Sign up for freeSign up

Projekt: Sprawdzam! Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków

Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców, w której słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków wracają w radiowej audycji o fejkach, a uczeń sprawdza własny nagłówek i wydaje werdykt.

Grammar
Bez nowej gramatyki: nazwy osób (publicystka, wydawczyni), przedrostki i -ość (bezpodstawny, pseudoekspert, wiarygodność) oraz nagłówki bez został (Fotomontaż zdemaskowany!).
Topic
Lokalne radio startuje z cyklem „Sprawdzam!”. Weronika i Kamil sprawdzają trzy wymyślone nagłówki: łosia w tramwaju, cudowny ogórek i rekordowe pierogi.
Activities
Notatka na stronie radia, audycja na żywo, powtórka w pięciu zadaniach, szablon notatki, wybór zdań do jej części i czat, w którym uczeń z kolegą sprawdza nagłówek.

What's inside

  1. Chapter 1Na start: najpierw sprawdzam

    • PictureUnlock
    • Zakręć kołem i odpowiedz: radio, nagłówki i fejkiSpin the wheelUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock

  2. Chapter 2Czytamy: notatka „Sprawdzam!”

    • Przeczytaj notatkę Weroniki i Kamila na stronie radiaArticleUnlock
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posortuj: nagłówek z sieci, sprawdzanie czy werdykt?Sort into columnsUnlock

  3. Chapter 3Słuchamy: na żywo w radiu

    • Posłuchaj: Weronika i Kamil na żywo w audycji „Sprawdzam!”ListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock

  4. Chapter 4Powtórka: co już umiesz?

    • Czy pamiętasz? Wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Czy zdanie jest poprawne? Wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Posortuj: osoba, przedrostek czy nagłówek?Sort into columnsTry it
    • Uzupełnij wiadomość Weroniki do KamilaFill in the gapsUnlock
    • Znajdź pary: pytanie i odpowiedźMemory gameUnlock

  5. Chapter 5Twój projekt: sprawdzam nagłówek

    • Przeciągnij słowa: szablon twojej notatki „Sprawdzam!”Drag and dropUnlock
    • Wybierz najlepsze zdanie do każdej części notatkiQuizUnlock
    • Wybierz poprawne odpowiedzi: sprawdzacie nagłówekChatTry it

  6. Chapter 6Praca domowa

    • Napisz notatkę „Sprawdzam!”: twój werdyktWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj minutę w radiu: twój werdyktSpeaking, checked by the teacherUnlock
    • Dopasuj słowa do definicjiMatchUnlock

22 exercises in 6 chapters. Start a 7-day free trial to open all of them, copy any part into your own lessons, and teach the lesson live.

Vocabulary

10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+7 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • chwytliwy nagłówek
  • fotomontaż
  • źródło pierwotne
  • internauta / internautka
  • przesadzać / przesadzić
  • dementować / zdementować
  • dodzwonić się

Grammar: powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków

Projekt zamyka dział Media i prawda bez nowej gramatyki i bez schematu. Wszystko, czego potrzebuje rzetelna notatka o podejrzanym nagłówku, uczeń zna z lekcji 13–15: nazwy osób, przedrostki, rzeczowniki na -ość i język nagłówków. Zadania powtórki mieszają te trzy tematy, więc najpierw trzeba rozpoznać, który działa w zdaniu.

Kto to robi? Lekcja 13

Z lekcji 13 wracają nazwy osób i ich formy żeńskie. W powtórce trzeba wybrać publicystkę zamiast publicystyki, a w czacie zespołu radia z wydawcy zrobić wydawczynię.

  • Pomysł na cykl miała wydawczyni porannego programu.
  • Studiowałam dziennikarstwo, a w radiu pracuję od pięciu lat.
  • Strona radia ma wielu nowych czytelników.

Bezpodstawny, pseudoekspert, wiarygodność: lekcja 14

Z lekcji 14 wracają przedrostki, które zaprzeczają albo mówią o udawaniu, i rzeczowniki na -ość. Pułapki są te same co wcześniej: niepodstawny, pseudo ekspert, nie prawdziwa i dopełniacz wiarygodności w miejscu biernika.

  • Twierdzenie o badaniu jest bezpodstawne.
  • „Ekspert” z nagrania to typowy pseudoekspert.
  • Link do sklepu i brak źródeł obniżają wiarygodność tego tekstu.

Nagłówek i pełne zdanie: lekcja 15

Z lekcji 15 wraca nagłówek z imiesłowem bez został, z dwukropkiem albo w czasie teraźniejszym, a także droga powrotna do pełnego zdania. Imiesłów zgadza się z rzeczownikiem: Fotomontaż zdemaskowany!, ale Zdjęcie łosia zdemaskowane!

  • Łoś bez biletu przyłapany w tramwaju! → Łoś bez biletu został przyłapany w tramwaju.
  • Babcia z Mazur bije rekord świata → Według internautów babcia z Mazur pobiła rekord świata.

Notatka i werdykt

Gotowa notatka Weroniki i Kamila łączy wszystkie trzy tematy w jednym gatunku: nagłówek z sieci, opis sprawdzania i werdykt. Uczeń buduje według niej własny tekst, a werdykt wybiera z pięciu ocen używanych przez fact-checkerów.

  • Werdykt: fałsz. Fotomontaż zdemaskowany!
  • Werdykt: częściowa prawda.

More lessons on this grammar: Słowotwórstwo lessons and exercises · Formy pisemne lessons and exercises

Try the Powtórka słowotwórstwa exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

More exercises

What's in the lesson

  • 13 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 article
  • 1 set of word cards
  • 1 audio clip
  • 1 picture
  • 1 transcript

The main objectives of this lesson are to:

  • opisać ludzi mediów nazwami osób i formami żeńskimi: Pomysł na cykl miała wydawczyni porannego programu
  • ocenić wiadomość słowami z przedrostkami i na -ość: Twierdzenie o badaniu jest bezpodstawne, brak źródeł odbiera tekstowi wiarygodność
  • napisać nagłówek bez został i rozwinąć go w zdanie: Łoś bez biletu przyłapany w tramwaju! → Łoś bez biletu został przyłapany w tramwaju
  • sprawdzić nagłówek krok po kroku i podać werdykt: Dotarliśmy do źródła pierwotnego, Werdykt: częściowa prawda
  • przedstawić werdykt w krótkiej wypowiedzi do radia i zaprosić słuchaczy do zgłaszania błędów: opublikujemy sprostowanie

To lekcja 16 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo i projekt, który zamyka dział Media i prawda. Powtarza słowotwórstwo z lekcji 13 i 14, czyli nazwy osób, przedrostki i rzeczowniki na -ość, oraz język nagłówków z lekcji 15. Notatka o podejrzanym nagłówku potrzebuje wszystkich tych form, a metoda sprawdzania pochodzi z lekcji 14. Lekcja 17 otwiera dział Podróże, które coś dają przysłowiami o gościnie.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o radio, nagłówki i fejki, poznają dziesięć słów z obrazkami, od fotomontażu po dodzwonić się, i dobierają je do zdjęć. Czytają notatkę Weroniki i Kamila ze strony radia i sortują jej zdania na nagłówki z sieci, sprawdzanie i werdykty. Potem słuchają ich audycji na żywo, w której dodzwania się słuchaczka, a prowadzący spierają się o werdykt w sprawie pierogów. Powtórka obejmuje quiz, ocenę poprawności zdań, sortowanie, wiadomość Weroniki z lukami i memory z pytaniami. Na koniec uczeń uzupełnia szablon notatki, dobiera zdania do jej części i na czacie sprawdza z kolegą nagłówek o cudownym miodzie.

Praca domowa ma trzy zadania. Dopasowanie słów do definicji jest sprawdzane automatycznie, a notatkę „Sprawdzam!” z werdyktem o wybranym nagłówku i radiową minutę z tym samym werdyktem ocenia nauczyciel.

Grammar:
powtórka · kto to robi? dziennikarka, wydawczyni, dziennikarstwo · przedrostki nie-, bez-, dez-, pseudo- i rzeczowniki na -ość · język nagłówków
Topic:
media · fejki · radio · sprawdzanie faktów · nagłówki · projekt

Teaching tips

  • Zacznij od jednego nagłówka dla całej grupy: wybierz wymyślony, niegroźny tytuł i przejdź z grupą przez wszystkie kroki: konto, źródło, zdjęcie, werdykt. Dopiero potem uczniowie biorą własne nagłówki.
  • Rozdziel role jak w radiu: jedna osoba czyta nagłówek, druga opisuje sprawdzanie, trzecia ogłasza werdykt. Każda musi użyć co najmniej jednego słowa z przedrostkiem albo na -ość.
  • Wykorzystaj spór o pierogi: Weronika i Kamil różnią się w ocenie, zanim dojdą do częściowej prawdy. Zapytaj grupę, czyje argumenty przekonują, i poproś o werdykt w jednym zdaniu.
  • Sprawdź temat nagłówka przed pracą domową: zabawne historie o zwierzętach, jedzeniu czy rekordach są bezpieczne, a politykę i choroby lepiej zostawić poza projektem.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

22 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo

32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.See the course

  1. Unit 1 Nauka na nowo

    Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce

    1. Lesson 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
    2. Lesson 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
    3. Lesson 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
    4. Lesson 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty

  2. Unit 2 Praca i odpoczynek

    majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka

    1. Lesson 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
    2. Lesson 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
    3. Lesson 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
    4. Lesson 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy

  3. Unit 3 Momenty przełomowe

    21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii

    1. Lesson 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
    2. Lesson 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
    3. Lesson 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
    4. Lesson 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty

  4. Unit 4 Media i prawda

    pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki

    1. Lesson 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
    2. Lesson 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
    3. Lesson 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
    4. Lesson 16 · you're hereProjekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków

  5. Unit 5 Podróże, które coś dają

    Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji

    1. Lesson 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
    2. Lesson 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
    3. Lesson 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
    4. Lesson 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja

  6. Unit 6 Sport i społeczeństwo

    Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka

    1. Lesson 21Orlik w każdej gminieStreszczenie: zwroty, przypadki i skracanie
    2. Lesson 22Złoto na aukcjiCzasowniki relacjonujące i ich przypadki
    3. Lesson 2315 metrów w 6 sekundRozprawka: części i czasowniki argumentacji
    4. Lesson 24Projekt: rozprawka na konkursPowtórka działu: streszczenie, relacja i rozprawka

  7. Unit 7 Budynki i dziedzictwo

    odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby

    1. Lesson 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
    2. Lesson 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
    3. Lesson 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
    4. Lesson 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby

  8. Unit 8 Pokolenia

    najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą

    1. Lesson 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
    2. Lesson 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
    3. Lesson 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
    4. Lesson 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania

Questions about this lesson

Co ze słowotwórstwa warto znać na poziomie B2?
Przyrostki osób, dziedzin i cech oraz przedrostki zaprzeczenia. Nazwy osób tworzą przyrostki -arz, -ista, -ca i -nik (dziennikarz, publicysta, wydawca, czytelnik), nazwy dziedzin -stwo i -nictwo, a nazwy cech -ość (rzetelność). Przedrostki nie-, bez-, dez-, anty- i pseudo- zaprzeczają albo mówią o udawaniu. Taki zestaw wystarcza, by swobodnie pisać i mówić o mediach.
Czy słowotwórstwo pomaga zgadywać znaczenie nowych słów?
Tak, bo znane części słowa podpowiadają jego znaczenie. Kto zna pseudo- i ekspert, zrozumie pseudoeksperta, a kto zna -arz, odgadnie, że księgarz to osoba. Na poziomie B2 to ważna strategia czytania prasy, w której ciągle pojawiają się nowe słowa. W lekcji Projekt: Sprawdzam! na edio.ai uczeń składa i rozkłada takie słowa w pięciu zadaniach powtórki.
Jakie błędy słowotwórcze zdarzają się najczęściej?
Mylenie osoby z dziedziną i przedrostek pisany osobno. Typowe są publicystyka zamiast publicystka, dziennikarzka zamiast dziennikarka, pseudo ekspert i nie prawdziwa zamiast form łącznych oraz niepodstawny zamiast bezpodstawny. W nagłówkach dochodzi zgoda imiesłowu z rzeczownikiem: Łoś przyłapana zamiast Łoś przyłapany.
Jak zamienić nagłówek na pełne zdanie?
Dodaj brakujący czasownik i ustaw właściwy czas. Przed imiesłowem wraca został: Łoś bez biletu przyłapany w tramwaju! → Łoś bez biletu został przyłapany w tramwaju. Czas teraźniejszy zamieniamy na przeszły: Babcia bije rekord → Babcia pobiła rekord. Rzeczownik odczasownikowy zamieniamy na czasownik: otwarcie placu zabaw → otwarto plac zabaw.
Jak sprawdzić, czy wiadomość z internetu jest prawdziwa?
Sprawdź autora, datę i źródło, a zdjęcie przez wyszukiwanie obrazem. Warto dotrzeć do źródła pierwotnego, czyli dokumentu albo danych w oryginalnej postaci, i potwierdzić informację w co najmniej dwóch niezależnych miejscach. Ostrzeżeniem są nowe konto, brak źródeł, „ekspert”, którego nie ma na żadnej uczelni, i link do sklepu pod tekstem. Potem przychodzi werdykt: prawda, częściowa prawda, fałsz, manipulacja albo nieweryfikowalne.
Co znaczy „zdementować” i „sprostowanie”?
Zdementować to publicznie zaprzeczyć nieprawdziwej wiadomości. Robi to zwykle instytucja, której wiadomość dotyczy, np. przewoźnik albo urząd. Sprostowanie to z kolei tekst, w którym redakcja poprawia wcześniej podaną błędną informację. Oba słowa, razem z fotomontażem i źródłem pierwotnym, należą do nowych słów lekcji, z obrazkami i polskimi definicjami.
Jak przeprowadzić projekt o sprawdzaniu faktów na lekcji polskiego?
Najpierw wzór notatki, potem audycja, na końcu własny werdykt. Uczniowie czytają gotową notatkę, rozkładają ją na nagłówek, sprawdzanie i werdykt, a potem słuchają, jak prowadzący omawiają te same sprawy na żywo. Własny nagłówek do sprawdzenia warto wybrać zabawny i niegroźny, np. o zwierzęciu albo rekordzie. Na koniec powstaje notatka i jej wersja do radia.
Jaka praca domowa podsumuje dział o mediach?
Notatka z werdyktem o jednym nagłówku i jej wersja mówiona. Uczeń przepisuje nagłówek, opisuje, kto go opublikował i jak go sprawdził, a potem wydaje werdykt. W tekście używa nazw osób, słów z przedrostkami i nagłówka bez został. W lekcji Projekt: Sprawdzam! obie części ocenia nauczyciel, a przykład o żubrach w centrum miasta pokazuje, jak to zrobić.
Czy projekt o sprawdzaniu faktów da się zrobić z jednym uczniem?
Tak, lektor i uczeń prowadzą wtedy audycję we dwoje. Jedna osoba czyta nagłówek i opisuje sprawdzanie, druga dopytuje i ogłasza werdykt, potem następuje zamiana. Czat, w którym sprawdza się nagłówek z kolegą, uczeń przechodzi samodzielnie, a w edio pracuje na własnym koncie, zsynchronizowanym z ekranem lektora.
Czy są interaktywne ćwiczenia z powtórką słowotwórstwa?
Tak, zwłaszcza zadania, w których tematy działu się przeplatają. Na tej stronie można bez konta wypróbować trzy części lekcji: audycję na żywo z Weroniką i Kamilem, sortowanie słów na osoby, przedrostki i nagłówki oraz czat, w którym razem z kolegą sprawdzasz podejrzany nagłówek. Notatka ze strony radia, reszta powtórki i praca domowa są w pełnej lekcji.
Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demoStart free trial

No credit card required