Ogród na dachu BUW-u: skróty, skrótowce i ich odmiana

Q: Piszemy „dr” czy „dr.”?

W mianowniku piszemy dr , bez kropki. Skrót kończy się na r , tak jak słowo doktor , więc kropka jest zbędna: dr Anna Nowak . Kropka pojawia się w przypadkach zależnych, gdy forma słowa kończy się inaczej, np. u dr. Nowaka , czyli u doktora . Tak samo zachowują się mgr i nr : sala nr 12 , ale nie nr. 12 .

Q: „W BUW-ie” czy „w BUWie”?

Poprawnie: w BUW-ie , z łącznikiem. Końcówkę skrótowca pisanego wielkimi literami oddzielamy łącznikiem: BUW-u , w ZUS-ie . Bez niego granica między skrótowcem a końcówką znika. W nagraniu z lekcji Ogród na dachu BUW-u Diego pyta właśnie, dlaczego Natalia mówi w BUW-ie , skoro biblioteka pisze o sobie bez końcówki.

Q: Co znaczą „nwm” i „pzdr”?

Nwm to nie wiem , a pzdr to pozdrawiam . To skróty z czatu, zwykle z samych spółgłosek i pisane małymi literami; podobnie spk znaczy spoko . Pasują tylko do wiadomości między znajomymi. W e-mailu do urzędu, uczelni czy pracodawcy kończymy słowami Pozdrawiam albo Z poważaniem , a skrótów z czatu nie używamy wcale.

Q: Jak zapisać godziny i adres w ogłoszeniu?

Ze skrótami godz. , ul. i tel. , zawsze z kropką. Typowy zapis to czynne w godz. 8:00–20:00 , wejście od ul. Dobrej , informacje: tel. 000 412 735 . Czytamy je jednak pełnymi słowami: w godzinach od ósmej do dwudziestej , od ulicy Dobrej . W jednym z ćwiczeń lekcji uczeń zamienia takie wiadomości z czatu na zdania z ogłoszenia.

Q: Jaką pracę domową zadać po lekcji o skrótach?

Ogłoszenie przepisane z luźnej wiadomości. Uczeń dostaje wiadomość z czatu z godzinami, numerem sali i telefonem i zamienia ją na tekst na tablicę ogłoszeń: z ul. , nr , godz. , m.in. i bez pzdr . W tej lekcji to zadanie, razem z nagraniem o miejscu do nauki, ocenia nauczyciel.

Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o skrótach i skrótowcach: kiedy piszemy kropkę, jak czytamy UW i BUW i czy je odmieniamy, na tle ogrodu na dachu warszawskiej biblioteki.

Grammar: Skróty z kropką (ul., godz.) i bez kropki (dr, mgr, nr), skrótowce czytane po literach (UW, CNK) albo jak słowo (BUW, w BUW-ie), a na czacie nwm, pzdr.
Topic: Ogród na dachu Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, otwarty w 2002 roku dla wszystkich. Natalia pokazuje go Diegowi, który przyjechał z Hiszpanii na Erasmusa.
Activities: Artykuł i ogłoszenie dla zwiedzających do przeczytania, rozmowa na dachu i komunikat w ogrodzie do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z kolegą z akademika i pudełko z pytaniami.

What's inside

Chapter 1Na start: gdzie się uczysz?
- PictureUnlock
- Zakręć kołem i odpowiedz: gdzie się uczysz?Spin the wheelUnlock
- Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaVocabularyTry it
- Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock
Chapter 2Czytamy: zielona biblioteka
- Przeczytaj artykuł: Zielona biblioteka nad WisłąArticleUnlock
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
- Przeczytaj ogłoszenie dla zwiedzających ogródReal-life documentTry it
- Dopasuj skróty z ogłoszenia do pełnych formMatchUnlock
Chapter 3Słuchamy: BUW-u czy BUW?
- Posłuchaj: Natalia pokazuje Diegowi, studentowi z Hiszpanii, ogród na dachuListeningTry it
- Transcript, for the teacherUnlock
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
- Posłuchaj komunikatu w ogrodzieListeningUnlock
- Transcript, for the teacherUnlock
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
Chapter 4Gramatyka: skróty i skrótowce
- Spójrz na schemat: skróty i skrótowceGrammar schemeTry it
- Wybierz poprawny zapis: z kropką czy bez kropki?Choose the optionTry it
- Posortuj słowa: jak je skracamy?Sort into columnsUnlock
- Uzupełnij ogłoszenie: rozwiń skróty z nawiasówFill in the gapsUnlock
- Wybierz poprawną formę skrótowcaChoose the optionUnlock
- Uzupełnij ogłoszenia: zamień słowa z nawiasów na skrótyFill in the gapsUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: cisza czy hałas?
- Wybierz poprawne odpowiedzi: kolega pisze ogłoszenieChatTry it
- Otwórz pudełko i odpowiedz: gdzie najlepiej się uczyć?Open the boxUnlock
Chapter 6Praca domowa
- Wybierz poprawne zdanieQuizUnlock
- Dopasuj słowa do definicjiMatchUnlock
- Napisz ogłoszenie na podstawie wiadomości z czatuWriting, checked by the teacherUnlock
- Nagraj się: opowiedz o dobrym miejscu do naukiSpeaking, checked by the teacherUnlock

Vocabulary

10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+7 more with pictures and audio in the lessonMore words

czytelnia
patyna
pergola
balustrada
architektka krajobrazu
tablica ogłoszeń
wstęp wolny

Grammar: skróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana

Po formach potocznych i przyimkach urzędowych przychodzi trzeci sposób skracania tekstu. Skrót to skrócony zapis słowa albo wyrażenia, który czytamy w całości (ul. → ulica), a skrótowiec to nazwa z pierwszych liter albo sylab kilku słów (UW, BUW). Schemat odpowiada na trzy pytania: kropka czy nie, jak czytać i czy odmieniać.

Skróty i skrótowce

W piśmie skracamy słowa (ul., godz., dr), a długie nazwy zamieniamy na skrótowce (UW, BUW). W czacie ze znajomymi są jeszcze inne skróty.

Skróty z kropką i bez kropki

Tabela zbiera trzynaście skrótów z ogłoszeń i tekstów, od ul. i godz. po im., z pełną formą i sposobem czytania. Reguła obok tłumaczy kropkę: ul-ica → ul., ale doktor → dr, bo skrót kończy się tą samą literą co słowo.

Skróty: z kropką i bez kropki

skrót	pełna forma	jak czytamy
ul.	ulica	wejście od ul. Dobrej → od ulicy Dobrej
godz.	godzina	w godz. 8:00–20:00 → w godzinach od ósmej do dwudziestej
tel.	telefon	tel. 000 412 735 → telefon…
m.in.	między innymi	rosną m.in. forsycje → między innymi forsycje
tzw.	tak zwany	tzw. ogród górny → tak zwany ogród górny
np.	na przykład	np. kosodrzewina → na przykład kosodrzewina
ok.	około	ok. 30 osób → około trzydziestu osób
r.	rok, roku	w 1816 r. → w tysiąc osiemset szesnastym roku
w.	wiek, wieku	pod koniec XIX w. → pod koniec dziewiętnastego wieku
im.	imienia	liceum im. Mikołaja Kopernika → liceum imienia…
dr	doktor	bez kropki: dr → doktor
mgr	magister	bez kropki: mgr → magister
nr	numer	w sali nr 12 → w sali numer dwanaście

Skrótowce: po literach czy jak słowo?

Skrótowce czytane po literach, jak UW (u-wu) czy CNK (ce-en-ka), zostają bez końcówki: na UW, w CNK. BUW i ZUS czytamy jak słowa, więc w mowie i w prasie dostają końcówki po łączniku: do BUW-u, w ZUS-ie.

skrótowiec	pełna nazwa	jak czytamy	odmiana	przykład
UW	Uniwersytet Warszawski	po literach: u-wu	nie odmieniamy	studiuję na UW
CNK	Centrum Nauki Kopernik	po literach: ce-en-ka	nie odmieniamy	spotkajmy się w CNK
UE	Unia Europejska	po literach: u-e	nie odmieniamy	kraje UE
BUW	Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie	jak słowo: buw	w mowie i prasie: BUW-u, w BUW-ie; urzędowo także bez końcówki	idę do BUW-u; Ogród na dachu BUW
ZUS	Zakład Ubezpieczeń Społecznych	jak słowo: zus	ZUS-u, w ZUS-ie	mama pracuje w ZUS-ie

Urzędowo, w prasie czy na czacie?

Sama biblioteka pisze Ogród na dachu BUW, bez końcówki, bo to tekst urzędowy, a Natalia mówi Witaj w BUW-ie! Trzecia tabela dodaje skróty z czatu: nwm, pzdr, spk, które pasują tylko do wiadomości między znajomymi.

Skróty z czatu

skrót	znaczy	gdzie pasuje?
nwm	nie wiem	tylko czat ze znajomymi
pzdr	pozdrawiam, pozdrowienia	tylko czat; w mailu: Pozdrawiam / Z poważaniem
spk	spoko (= w porządku)	tylko czat ze znajomymi

Przykłady z lekcji

Ogród jest czynny w godz. 8:00–20:00.czytamy: w godzinach od ósmej do dwudziestej
W ogrodzie rosną m.in. miniaturowe jabłonie i kosodrzewina.czytamy: między innymi
Natalia codziennie zakuwa w BUW-ie.w rozmowie i w prasie
Ogród na dachu BUWtak pisze sama biblioteka: tekst urzędowy
Diego studiuje na UW, a w sobotę idzie do CNK.czytamy: na u-wu, do ce-en-ka
nwm, czy jutro zdążę, pzdrtylko w czacie ze znajomymi

Łącznik i typowe błędy

Wskazówka przypomina, że końcówkę skrótowca piszemy po łączniku: w BUW-ie, nie w BUWie. Lista błędów poprawia też ul bez kropki, dr. z kropką na wizytówce i na UW-ie.

Uwaga!

Końcówkę skrótowca piszemy po łączniku: BUW-u, w BUW-ie, w ZUS-ie. Bez łącznika to błąd: ✗ w BUWie. Skrótowców czytanych po literach nie odmieniamy: na UW, w CNK. A skróty z czatu (nwm, pzdr, spk) nigdy nie pasują do ogłoszenia ani do maila do urzędu.

Typowe błędy

Wejście od ul Dobrej.
Wejście od ul. Dobrej.
ul. = ul(ica): koniec słowa odcięty, więc kropka
Na wizytówce: dr. (doktor)
Na wizytówce: dr (doktor)
dr kończy się na r, tak jak doktor
Uczę się w BUWie.
Uczę się w BUW-ie.
końcówka po łączniku
Studiuję na UW-ie.
Studiuję na UW.
UW czytamy po literach, więc nie odmieniamy

More lessons on this grammar: Alfabet polski lessons and exercises · Formy pisemne lessons and exercises

Try the Skróty i skrótowce exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

What's in the lesson

14 auto-checked exercises
2 games
2 teacher-checked tasks
1 real-life document
1 article
1 grammar scheme
1 set of word cards
2 audio clips
1 picture
2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

napisać skrót z kropką albo bez niej: ul. Dobra, w godz. 8:00–20:00, ale dr, mgr, sala nr 12
przeczytać skrót całym słowem we właściwym przypadku: ok. 30 osób → około trzydziestu osób, w 1816 r. → w tysiąc osiemset szesnastym roku
odmienić skrótowiec czytany jak słowo, a bez końcówki zostawić ten czytany po literach: siedzę w BUW-ie, ale studiuję na UW
zamienić wiadomość z czatu na zdanie z ogłoszenia: wpadnijcie koło 18 → Prosimy przyjść ok. godz. 18:00
odróżnić skróty z czatu od skrótów urzędowych: nwm i pzdr tylko między znajomymi, tel. i m.in. na tablicy ogłoszeń

To lekcja 3 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo, ostatnia przed projektem zamykającym dział Nauka na nowo. Łączy formy potoczne z lekcji 1 i styl urzędowy z lekcji 2, bo skróty też zależą od tego, kto pisze i do kogo. Ogłoszenie dla zwiedzających ogród jest pełne skrótów, a w rozmowie na dachu słychać skrótowce. W lekcji 4 uczniowie ogłaszają nowe miejsce do nauki w trzech stylach.

Lekcja otwiera się kołem z pytaniami o miejsca do nauki i dziesięcioma słowami, od wypożyczyć po wstęp wolny, które uczniowie dobierają do zdjęć. Artykuł o bibliotece i jej ogrodzie ma zadanie prawda/fałsz i quiz, a ogłoszenie dla zwiedzających ćwiczenie z dopasowaniem skrótów do pełnych form. W nagraniach Natalia oprowadza Diega po dachu, a komunikat biblioteki przypomina zasady ogrodu. Schemat prowadzi do pięciu ćwiczeń. Na koniec uczeń pomaga koledze z akademika napisać ogłoszenie, a z lektorem lub w parze otwiera pudełko z pytaniami.

Z czterech zadań domowych dwa, wybór poprawnego zdania i dopasowanie słów do definicji, są sprawdzane automatycznie. Ogłoszenie napisane na podstawie wiadomości z czatu i nagranie o dobrym miejscu do nauki sprawdza nauczyciel.

Grammar:: skróty z kropką i bez kropki · jak czytamy skróty · skrótowce: w BUW-ie, na UW · skróty z czatu a styl urzędowy
Topic:: biblioteka · miejsca do nauki · ogród na dachu · Warszawa · BUW

Teaching tips

Zacznij od skrótów z okolicy: poproś uczniów o skróty, które widzą na co dzień na ulicy, w sklepach i w telefonie. Lista z tablicy posłuży potem do sortowania: z kropką, bez kropki, skrótowiec.
Przeczytaj z grupą skróty na głos: ok. 30 osób, w 1816 r., pod koniec XIX w. Uczniowie często czytają je litera po literze albo zapominają o przypadku, a komunikat w ogrodzie pokazuje, jak brzmią całe słowa.
Pokaż regułę kropki na dwóch słowach: zapisz ulica i doktor, a potem zaznacz litery, które zostają w skrócie. Różnica między ul. a dr stanie się oczywista.
Przypomnij polski alfabet przy skrótowcach: UW to u-wu, CNK to ce-en-ka. Uczniowie spoza Polski często czytają litery po angielsku albo w swoim języku.
Porównaj z grupą trzy wersje jednej informacji: wiadomość z czatu z pzdr, zdanie z ogłoszenia ze skrótami i komunikat nadawany w ogrodzie. To dobre przygotowanie do projektu z lekcji 4.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

27 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo

32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.See the course

Unit 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
1. Lesson 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
2. Lesson 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
3. Lesson 3 · you're hereOgród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
4. Lesson 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Unit 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Unit 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Unit 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Unit 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Unit 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Unit 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Unit 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą

Questions about this lesson

Czym różni się skrót od skrótowca?

Skrót czytamy całym słowem, skrótowiec jak osobny wyraz albo litery. Ul. czytamy ulica, a np. – na przykład. Skrótowiec powstaje z pierwszych liter lub sylab kilku słów, np. UW od Uniwersytet Warszawski, i czytamy go po literach (u-wu) albo jak słowo (BUW, ZUS). Skrótowce zwykle piszemy wielkimi literami i bez kropek.

Kiedy po skrócie stawiamy kropkę?

Kropkę stawiamy, gdy skrót nie kończy się ostatnią literą słowa. Dlatego ulica daje ul., godzina – godz., a na przykład – np. Gdy skrót zachowuje ostatnią literę, kropki nie ma: doktor → dr, magister → mgr, numer → nr. W lekcji Ogród na dachu BUW-u uczeń wybiera zapis z kropką albo bez niej w ośmiu zdaniach o ogrodzie i akademiku.

Piszemy „dr” czy „dr.”?

W mianowniku piszemy dr, bez kropki. Skrót kończy się na r, tak jak słowo doktor, więc kropka jest zbędna: dr Anna Nowak. Kropka pojawia się w przypadkach zależnych, gdy forma słowa kończy się inaczej, np. u dr. Nowaka, czyli u doktora. Tak samo zachowują się mgr i nr: sala nr 12, ale nie nr. 12.

Czy odmieniamy skrótowce?

Odmieniamy przede wszystkim te, które czytamy jak zwykłe słowa. BUW i ZUS brzmią jak rzeczowniki męskie, więc mówimy idę do BUW-u, pracuje w ZUS-ie. Skrótowce czytane po literach, jak UW czy CNK, zwykle zostawiamy bez końcówki: studiuję na UW. W tekstach urzędowych instytucje często nie odmieniają nawet BUW, np. Ogród na dachu BUW.

„W BUW-ie” czy „w BUWie”?

Poprawnie: w BUW-ie, z łącznikiem. Końcówkę skrótowca pisanego wielkimi literami oddzielamy łącznikiem: BUW-u, w ZUS-ie. Bez niego granica między skrótowcem a końcówką znika. W nagraniu z lekcji Ogród na dachu BUW-u Diego pyta właśnie, dlaczego Natalia mówi w BUW-ie, skoro biblioteka pisze o sobie bez końcówki.

Jak czytać skrótowce literami polskiego alfabetu?

Każdą literę czytamy tak, jak nazywa się w polskim alfabecie. UW to u-wu, CNK to ce-en-ka, a UE to u-e. Nazwy liter różnią się od angielskich: w to wu, j to jot, c to ce. Akcent w takim skrótowcu pada zwykle na ostatnią sylabę: ce-en-KA.

Co znaczą „nwm” i „pzdr”?

Nwm to nie wiem, a pzdr to pozdrawiam. To skróty z czatu, zwykle z samych spółgłosek i pisane małymi literami; podobnie spk znaczy spoko. Pasują tylko do wiadomości między znajomymi. W e-mailu do urzędu, uczelni czy pracodawcy kończymy słowami Pozdrawiam albo Z poważaniem, a skrótów z czatu nie używamy wcale.

Jak zapisać godziny i adres w ogłoszeniu?

Ze skrótami godz., ul. i tel., zawsze z kropką. Typowy zapis to czynne w godz. 8:00–20:00, wejście od ul. Dobrej, informacje: tel. 000 412 735. Czytamy je jednak pełnymi słowami: w godzinach od ósmej do dwudziestej, od ulicy Dobrej. W jednym z ćwiczeń lekcji uczeń zamienia takie wiadomości z czatu na zdania z ogłoszenia.

Jak uczyć skrótów i skrótowców na poziomie B2?

Na prawdziwych tekstach: ogłoszeniach, rozkładach i wizytówkach. Uczniowie B2 widzą skróty codziennie, ale często nie wiedzą, jak je przeczytać i odmienić. Dobrze działa kolejność: najpierw rozwinięcie skrótów w tekście, potem reguła kropki, a na końcu odwrotne zadanie, czyli skracanie wiadomości z czatu. Tak ułożone są ćwiczenia w tej lekcji, z ogrodem na dachu biblioteki w tle.

Jaką pracę domową zadać po lekcji o skrótach?

Ogłoszenie przepisane z luźnej wiadomości. Uczeń dostaje wiadomość z czatu z godzinami, numerem sali i telefonem i zamienia ją na tekst na tablicę ogłoszeń: z ul., nr, godz., m.in. i bez pzdr. W tej lekcji to zadanie, razem z nagraniem o miejscu do nauki, ocenia nauczyciel.

Czy są interaktywne ćwiczenia ze skrótów i skrótowców?

Tak, sprawdzają się zwłaszcza zadania z wyborem zapisu. Na tej stronie można bez konta wypróbować cztery części lekcji: ogłoszenie dla zwiedzających ogród na dachu, nagranie rozmowy Natalii i Diega, wybór zapisu z kropką albo bez kropki oraz czat z kolegą, który pisze ogłoszenie. Artykuł o bibliotece, kolejne ćwiczenia i praca domowa są w pełnej wersji lekcji.

Unlock full lesson

About this lesson

What's inside

Vocabulary

Grammar: skróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana

Skróty z kropką i bez kropki

Skróty: z kropką i bez kropki

Skrótowce: po literach czy jak słowo?

Urzędowo, w prasie czy na czacie?

Skróty z czatu

Przykłady z lekcji

Łącznik i typowe błędy

Typowe błędy

Try the Skróty i skrótowce exercises

What's in the lesson

The main objectives of this lesson are to:

Teaching tips

Teach the whole lesson in edio

Start a free trial

Open the lesson

Teach it live or as homework

The whole course: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo

Unit 1 Nauka na nowo

Unit 2 Praca i odpoczynek

Unit 3 Momenty przełomowe

Unit 4 Media i prawda

Unit 5 Podróże, które coś dają

Unit 6 Sport i społeczeństwo

Unit 7 Budynki i dziedzictwo

Unit 8 Pokolenia

Questions about this lesson

Teach this lesson with your students