Prima aprilis! Język nagłówków: rekord pobity, tajemnica wyjaśniona
About this lesson
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o języku nagłówków prasowych: rzeczownik zamiast zdania, imiesłów bez został i czas teraźniejszy zamiast przeszłego, na tle żartów na prima aprilis.
- Grammar
- Otwarcie nowego mostu w Gdańsku, Rekordowy upał w Lublinie!, Naukowcy odkrywają nowy gatunek, Rekord pobity!, dwukropek i pytanie. Imiesłów zgadza się z rzeczownikiem: Słuchacze nabrani!
- Topic
- Historia prima aprilis i słynne żarty mediów: reportaż BBC o zbiorach spaghetti z 1957 roku i statek „Cavalia” z tanimi pomarańczami w gdańskiej gazecie.
- Activities
- Artykuł i strona wiadomości, na której jeden tekst to żart, rozmowa w radiu i wiadomość głosowa słuchacza, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat i pudełko z pytaniami.
What's inside
Chapter 1Na start: kto kogo nabierze?
Chapter 2Czytamy: spaghetti z drzewa
- Przeczytaj artykuł o historii prima aprilisArticleUnlock
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
- Przeczytaj stronę z wiadomościami: który tekst to żart?Real-life documentTry it
- Przeczytaj stronę jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
Chapter 3Słuchamy: pingwiny w Wiśle?
Chapter 4Gramatyka: rekord pobity, tajemnica wyjaśniona
- Spójrz na schemat: język nagłówkówGrammar schemeTry it
- Przeczytaj nagłówek i wybierz pełne zdanieQuizUnlock
- Wybierz poprawną formę imiesłowu w nagłówkuChoose the optionUnlock
- Uzupełnij nagłówki: zamień zdanie na nagłówekFill in the gapsTry it
- Przeciągnij słowa: sprostowanie na stronie audycjiDrag and dropUnlock
- Posortuj nagłówki: żart primaaprilisowy czy prawdziwa wiadomość?Sort into columnsUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: dobry żart, zły żart
Chapter 6Praca domowa
Prima aprilis po polsku: słownictwo
10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+7 more with pictures and audio in the lessonMore words
- absurdalny
- z przymrużeniem oka
- sensacja
- rozgłośnia
- nabierać / nabrać kogoś
- demaskować / zdemaskować
- zmyślać / zmyślić
Grammar: język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Imiesłowy, stronę bierną z został i rzeczowniki odczasownikowe uczniowie już znają. W nagłówku pracują one inaczej: nagłówek nie musi być pełnym zdaniem, często nie ma w nim czasownika ani słowa został. Lekcja uczy też drogi powrotnej, czyli zamiany nagłówka na zwykłe zdanie.
Nagłówek: dużo treści w kilku słowach
Nagłówek nie musi być pełnym zdaniem. Często nie ma w nim czasownika ani słowa „został”.
Sześć typów nagłówków
Tabela zestawia rzeczownik zamiast zdania (Otwarcie nowego mostu w Gdańsku), nagłówek bez czasownika, czas teraźniejszy zamiast przeszłego (Naukowcy odkrywają nowy gatunek), imiesłów bez został, dwukropek oraz pytanie. Obok każdego typu stoi pełne zdanie.
Typy nagłówków
| typ nagłówka | przykład | pełne zdanie |
|---|---|---|
| rzeczownik odczasownikowy zamiast zdania | Otwarcie nowego mostu w Gdańsku | W Gdańsku otwarto nowy most. |
| bez czasownika | Rekordowy upał w Lublinie! | W Lublinie jest rekordowy upał. |
| czas teraźniejszy (czasownik niedokonany) zamiast przeszłego | Naukowcy odkrywają nowy gatunek | Naukowcy odkryli nowy gatunek. |
| imiesłów bez „został” | Rekord pobity! Tajemnica wyjaśniona | Rekord został pobity. Tajemnica została wyjaśniona. |
| dwukropek: najpierw temat, potem informacja | Prima aprilis: pingwiny w Wiśle? | To żart na prima aprilis: podobno w Wiśle pływają pingwiny. |
| pytanie | Spaghetti rośnie na drzewach? | Czy spaghetti naprawdę rośnie na drzewach? |
Imiesłów zgadza się z rzeczownikiem
Rodzaj i liczbę imiesłowu wyznacza rzeczownik: Rekord pobity!, Tajemnica wyjaśniona, Muzeum otwarte! W liczbie mnogiej liczy się, czy mówimy o ludziach w rodzaju męskoosobowym: Słuchacze nabrani!, ale Pingwiny zauważone! i Słuchaczki nabrane!
| kto? co? | imiesłów | nagłówek | pełne zdanie |
|---|---|---|---|
| on: rekord, żart, fejk | pobity, zdemaskowany | Rekord pobity! | Rekord został pobity. |
| ona: tajemnica, historia | wyjaśniona, zmyślona | Tajemnica wyjaśniona | Tajemnica została wyjaśniona. |
| ono: muzeum, metro | otwarte | Muzeum otwarte! | Muzeum zostało otwarte. |
| oni (mężczyźni, grupa mieszana): słuchacze, czytelnicy | nabrani, zaskoczeni | Słuchacze nabrani! | Słuchacze zostali nabrani. |
| one (kobiety, zwierzęta, rzeczy): słuchaczki, pingwiny, bilety | nabrane, zauważone, sprzedane | Pingwiny zauważone! | Pingwiny zostały zauważone. |
Droga powrotna: z nagłówka do zdania
Przed imiesłowem wraca został, została albo zostały, czas teraźniejszy zmienia się w przeszły (sprzątają → posprzątali), a rzeczownik w czasownik (otwarcie mostu → otwarto most). Gdy nagłówek opisuje stan, dodajemy jest.
Nagłówek czy pełne zdanie?
nagłówek: krótko
- bez „został”: Pingwiny zauważone w Wiśle!
- czas teraźniejszy: Wolontariusze sprzątają brzeg Wisły
- rzeczownik: Otwarcie mostu
pełne zdanie: droga powrotna
- Pingwiny zostały zauważone w Wiśle.
- Wolontariusze posprzątali brzeg Wisły.
- Otwarto most. / Most został otwarty.
Droga powrotna: nagłówek → zdanie
Przed imiesłowem dodaj został / została / zostało / zostali / zostały. Czas teraźniejszy zmień na przeszły (odkrywają → odkryli). Rzeczownik zamień na czasownik (otwarcie mostu → otwarto most). Gdy nagłówek opisuje stan, dodaj jest: Biblioteka otwarta do północy → Biblioteka jest otwarta. Imiesłów zawsze ma rodzaj i liczbę rzeczownika, o którym mówi nagłówek.
Przykłady z audycji i typowe błędy
Przykłady pochodzą ze strony porannej audycji i ze sprostowania, np. Nowe autobusy nocne: zmieści się każdy! Schemat poprawia Rekord pobita!, Tajemnica wyjaśniony, Słuchacze nabrane! i długie zdanie, które tylko udaje nagłówek.
Przykłady z lekcji
- Pingwiny zauważone w Wiśle!= Pingwiny zostały zauważone w Wiśle.
- Nowe autobusy nocne: zmieści się każdy!dwukropek: najpierw temat, potem najważniejsza informacja
- Wolontariusze sprzątają brzeg Wisłysprzątanie było w ostatni weekend, ale czas teraźniejszy brzmi świeżo
- Tajemnica pingwinów wyjaśniona!tajemnica (ona) → wyjaśniona
- Słuchacze nabrani!słuchacze (oni) → nabrani
- Rekordowa liczba chętnych do chórunagłówek bez czasownika
Typowe błędy
Rekord pobita!
Rekord pobity!
rekord to on: imiesłów w rodzaju męskim
Tajemnica wyjaśniony
Tajemnica wyjaśniona
tajemnica to ona
Słuchacze nabrane!
Słuchacze nabrani!
słuchacze to ludzie (oni): forma męskoosobowa
Most został otwarty przez prezydenta miasta wczoraj o dziesiątej
Nowy most otwarty!
to długie, pełne zdanie, a nie nagłówek
More lessons on this grammar: Formy pisemne lessons and exercises · Imiesłowy lessons and exercises · Rzeczownik odczasownikowy lessons and exercises
Try the Język nagłówków exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 14 auto-checked exercises
- 2 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 real-life document
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 2 audio clips
- 1 picture
- 2 transcripts
The main objectives of this lesson are to:
- skrócić zdanie do nagłówka: Rekord świata został pobity → Rekord świata pobity!
- uzgodnić imiesłów z rzeczownikiem: Tajemnica pingwinów wyjaśniona, Muzeum otwarte, Słuchacze nabrani, Słuchaczki nabrane
- napisać nagłówek z rzeczownikiem albo w czasie teraźniejszym: Uroczyste uruchomienie pierwszego odcinka metra, Szwedzka telewizja nabiera widzów
- rozwinąć nagłówek w pełne zdanie: Wolontariusze sprzątają brzeg Wisły → Wolontariusze posprzątali brzeg Wisły
- odróżnić żart primaaprilisowy od prawdziwej wiadomości i życzliwie go wyjaśnić: Sprawdź datę: dziś jest pierwszy kwietnia
To lekcja 15 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo, trzecia w dziale Media i prawda. Korzysta ze słów z lekcji 13 i 14 oraz ze strony biernej i imiesłowów znanych z poziomu B1, a rzeczowniki odczasownikowe z lekcji 9–11 wracają tu jako nagłówki. Prima aprilis to wdzięczny temat, bo każdy żart w gazecie zaczyna się od chwytliwego nagłówka. Lekcja 16 to projekt, w którym uczniowie sprawdzają nagłówki krążące w sieci.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o żarty i wiadomości, poznają dziesięć słów z obrazkami, od psikusa po zmyślać, i dobierają je do zdjęć. Czytają artykuł o historii prima aprilis i stronę porannej audycji studenckiej rozgłośni, na której jedna z czterech wiadomości jest żartem. W nagraniu Maja i Filip piszą nagłówki do audycji na pierwszego kwietnia, a w drugim słuchacz zostawia wiadomość głosową, bo uwierzył w pingwiny w Wiśle. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, od zamiany nagłówka na zdanie po sortowanie żartów i prawdziwych wiadomości. Na koniec uczeń wyjaśnia na czacie przyjaciółce, że dała się nabrać, a w parze albo z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o dobre i złe żarty.
Praca domowa ma cztery zadania. Wybór dobrego nagłówka w ośmiu pytaniach i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Stronę wiadomości z trzema nagłówkami, w tym jednym wyraźnie oznaczonym żartem, i nagrane poranne wiadomości na prima aprilis ocenia nauczyciel.
- Grammar:
- język nagłówków · imiesłów bez „został” · czas teraźniejszy w nagłówku · rzeczownik zamiast zdania · nagłówek → pełne zdanie
- Topic:
- prima aprilis · media · żarty · nagłówki · radio
Teaching tips
- Zbierz nagłówki z prawdziwej prasy: przynieś kilka polskich tytułów i niech grupa przypisze je do sześciu typów ze schematu. Szybko widać, że pełne zdania zdarzają się w nagłówkach rzadko.
- Pytaj o rodzaj przed imiesłowem: rekord to on, tajemnica to ona, słuchacze to oni. Pomyłka w sprostowaniu, Tajemnica pingwinów wyjaśniony, dobrze pokazuje, skąd biorą się takie błędy.
- Ćwicz drogę powrotną na głos: przeczytaj nagłówek, a uczeń mówi pełne zdanie z został albo w czasie przeszłym. To samo zadanie czeka w nagraniu porannych wiadomości.
- Ustal zasady dobrego żartu: przy pudełku grupa zgadza się, że żart ma być niewinny i mieć absurdalny szczegół, który go zdradza. Te zasady przydadzą się przy pracy domowej z oznaczonym żartem.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
27 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.See the course
Unit 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
Lesson 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Lesson 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
Lesson 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Lesson 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Unit 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Lesson 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Lesson 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
Lesson 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Lesson 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
Unit 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Lesson 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Lesson 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
Lesson 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
Lesson 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
Unit 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Lesson 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
Lesson 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
Lesson 15 · you're herePrima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Lesson 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
Unit 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Lesson 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
Lesson 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
Lesson 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Lesson 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
Unit 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Unit 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Lesson 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
Lesson 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
Lesson 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
Lesson 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
Unit 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą
Lesson 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
Lesson 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Lesson 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
Lesson 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania



