez bezokoliczników i bez zdań. W pracy domowej do lekcji 21 postulatów na drewnianych tablicach uczniowie piszą post z takimi postulatami dla swojej dzielnicy.
Co znaczy słowo „postulat”?
Postulat to oficjalnie zgłoszone żądanie albo propozycja zmiany. Zgłaszają je pracownicy, mieszkańcy, uczniowie czy rodzice, a słowo łączy się z czasownikami zgłosić, spisać i spełnić. Na liście postulatów dobrze sprawdza się styl nominalny. W lekcji to jedno z dziesięciu nowych słów, obok sklejki, repliki i czasownika wywiesić, każde z obrazkiem i polską definicją.
Jak uczyć stylu nominalnego na poziomie B2?
Zestawiaj zdanie po ludzku z jego wersją oficjalną. Uczniowie najpierw mówią, czego ktoś chce (chcemy szybciej dostawać mieszkania), a potem zapisują to jak punkt listy: skrócenie czasu oczekiwania na mieszkanie. Pytania co? i czego? pomagają zmienić przypadek. Postulaty z 1980 roku są tu wdzięcznym materiałem, bo w oryginale prawie wszystkie zaczynają się od bezokolicznika.
Jak ćwiczyć styl nominalny na zajęciach indywidualnych online?
Lektor mówi zdanie, a uczeń zamienia je na punkt listy. Potem role się odwracają: uczeń czyta postulat, a lektor tłumaczy go po ludzku. W edio uczeń pracuje na własnym koncie, zsynchronizowanym z ekranem lektora, a pudełko z pytaniami o postulaty działa też w parze lektor–uczeń.
Czy są interaktywne ćwiczenia ze stylu nominalnego?
Tak, najlepiej te z wyborem formy po rzeczowniku. Na tej stronie można bez konta wypróbować cztery części lekcji: post z komentarzami czytelników, rozmowę Kasi i Jana przy tablicach, wybór formy w planie wizyty w muzeum oraz czat z kolegą, który robi slajd. Artykuł o tablicach, opowieść przewodniczki i reszta ćwiczeń czekają w pełnej lekcji.
Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demoStart free trial

No credit card required