Czasowniki ruchu: iść czy chodzić, jechać czy jeździć

Q: Iść czy chodzić: jaka jest różnica?

Idę to teraz i do celu, chodzę to zwyczaj. Idę do pracy mówi, że ktoś jest w drodze. Codziennie chodzę do pracy pieszo opisuje stały zwyczaj. Chodzić wybieramy też przy umiejętności ( Dziecko już chodzi ), przy ruchu tu i tam ( Chodzimy po parku ) i przy regularnych zajęciach: Chodzę na basen . O konkretnym planie na jutro mówimy z iść : Jutro idę do lekarza .

Q: Jechać czy jeździć?

Różnica jest taka sama jak między iść a chodzić. Jadę do Gdańska to jedna podróż, teraz albo w najbliższych planach. Często jeżdżę do Gdańska to zwyczaj, a Umiesz jeździć na nartach? pyta o umiejętność. Uwaga na formy: jadę, jedziesz, jadą oraz jeżdżę, jeździsz, jeżdżą . Obu czasowników używamy przy każdym pojeździe, a także przy rowerze, nartach i koniu.

Q: Idę czy jadę do kina?

Iść znaczy pieszo, jechać – czymś. Idę do parku , ale Jadę do pracy autobusem . W codziennej rozmowie iść znaczy jednak często po prostu „wybierać się gdzieś” w mieście: Idę do kina , Idziemy na koncert , nawet jeśli część drogi pokonamy tramwajem. Przy podróży do innego miasta i przy nazwanym pojeździe zawsze mówimy jechać : Jadę do Krakowa pociągiem .

Q: Jak przedrostki zmieniają czasowniki ruchu?

Przedrostek dodaje kierunek i tworzy parę aspektową. Wy- to ruch na zewnątrz, w- do środka, przy- do celu, od- od czegoś, prze- przez coś, do- aż do celu, z- w dół, ob- dookoła. Od iść powstaje dokonany wyjść , od chodzić niedokonany wychodzić . Po takim czasowniku stoi zwykle dobrany przyimek: wyjść z domu , wejść do sklepu , przejść przez ulicę .

Q: Które formy czasowników ruchu są nieregularne?

Najwięcej kłopotu sprawia iść i jego złożenia. W czasie przeszłym to szedł, szła, szli , a z przedrostkiem wyszedł, przyszła, weszli . Przyszły prosty to pójdę, wyjdę, przyjdę, wejdę . Trudne są też jadę obok jedziesz , niosę obok niesiesz , wiozę obok wieziesz oraz niósł obok niosła . Przy biec trzeba zapamiętać biegnę , biegniesz i biegł .

Q: Jakie błędy robią obcokrajowcy z czasownikami ruchu?

Mylą iść z jechać oraz iść z chodzić. Mówią „idę autobusem” zamiast jadę autobusem , „teraz chodzę do sklepu” zamiast teraz idę do sklepu albo „pingwiny nie lecą” zamiast pingwiny nie latają . Przy przedrostkach mylą kierunek („świstak wychodzi do nory”) i przyimek („wyszli od kapsuły”). Kobiety mówią czasem o sobie „wyszedłam”, a poprawna forma to wyszłam .

Q: Jak uczyć obcokrajowców czasowników ruchu?

Najpierw iść i jechać, potem pary, na końcu przedrostki. W kursie Polski A1.2 · Ruszamy! uczniowie wybierają między idę a jadę i odpowiadają na pytanie Czym jedziesz? (lekcja 9). Polski A2.2 · Ciekawi świata zestawia chodzić i iść w zoo (lekcja 25), uczy przedrostków w Tatrach (26), czasu przeszłego w legendzie o smoku (27) oraz nieść, wieźć, prowadzić (31). Na B1 przedrostki wracają razem z aspektem.

Q: Jakie zabawy pomagają ćwiczyć czasowniki ruchu?

Gry z mapą, trasą i ruchem w sali. Jedna osoba prowadzi drugą po planie miasta ( Wyjdź z hotelu, przejdź przez most ), grupa zgaduje, czym ktoś dojeżdża do pracy, albo każdy opisuje swoją drogę do szkoły. Przy przedrostkach sprawdza się pantomima: ktoś wchodzi, wychodzi, schodzi, a reszta nazywa ruch. Każda lekcja z tej strony ma też czat do uzupełnienia i koło z pytaniami.

Poziomy A1–B2 15 planów lekcji Ćwiczenia sprawdzane automatycznie

Czasowniki ruchu to pary iść i chodzić, jechać i jeździć, lecieć i latać oraz dziesiątki form z przedrostkami: wyjść, przyjechać, odlecieć. W jednym zdaniu uczeń wybiera naraz sposób, kierunek i aspekt: idę teraz do celu, a chodzę często. Tu znajdziesz lekcje polskiego jako obcego z biblioteki edio, które uczą czasowników ruchu (liczba lekcji: 15, poziomy A1–B2), od pytania Idę czy jadę? po przedrostki w wiadomościach z kosmosu. Zadania z lekcji wypróbujesz od razu, a schematy pokazują formy w tabelach. W lekcjach uczniowie wybierają, przeciągają i wpisują formy, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Wypróbuj za darmo Wypróbuj ćwiczenia

Czasowniki ruchu – plany lekcji i ćwiczenia

15 planów lekcji, poziomy A1–B2. Każda to cała lekcja z czytaniem, słuchaniem i mówieniem, a jej strona pozwala wypróbować ćwiczenia z niej.

Czasowniki ruchu – ćwiczenia online

Po jednym ćwiczeniu z 6 lekcji. To te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Czasowniki ruchu – zasady i przykłady

Bez przedrostka czasowniki ruchu tworzą pary dwóch czasowników niedokonanych: jednokierunkowy iść i wielokierunkowy chodzić. Tak samo działają jechać / jeździć, lecieć / latać, płynąć / pływać, biec / biegać, a przy przenoszeniu nieść / nosić i wieźć / wozić. Przedrostek dodaje kierunek i tworzy nowe pary aspektowe: wyjść / wychodzić.

Idę czy jadę? Pieszo albo czymś

Iść znaczy poruszać się pieszo, a jechać czymś: autobusem, tramwajem, rowerem. Pojazd stoi w narzędniku bez przyimka: Jadę tramwajem, Jedziesz pociągiem? W odmianie jechać zmienia się samogłoska: jadę i jadą, ale jedziesz, jedzie, jedziemy.

Iść i jechać

kto?	iść · pieszo 🚶	jechać · 🚌 🚋 🚲
ja	idę	jadę
ty	idziesz	jedziesz
on, ona	idzie	jedzie
my	idziemy	jedziemy
wy	idziecie	jedziecie
oni, one	idą	jadą

Czym jedziesz?

co?	Czym? Jadę…
autobus 🚌	autobusem
tramwaj 🚋	tramwajem
trolejbus 🚎	trolejbusem
pociąg 🚆	pociągiem
metro 🚇	metrem
samochód 🚗	samochodem
taksówka 🚕	taksówką
hulajnoga 🛴	hulajnogą
rower 🚲	rowerem albo na rowerze

Z lekcji Idę czy jadę? (Polski A1.2)

Chodzić czy iść? Pływać czy płynąć?

Chodzić, pływać i latać mówią o zwyczaju, umiejętności albo ruchu tu i tam: Pingwiny nie latają, Dzieci chodzą po zoo. Iść, płynąć i lecieć opisują ruch teraz, w jedną stronę, do celu: Teraz hipopotam płynie do brzegu.

Często czy teraz?

pływać, latać, chodzić: często, umie, tu i tam

Hipopotamy świetnie pływają.
Pingwiny nie latają.
Dzieci chodzą po zoo.
Często chodzę do zoo.

płynąć, lecieć, iść: teraz, w jedną stronę, do celu

Teraz hipopotam płynie do brzegu.
Patrz, ptak leci na drzewo!
Chodź! Idziemy do Afrykarium!

Jak wybrać?

Zapytaj: czy to jest często? Czy ktoś to umie? Czy to jest tu i tam, w różne strony (po zoo, w basenie)? Wtedy: pływać, latać, chodzić. Czy to jest teraz, w jedną stronę, do celu (do brzegu, na drzewo)? Wtedy: płynąć, lecieć, iść.

Z lekcji Hipopotamy i pingwiny we Wrocławiu (Polski A2.2)

Przedrostek mówi, którędy: wy-, w-, z-, przy-, od-

Wy- to ruch na zewnątrz, w- do środka albo w górę, z- w dół, przy- do celu, od- dalej od czegoś. Za czasownikiem idzie przyimek: wychodzi z nory, wchodzi na skałę. Forma z przedrostkiem, jak wychodzi, służy i do „teraz”, i do „często”.

Przedrostek mówi, którędy

przedrostek	Co znaczy?	czasownik	Skąd? Dokąd?	przykład
wy-	na zewnątrz	wychodzić	z / ze + dopełniacz	Świstak wychodzi z nory.
w-	do środka albo w górę	wchodzić	do + dopełniacz, na + biernik	Świstak wchodzi do nory. Kozica wchodzi na skałę.
z-	w dół	schodzić, zbiegać	z / ze + dopełniacz; do + dopełniacz; w dół	Kozica schodzi ze skały. Mała kozica zbiega w dół.
u-	daleko, bo jest niebezpiecznie	uciekać	do + dopełniacz	Świstaki uciekają do nory.
przy-	tu, do celu	przychodzić	do + dopełniacz, na + biernik	Turyści przychodzą do schroniska.
od-	dalej od czegoś	odchodzić	od + dopełniacz	Lis odchodzi od nory.

Uwaga!

Z przedrostkiem jest jedna forma na teraz i na często: Teraz świstak wychodzi z nory. Świstaki codziennie wychodzą z nory. (Bez przedrostka są dwie: idzie / chodzi.) Przed s, z, sz + spółgłoska mówimy ze: ze skały, ze szlaku, ze schroniska, ze szczytu.

Z lekcji Gwiżdże! Świstaki i kozice w Tatrach (Polski A2.2)

Wyszedł, weszła, zeszli: czas przeszły od -jść

Złożenia z -jść mają w czasie przeszłym -szedł, -szła, -szli. Przy w-, z- i od- formy męskie liczby pojedynczej to wszedł, zszedł, odszedł, a w pozostałych dochodzi e: weszła, zeszli, odeszły. Jedno zdarzenie to wyszedł, zwyczaj to wychodził.

wyjść, wejść, zejść: wszystkie osoby

Kto?	wyjść	wejść	zejść
ja	wyszedłem / wyszłam	wszedłem / weszłam	zszedłem / zeszłam
ty	wyszedłeś / wyszłaś	wszedłeś / weszłaś	zszedłeś / zeszłaś
on	wyszedł	wszedł	zszedł
ona	wyszła	weszła	zeszła
ono	wyszło	weszło	zeszło
my	wyszliśmy / wyszłyśmy	weszliśmy / weszłyśmy	zeszliśmy / zeszłyśmy
wy	wyszliście / wyszłyście	weszliście / weszłyście	zeszliście / zeszłyście
oni	wyszli	weszli	zeszli
one	wyszły	weszły	zeszły

Uwaga!

Jedno zdarzenie (najpierw, potem, w końcu, pewnego dnia): wyszedł, przyszła, uciekli. Często albo codziennie: wychodził, przychodziła, uciekali. Uwaga na formy: zejść → zszedł, ale zeszła, zeszli; wejść → wszedł, ale weszła, weszli; odejść → odszedł, ale odeszła, odeszli.

Z lekcji Smok Wawelski wypił Wisłę! (Polski A2.2)

Nieść, wieźć, prowadzić

Przy przenoszeniu liczy się sposób: nieść w rękach, wieźć samochodem albo na wózku, prowadzić osobę lub psa. Przy- znaczy „tutaj”, a za- „tam”: przyniosę, zaniosą do muzeum. W czasie przeszłym ó ma tylko forma on: niósł, wiózł, ale niosła.

Jak? Pieszo, samochodem czy z psem?

nieść: pieszo, w rękach

Niosę szopkę przez Rynek.
Dzieci niosą figurki.

wieźć: samochodem, autobusem, na wózku

Wiozę szopkę samochodem.
Pani wiezie szopkę na wózku.

prowadzić: osobę albo psa

Prowadzę psa na spacer.
Mama prowadzi dziecko za rękę.

Uwaga!

przy- = tutaj, do mnie: przynieść, przywieźć, przyprowadzić. za- = tam, do innego miejsca: zanieść. W czasie przeszłym ó jest tylko w formie on: niósł, wiózł, zaniósł, przyniósł, przywiózł. Ona: niosła, wiozła. Oni (mężczyźni albo grupa z mężczyzną): nieśli, wieźli. One (kobiety, dzieci, rzeczy): niosły, wiozły.

Z lekcji Błyszczące zamki: szopki krakowskie (Polski A2.2)

Przylecieć czy przylatywać? Aspekt z przedrostkiem

W parze z przedrostkiem dokonany ma temat jednokierunkowy, a niedokonany wielokierunkowy, czasem zmieniony: przylecieć / przylatywać, wyjść / wychodzić, przyjechać / przyjeżdżać. Samoloty przylatują tu co godzinę to zwyczaj, a Załoga przyleciała na ISS to jedno zdarzenie z efektem.

Niedokonany: proces albo zwyczaj

-lecieć → -latywać: wylatywać, przylatywać, odlatywać
-jść → -chodzić: wychodzić, wchodzić, przechodzić
-jechać → -jeżdżać: przyjeżdżać, wyjeżdżać, dojeżdżać
wracać
Często z: co roku, zwykle, codziennie, długo, przez dwie godziny
Samoloty przylatują tu co godzinę.

Dokonany: jeden raz, jest efekt

wylecieć, przylecieć, odlecieć
wyjść, wejść, przejść
przyjechać, wyjechać, dojechać
wrócić
Często z: w końcu, w dwie godziny (= i skończył), już + efekt (już przyleciała = jest na miejscu)
Załoga Crew-13 przyleciała na ISS 1 października.

Z lekcji 237 dni w kosmosie: astronauci wrócili na Ziemię (Polski B1 · Newsy)

Pytania o czasowniki ruchu

Co to są czasowniki ruchu?

Czasowniki ruchu opisują przemieszczanie się ludzi, zwierząt i rzeczy. Podstawowe tworzą pary: iść / chodzić, jechać / jeździć, biec / biegać, lecieć / latać, płynąć / pływać, a przy przenoszeniu nieść / nosić i wieźć / wozić. Pierwszy czasownik w parze jest jednokierunkowy, drugi wielokierunkowy. Z przedrostkami powstają od nich dziesiątki nowych: wyjść, przyjechać, odlecieć.

Iść czy chodzić: jaka jest różnica?

Idę to teraz i do celu, chodzę to zwyczaj. Idę do pracy mówi, że ktoś jest w drodze. Codziennie chodzę do pracy pieszo opisuje stały zwyczaj. Chodzić wybieramy też przy umiejętności (Dziecko już chodzi), przy ruchu tu i tam (Chodzimy po parku) i przy regularnych zajęciach: Chodzę na basen. O konkretnym planie na jutro mówimy z iść: Jutro idę do lekarza.

Jechać czy jeździć?

Różnica jest taka sama jak między iść a chodzić. Jadę do Gdańska to jedna podróż, teraz albo w najbliższych planach. Często jeżdżę do Gdańska to zwyczaj, a Umiesz jeździć na nartach? pyta o umiejętność. Uwaga na formy: jadę, jedziesz, jadą oraz jeżdżę, jeździsz, jeżdżą. Obu czasowników używamy przy każdym pojeździe, a także przy rowerze, nartach i koniu.

Idę czy jadę do kina?

Iść znaczy pieszo, jechać – czymś. Idę do parku, ale Jadę do pracy autobusem. W codziennej rozmowie iść znaczy jednak często po prostu „wybierać się gdzieś” w mieście: Idę do kina, Idziemy na koncert, nawet jeśli część drogi pokonamy tramwajem. Przy podróży do innego miasta i przy nazwanym pojeździe zawsze mówimy jechać: Jadę do Krakowa pociągiem.

Jak przedrostki zmieniają czasowniki ruchu?

Przedrostek dodaje kierunek i tworzy parę aspektową. Wy- to ruch na zewnątrz, w- do środka, przy- do celu, od- od czegoś, prze- przez coś, do- aż do celu, z- w dół, ob- dookoła. Od iść powstaje dokonany wyjść, od chodzić niedokonany wychodzić. Po takim czasowniku stoi zwykle dobrany przyimek: wyjść z domu, wejść do sklepu, przejść przez ulicę.

Pójść czy iść?

Pójść to dokonany odpowiednik iść: jedno wyjście z wynikiem. Wczoraj poszłam do kina mówi o jednym zdarzeniu, a Szłam do kina, kiedy zadzwoniłeś o drodze w trakcie. W przyszłości pójdę zapowiada jedno wyjście, a Jutro idę do kina podaje plan w czasie teraźniejszym. Tak samo działają pojechać, polecieć i popłynąć.

Które formy czasowników ruchu są nieregularne?

Najwięcej kłopotu sprawia iść i jego złożenia. W czasie przeszłym to szedł, szła, szli, a z przedrostkiem wyszedł, przyszła, weszli. Przyszły prosty to pójdę, wyjdę, przyjdę, wejdę. Trudne są też jadę obok jedziesz, niosę obok niesiesz, wiozę obok wieziesz oraz niósł obok niosła. Przy biec trzeba zapamiętać biegnę, biegniesz i biegł.

Jakie błędy robią obcokrajowcy z czasownikami ruchu?

Mylą iść z jechać oraz iść z chodzić. Mówią „idę autobusem” zamiast jadę autobusem, „teraz chodzę do sklepu” zamiast teraz idę do sklepu albo „pingwiny nie lecą” zamiast pingwiny nie latają. Przy przedrostkach mylą kierunek („świstak wychodzi do nory”) i przyimek („wyszli od kapsuły”). Kobiety mówią czasem o sobie „wyszedłam”, a poprawna forma to wyszłam.

Jak uczyć obcokrajowców czasowników ruchu?

Najpierw iść i jechać, potem pary, na końcu przedrostki. W kursie Polski A1.2 · Ruszamy! uczniowie wybierają między idę a jadę i odpowiadają na pytanie Czym jedziesz? (lekcja 9). Polski A2.2 · Ciekawi świata zestawia chodzić i iść w zoo (lekcja 25), uczy przedrostków w Tatrach (26), czasu przeszłego w legendzie o smoku (27) oraz nieść, wieźć, prowadzić (31). Na B1 przedrostki wracają razem z aspektem.

Jakie zabawy pomagają ćwiczyć czasowniki ruchu?

Gry z mapą, trasą i ruchem w sali. Jedna osoba prowadzi drugą po planie miasta (Wyjdź z hotelu, przejdź przez most), grupa zgaduje, czym ktoś dojeżdża do pracy, albo każdy opisuje swoją drogę do szkoły. Przy przedrostkach sprawdza się pantomima: ktoś wchodzi, wychodzi, schodzi, a reszta nazywa ruch. Każda lekcja z tej strony ma też czat do uzupełnienia i koło z pytaniami.

Więcej gramatyki polskiej

Lekcje do każdego zagadnienia gramatyki polskiej, od przypadków po aspekt czasownika. Wszystkie zagadnienia

Czasowniki ruchu: iść czy chodzić, jechać czy jeździć

Czasowniki ruchu – plany lekcji i ćwiczenia

Idę czy jadę?

Dobre wiadomości: czysty transport

Hipopotamy i pingwiny we Wrocławiu

Gwiżdże! Świstaki i kozice w Tatrach

Smok Wawelski wypił Wisłę!

Projekt: nasza legenda

Błyszczące zamki: szopki krakowskie

Projekt: zapraszamy na nasze święto

237 dni w kosmosie: astronauci wrócili na Ziemię

Jak głęboka jest otchłań?

Projekt: opowieść z krańca świata

Majówka: sztuka długiego weekendu

Projekt: debata oksfordzka

Cegła po cegle

Projekt: dzień otwarty naszej kamienicy

Czasowniki ruchu – ćwiczenia online

Czasowniki ruchu – zasady i przykłady

Idę czy jadę? Pieszo albo czymś

Iść i jechać

Czym jedziesz?

Chodzić czy iść? Pływać czy płynąć?

Często czy teraz?

Przedrostek mówi, którędy: wy-, w-, z-, przy-, od-

Przedrostek mówi, którędy

Wyszedł, weszła, zeszli: czas przeszły od -jść

wyjść, wejść, zejść: wszystkie osoby

Nieść, wieźć, prowadzić

Jak? Pieszo, samochodem czy z psem?

Przylecieć czy przylatywać? Aspekt z przedrostkiem

Pytania o czasowniki ruchu

Więcej gramatyki polskiej

Przypadki

Czasowniki

Części mowy

Zdania i styl

Ucz polskiego z gotowymi lekcjami