Od 1364 roku: najstarsza polska uczelnia – potoczne nazwy szkół, uczelni i przedmiotów
About this lesson
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o formach potocznych typu podstawówka, akademik i uniwerek: jak powstają, jak się odmieniają i gdzie pasują, na tle najstarszej polskiej uczelni.
- Grammar
- Dwa słowa w jedno (szkoła podstawowa → podstawówka, dom akademicki → akademik), skrócenia (matma, wuef), także z nowym zakończeniem (uniwerek, polibuda). Rodzaj i przypadki: w podstawówce, na polibudzie, w akademiku.
- Topic
- Uniwersytet Jagielloński od 1364 roku: Collegium Maius z grającym zegarem, Kopernik w Krakowie i studia dziś. Pierwszoroczna Ola rozmawia przy kawie z kuzynem Marcinem.
- Activities
- Artykuł o uczelni do przeczytania, rozmowa przy kawie i powitanie przewodniczki w Collegium Maius do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z kolegą z Gdańska i pudełko ze szkolnymi wspomnieniami.
What's inside
Chapter 1Na start: szkolne lata
Chapter 2Czytamy: najstarsza uczelnia
Chapter 3Słuchamy: kawa z kuzynem
Chapter 4Gramatyka: podstawówka, akademik, uniwerek
- Spójrz na schemat: formy potoczneGrammar schemeTry it
- Wypełnij tabelę: pełna nazwa i forma potocznaFill in the tableTry it
- Wybierz słowo, które pasuje do sytuacjiChoose the optionUnlock
- Uzupełnij wiadomość Oli: formy potoczne w przypadkachFill in the gapsUnlock
- Uzupełnij zdania: z czatu na styl neutralnyFill in the gapsUnlock
- Wybierz poprawne zdanieQuizUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: studia na luzie
Chapter 6Praca domowa
Uczelnia i studia po polsku: słownictwo
10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+7 more with pictures and audio in the lessonMore words
- immatrykulacja
- ślubowanie
- dziekanat
- ćwiczenia
- ufundować
- zaliczyć przedmiot
- zakuwać
Grammar: formy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Uczniowie B2 znają już różnicę między Uprzejmie proszę o informację a Daj znać. Ta lekcja dodaje słowa, którymi Polacy na co dzień nazywają szkoły, uczelnie i przedmioty. Formy potoczne powstają na trzy sposoby, odmieniają się jak zwykłe rzeczowniki i pasują do rozmowy, ale nie do podania czy e-maila do wykładowcy.
Formy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
W rozmowie skracamy długie nazwy szkół, uczelni i przedmiotów. W dokumentach używamy pełnych nazw.
Jedna szkoła, trzy style
Pierwsza tabela stawia obok siebie nazwę z dokumentów, neutralną i potoczną: Uniwersytet Jagielloński, uczelnia, uniwerek albo dom studencki, dom akademicki, akademik. Uczeń od razu widzi, że ta sama rzecz ma kilka nazw, a wybór zależy od sytuacji.
Jedna szkoła, trzy style
| oficjalnie (dokumenty) | neutralnie | potocznie (rozmowa, czat) |
|---|---|---|
| Uniwersytet Jagielloński | uniwersytet, uczelnia | uniwerek |
| dom studencki | dom akademicki | akademik |
| liceum ogólnokształcące | liceum | ogólniak |
| wychowanie fizyczne | WF | wuef |
Jak powstają: -ówka, -ak, -ik i skrócenia
Dwa słowa stają się jednym: szkoła podstawowa → podstawówka, liceum ogólnokształcące → ogólniak, praca magisterska → magisterka. Długie słowo się skraca (matematyka → matma) albo skrót dostaje nowe zakończenie: uniwersytet → uniwerek (przyrostek -ek), żartobliwie politechnika → polibuda.
| jak powstaje? | pełna nazwa | potocznie | rodzaj | w zdaniu |
|---|---|---|---|---|
| dwa słowa → jedno: -ówka | szkoła podstawowa | podstawówka | ona | w podstawówce, do podstawówki, z podstawówki |
| dwa słowa → jedno: -ówka | klasa zerowa | zerówka | ona | w zerówce, do zerówki |
| dwa słowa → jedno: -ka | praca magisterska | magisterka | ona | piszę magisterkę, nad magisterką, o magisterce |
| dwa słowa → jedno: -ak | liceum ogólnokształcące | ogólniak | on | w ogólniaku, po ogólniaku, do ogólniaka |
| dwa słowa → jedno: -ik | dom akademicki | akademik | on | w akademiku, do akademika |
| skrócenie | matematyka | matma | ona | lubię matmę, na matmie, z matmy |
| skrócenie | wychowanie fizyczne (WF) | wuef | on | idę na wuef, na wuefie, z wuefu |
| skrót + przyrostek -ek | uniwersytet | uniwerek | on | idę na uniwerek, na uniwerku |
| skrót + żartobliwe -buda | politechnika | polibuda | ona | idę na polibudę, na polibudzie, z polibudy |
Rodzaj i przypadki
Forma na -a jest rodzaju żeńskiego, forma na spółgłoskę męskiego, więc mówimy w podstawówce (k → c) i na polibudzie (d → dz), ale w akademiku. W rodzaju męskim biernik brzmi jak mianownik: idę na uniwerek.
Uwaga!
Formy potoczne odmieniamy jak zwykłe rzeczowniki: na -a to ona, na spółgłoskę to on. Uważaj na wymiany: podstawówka → w podstawówce (k → c), polibuda → na polibudzie (d → dz). W rodzaju męskim biernik = mianownik: idę na uniwerek. W prasie formy potoczne często stoją w cudzysłowie: studenci mówią „uniwerek”.
Gdzie pasują formy potoczne?
Porównanie ma dwie strony: czat i rozmowa tak, podanie nie. Przykłady pochodzą z rozmowy Oli i Marcina, a ostatni to zdanie z e-maila do dziekanatu, w którym nie ma ani jednej formy potocznej.
Gdzie pasują?
rozmowa, czat: formy potoczne ✓
- Mieszkam w akademiku.
- Jutro mam zaliczenie z matmy.
- Pamiętasz naszą panią z podstawówki?
podanie, e-mail do wykładowcy, ogłoszenie: tylko pełne nazwy
- Mieszkam w domu studenckim.
- Uprzejmie proszę o termin zaliczenia z matematyki.
- Ukończyłam szkołę podstawową w Toruniu.
Przykłady z lekcji
- Olu, jak ci mijają pierwsze tygodnie na uniwerku?rozmowa w rodzinie
- Mieszkałeś w akademiku z chłopakiem z polibudy.
- Dwa lata pisałem magisterkę i tak mi zostało.
- Mówi człowiek, który w ogólniaku zakuwał matmę w autobusie.
- Szanowni Państwo, jestem studentką pierwszego roku fizyki i uprzejmie proszę o zaświadczenie.e-mail do dziekanatu: bez form potocznych
Typowe błędy
Schemat poprawia cztery pomyłki: magisterkę w e-mailu do profesora, w podstawówku, na polibudzię i akademik w podaniu, gdzie pasuje tylko dom studencki.
Szanowny Panie Profesorze, piszę magisterkę o Koperniku.
Szanowny Panie Profesorze, piszę pracę magisterską o Koperniku.
e-mail do profesora: pełna nazwa
Uczyłam się w podstawówku.
Uczyłam się w podstawówce.
podstawówka to ona: w podstawówce (k → c)
Mój brat studiuje na polibudzię.
Mój brat studiuje na polibudzie.
miejscownik: na polibudzie (d → dz, końcówka -ie), bez „ę”
Uprzejmie proszę o miejsce w akademiku.
Uprzejmie proszę o miejsce w domu studenckim.
w podaniu tylko pełna nazwa
More lessons on this grammar: Formy pisemne lessons and exercises · Słowotwórstwo lessons and exercises
Try the Formy potoczne exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 13 auto-checked exercises
- 2 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 2 audio clips
- 1 picture
- 2 transcripts
The main objectives of this lesson are to:
- rozpoznać formę potoczną i podać pełną nazwę: ogólniak → liceum ogólnokształcące, akademik → dom studencki, matma → matematyka
- odmienić formy potoczne zgodnie z ich rodzajem: w podstawówce, na polibudzie, w ogólniaku, idę na uniwerek
- dobrać słowo do sytuacji: Jutro mam zaliczenie z matmy na czacie, ale Uprzejmie proszę o termin zaliczenia z matematyki w e-mailu
- przepisać zdanie z czatu w stylu neutralnym: Mój kolega studiuje na polibudzie → Mój kolega studiuje na politechnice
- opowiedzieć o uczelni dwa razy, jak przewodnik i jak w wiadomości do przyjaciela: Szanowni Państwo, witam w Collegium Maius, Mieszkam w akademiku dziesięć minut stamtąd
To lekcja 1 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo i początek działu Nauka na nowo. Przychodzi po lekcji 32 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat i rozwija jego lekcję 27, która zestawiała styl oficjalny i potoczny. Najstarsza polska uczelnia to dobre tło, bo o studiach mówi się inaczej w dokumentach, a inaczej na korytarzu. Lekcja 2 przechodzi do przyimków stylu urzędowego.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o szkołę i naukę, poznają dziesięć słów z obrazkami, od dziedzińca po zakuwać, i dobierają je do zdjęć. Czytają artykuł o historii uczelni z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają rozmowy Oli z kuzynem przy kawie i powitania przewodniczki w Collegium Maius. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, od tabeli form po wybór poprawnego zdania. Na koniec uczeń samodzielnie odpisuje koledze na czacie, a w parze albo z lektorem otwiera pudełko ze szkolnymi wspomnieniami.
W domu czekają cztery zadania. Rady na forum z lukami i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie, a e-mail do muzeum uczelni i nagranie w dwóch stylach ocenia nauczyciel.
- Grammar:
- formy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek · rodzaj i przypadki form potocznych · styl oficjalny, neutralny i potoczny
- Topic:
- nauka · studia · historia · Kraków · Uniwersytet Jagielloński
Teaching tips
- Zacznij od słów uczniów: zapytaj, jak w swoim języku mówią na co dzień o szkole i przedmiotach. Wielu z nich zna podobne skróty, więc polskie matma i wuef nie będą zaskoczeniem.
- Zapisuj pary w dwóch kolumnach: pełna nazwa po lewej, forma potoczna po prawej. Dopisz rodzaj (on albo ona) i jedną formę z przyimkiem, np. w podstawówce, w akademiku.
- Zatrzymaj nagranie przy mailu Oli: zanim Marcin go poprawi, zapytaj grupę, co jest w nim nie tak. Uczniowie sami wskażą uniwerek i akademik w wiadomości do dziekanatu.
- Ćwicz wymiany głosek na głos: podstawówka – w podstawówce, polibuda – na polibudzie, magisterka – o magisterce. Krótkie powtarzanie w parach utrwala formy, z którymi uczniowie mają najwięcej kłopotu.
- Wykorzystaj artykuł w rozmowie: zapytaj, która uczelnia jest najstarsza w krajach uczniów i czy ludzie mówią o niej jakąś nazwą potoczną.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
25 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.See the course
Unit 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
Lesson 1 · you're hereOd 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Lesson 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
Lesson 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Lesson 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Unit 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Lesson 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Lesson 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
Lesson 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Lesson 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
Unit 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Lesson 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Lesson 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
Lesson 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
Lesson 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
Unit 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Lesson 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
Lesson 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
Lesson 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Lesson 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
Unit 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Lesson 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
Lesson 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
Lesson 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Lesson 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
Unit 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Unit 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Lesson 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
Lesson 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
Lesson 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
Lesson 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
Unit 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą
Lesson 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
Lesson 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Lesson 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
Lesson 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania



