Kajakiem przez Atlantyk: czas przeszły, ja i ty: płynąłem czy płynęłam?

Lekcja polskiego A2 dla obcokrajowców o tym, jak czas przeszły zmienia się w formach ja i ty (płynąłem czy płynęłam?), na tle wypraw kajakiem przez Atlantyk i po Mazurach.

Grammar: Mężczyzna mówi płynąłem i spałem, kobieta płynęłam i spałam. Kolegę pytamy Gdzie spałeś?, koleżankę Gdzie spałaś?, a opowieść porządkują najpierw, potem i w końcu.
Topic: Sofia prowadzi blog o podróżach. Robi wywiad z Kubą o spływie kajakowym po Krutyni i opisuje trzy samotne wyprawy Aleksandra Doby kajakiem przez Atlantyk.
Activities: Wpis z bloga do przeczytania, wywiad z Kubą i opowieść podróżniczki do wysłuchania, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z pytaniami do podróżniczki i koło z pytaniami.

What's inside

Chapter 1Lubisz przygody?
- PictureUnlock
- Otwórz pudełko i odpowiedzOpen the boxUnlock
- Posłuchaj i zapamiętaj słowaVocabularyTry it
- Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock
Chapter 2Czytamy: trzy razy przez Atlantyk
- Przeczytaj tekst na blogu SofiiReal-life documentTry it
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
Chapter 3Słuchamy: wywiad z Kubą
- Posłuchaj: Sofia robi wywiad z KubąListeningTry it
- Transcript, for the teacherUnlock
- Posłuchaj i wybierz odpowiedź: co było najpierw?QuizUnlock
- Posłuchaj: pani Weronika opowiada o podróżyListeningUnlock
- Transcript, for the teacherUnlock
- Posłuchaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
Chapter 4Gramatyka: płynąłem czy płynęłam?
- Spójrz na schemat: płynąłem czy płynęłam?Grammar schemeTry it
- Wybierz poprawną formę: kto mówi?Choose the optionUnlock
- Uzupełnij wywiad: czas przeszły, ja i tyFill in the gapsTry it
- Przeciągnij słowa: Kuba i Sofia opowiadająDrag and dropUnlock
- Wybierz poprawną formę albo słowo: patrz, kto mówi!QuizUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: wywiad z podróżniczką
- Wybierz poprawne pytania: wywiad z AlicjąChatTry it
- Zakręć kołem i zapytaj kolegę albo koleżankęSpin the wheelUnlock
Chapter 6Praca domowa
- Wypełnij tabelę: ja i ty w czasie przeszłymFill in the tableUnlock
- Wypełnij tabelę: my i wy w czasie przeszłymFill in the tableUnlock
- Dopasuj słowa i definicjeMatchUnlock
- Napisz post na blog: moja podróżWriting, checked by the teacherUnlock
- Nagraj odpowiedź: wywiad z kimś z rodzinySpeaking, checked by the teacherUnlock

Vocabulary

11 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+8 more with pictures and audio in the lessonMore words

gwiazda
ląd
wywiad
odpoczynek
prąd
przygoda
rekordzista
opowiadać

Grammar: czas przeszły, ja i ty: płynąłem czy płynęłam?

Po formach on i ona uczniowie zaczynają mówić o sobie i pytać rozmówcę. Zasada opiera się na tym, co już znają: mężczyzna bierze formę on, kobieta formę ona, a potem każde z nich dodaje końcówkę. Stąd płynąłem, ale płynęłam, bo oboczność z lekcji 2 zostaje. Schemat dokłada też słowa, które porządkują opowieść.

Płynąłem czy płynęłam? Ja i ty w czasie przeszłym

Mężczyzna mówi: płynąłem, spałem. Kobieta mówi: płynęłam, spałam. Opowiadamy po kolei: najpierw, potem, w końcu.

Ja i ty: -łem, -łam, -łeś, -łaś

Główna tabela ma pięć kolumn: formę on / ona, a potem ja i ty osobno dla mężczyzny i dla kobiety. Mężczyzna dodaje -em albo -eś (spałem, spałeś), kobieta -m albo -ś (spałam, spałaś). Osobno zaznaczono mógł → mogłem.

on / ona	👨 ja: on + -em	👩 ja: ona + -m	👨 ty: on + -eś	👩 ty: ona + -ś
spał / spała	spałem	spałam	spałeś	spałaś
robił / robiła	robiłem	robiłam	robiłeś	robiłaś
jadł / jadła	jadłem	jadłam	jadłeś	jadłaś
płynął / płynęła	płynąłem	płynęłam	płynąłeś	płynęłaś
widział / widziała	widziałem	widziałam	widziałeś	widziałaś
wziął / wzięła	wziąłem	wzięłam	wziąłeś	wzięłaś
mógł / mogła	mogłem (ó → o)	mogłam	mogłeś (ó → o)	mogłaś

Liczba mnoga na zapas: spaliśmy, spałyście

Druga tabela wybiega naprzód i pokazuje my i wy, z podziałem na grupy z mężczyzną (spaliśmy) i bez mężczyzny (spałyśmy). Uczniowie wypełniają podobną tabelę w pracy domowej, a liczbę mnogą szczegółowo omawia lekcja 5.

oni / one	my (z mężczyzną): oni + -śmy	my (bez mężczyzny): one + -śmy	wy (z mężczyzną): oni + -ście	wy (bez mężczyzny): one + -ście
spali / spały	spaliśmy	spałyśmy	spaliście	spałyście
robili / robiły	robiliśmy	robiłyśmy	robiliście	robiłyście
jedli / jadły	jedliśmy	jadłyśmy	jedliście	jadłyście
płynęli / płynęły	płynęliśmy	płynęłyśmy	płynęliście	płynęłyście
widzieli / widziały	widzieliśmy	widziałyśmy	widzieliście	widziałyście
wzięli / wzięły	wzięliśmy	wzięłyśmy	wzięliście	wzięłyście
mogli / mogły	mogliśmy	mogłyśmy	mogliście	mogłyście

Najpierw, potem, w końcu

Oś czasu ustawia cztery punkty: najpierw, potem, w końcu i teraz. Przykłady pochodzą z wywiadów: Kuba, gdzie spałeś? – Spałem w namiocie., a pani Weronika mówi Raz była burza i nie mogłam jechać.

Opowiadam po kolei

najpierw: płynąłem przez jezioro
potem: płynąłem rzeką
w końcu: wróciłem do domu
teraz: jestem w Warszawie

Przykłady

Kuba, gdzie spałeś? – Spałem w namiocie.
Sofia, co czytałaś? – Czytałam artykuł o Aleksandrze Dobie.
Pani Weronika: Jechałam rowerem i spałam w namiocie.
Najpierw płynąłem przez jezioro, potem rzeką, a w końcu wróciłem do domu.najpierw → potem → w końcu: po kolei
Raz była burza i nie mogłam jechać.

Kto mówi? Kolega, koleżanka, pan, pani

Wskazówka uczy patrzeć na rozmówcę: do kolegi Gdzie spałeś?, do koleżanki Gdzie spałaś?. Przy formie grzecznościowej czasownik stoi w trzeciej osobie, więc w pytaniach Gdzie pan spał? i Gdzie pani spała? wracają formy z lekcji 1 i 2.

Uwaga: kto mówi?

Mężczyzna mówi: płynąłem, spałem. Kobieta mówi: płynęłam, spałam. Pytasz kolegę: Gdzie spałeś? Pytasz koleżankę: Gdzie spałaś? Pan i pani są jak on i ona: Gdzie pan spał? Gdzie pani spała? Uwaga: mógł → mogłem, mogłeś (ó → o).

Typowe błędy: płynęłem, mógłem

Cztery błędy w schemacie to płynęłem zamiast płynąłem, kobieta mówiąca spałem, pytanie Co jadłaś? skierowane do mężczyzny oraz mógłem z kreską, której w tej formie już nie ma.

Kuba: Płynęłem kajakiem.
Kuba: Płynąłem kajakiem.
on płynął + -em
Sofia: Spałem w namiocie.
Sofia: Spałam w namiocie.
kobieta → -łam
Sofia do Kuby: Co jadłaś?
Sofia do Kuby: Co jadłeś?
Kuba to mężczyzna → -łeś
Nie mógłem płynąć.
Nie mogłem płynąć.
ó → o: mogłem

More lessons on this grammar: Czas przeszły lessons and exercises

Try the Czas przeszły exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

What's in the lesson

13 auto-checked exercises
2 games
2 teacher-checked tasks
1 real-life document
1 grammar scheme
1 set of word cards
2 audio clips
1 picture
2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

opowiedzieć o swojej podróży w czasie przeszłym jako mężczyzna albo kobieta: Spałem w namiocie., Jechałam rowerem nad morze.
zadać pytania w wywiadzie i dobrać formę do rozmówcy: Kuba, gdzie spałeś?, Co jadłaś w schronisku?
opowiedzieć po kolei: Najpierw płynąłem przez jezioro, potem rzeką, a w końcu wróciłem do domu.
użyć w osobie ja form z obocznościami: wziąłem – wzięłam, mogłem – mogłam, widziałem – widziałam
użyć słów z wyprawy przez ocean: rekin, delfin, prąd, ląd, gwiazda, kabina

To lekcja 3 kursu Polski A2.1 · Wtedy i teraz w module Niesamowite podróże. Łączy formę on z lekcji 1 z formą ona i obocznościami z lekcji 2. O sobie uczniowie mówili dotąd tylko byłem albo byłam, z lekcji 30 kursu A1.2. Wywiad o podróży wymaga pytań na ty i odpowiedzi w pierwszej osobie, więc dobrze pasuje do tej gramatyki. Lekcja 4 to Dobre wiadomości z powtórką całego modułu.

Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o przygody, poznają jedenaście słów z obrazkami, od kabiny po opowiadać, i rozpoznają je na sześciu zdjęciach. Czytają wpis z bloga Sofii o trzech wyprawach Aleksandra Doby. Potem słuchają, jak Sofia pyta Kubę o spływ po Krutyni, i krótkiej opowieści pani Weroniki o podróży rowerem dookoła Polski. Po schemacie są cztery ćwiczenia. Na koniec uczeń sam przechodzi czat, w którym wybiera pytania do podróżniczki, a potem kręci z partnerem kołem z pytaniami o wakacje.

Praca domowa ma pięć zadań. Trzy z nich są sprawdzane automatycznie: tabela z formami ja i ty, tabela z formami my i wy oraz dopasowanie słów do definicji. Post na bloga o własnej podróży i nagranie wywiadu z kimś z rodziny sprawdza nauczyciel.

Grammar:: czas przeszły: ja i ty · -łem / -łam · -łeś / -łaś · płynąłem / płynęłam · najpierw, potem, w końcu
Topic:: podróże · kajak · Aleksander Doba · Atlantyk · wywiad · Mazury

Teaching tips

Narysuj dwie kolumny: mężczyzna i kobieta. Wpisuj do nich odpowiedzi uczniów o weekendzie. Po kilku zdaniach grupa sama zobaczy, że -łem wyrasta z formy on, a -łam z formy ona.
Przypominaj, że forma zależy od rozmówcy: w pytaniach na ty uczniowie często używają własnego rodzaju, na przykład uczennica pyta kolegę Gdzie spałaś?. Przed każdym pytaniem poproś o spojrzenie na osobę, do której się mówi.
Rozdaj kartki z rolami do wywiadu: jedna osoba jest dziennikarzem, druga podróżnikiem albo podróżniczką. Po pięciu pytaniach para zamienia się rolami, a potem każdy przepytuje kogoś nowego, żeby użyć też drugiej formy: -łeś albo -łaś.
Rozpisz najpierw, potem i w końcu na kartkach: uczeń losuje trzy wydarzenia z wakacji i układa je w kolejności. Taka krótka opowieść przygotowuje do posta na bloga z pracy domowej.
Liczbę mnogą traktuj na razie jako zapowiedź: druga tabela w schemacie i w pracy domowej pokazuje spaliśmy i spałyście. Jeśli grupa się w nich gubi, skup się na ja i ty, a resztę zostaw na lekcję 5.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

25 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski A2.1 · Wtedy i teraz

Pierwszy kurs poziomu A2: 32 lekcje polskiego dla obcokrajowców, którzy mają za sobą A1, prowadzone tylko po polsku. Współlokatorzy z Pragi, znani z kursów A1, gotują żurek, grają w siatkówkę, jadą na Wianki i poznają ludzi, którzy coś zrobili jako pierwsi. Po kursie uczniowie opowiedzą o podróży w czasie przeszłym, podadzą przepis z miarami, porównają dwa mieszkania, powiedzą, jak podobał im się koncert, i przedstawią plan na przyszły rok. Nowe słowa objaśniają zdjęcia i proste definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

Unit 1 Niesamowite podróże
czas przeszły: on jechał, ona płynęła, ja płynąłem i płynęłam; rowerem przez Afrykę, kajakiem przez Atlantyk
1. Lesson 1Przez Afrykę na rowerzeCzas przeszły, forma on: jechał, spał, pisał
2. Lesson 2On płynął, ona płynęłaCzas przeszły, forma ona: płynęła, widziała, mogła
3. Lesson 3 · you're hereKajakiem przez AtlantykCzas przeszły, ja i ty: płynąłem czy płynęłam?
4. Lesson 4Dobre wiadomości: podróże, które inspirująPowtórka czasu przeszłego: on, ona, ja, ty
Unit 2 Pierwsi!
czas przeszły w liczbie mnogiej, robiła czy zrobiła, w 1791 roku; lampa Łukasiewicza, Maria Skłodowska-Curie, Konstytucja 3 Maja
Unit 3 Kuchnie i smaki
dopełniacz: litr wody, trochę cukru, bez mleka, z maku, od piekarza; żurek, sernik i rogale świętomarcińskie
Unit 4 Miasto czy wieś?
wyższy niż, najdłuższy, bliżej i taniej; Varso i Lanckorona, molo w Sopocie, ogłoszenia o mieszkaniach
Unit 5 Gramy!
grać w siatkówkę, wygrać z Brazylią, pierwszy gol w piątej minucie, będę trenować; Bieg Niepodległości
Unit 6 Muzyka i festiwale
na koncert czy na koncercie, podoba mi się, pójdę i zobaczę; Wianki, Konkurs Chopinowski, Juwenalia
Unit 7 Sąsiedzi
pies sąsiada, pomagam jej, dziękuję za pomoc, zapraszamy na dożynki; piknik na podwórku i koła gospodyń wiejskich
Unit 8 Plany i marzenia
marzę o podróży, będę iść czy przejdę, jeśli zdam egzamin; stacja na Antarktydzie i Główny Szlak Beskidzki

Questions about this lesson

Jak odmienia się czas przeszły przez osoby?

Do formy on albo ona dodajemy końcówkę osoby. Dla mężczyzny są to robiłem (ja) i robiłeś (ty), dla kobiety robiłam i robiłaś. W liczbie mnogiej są robiliśmy, robiliście, robili w rodzaju męskoosobowym oraz robiłyśmy, robiłyście, robiły w niemęskoosobowym. Zaimek zwykle pomijamy. W lekcji Kajakiem przez Atlantyk uczniowie A2 ćwiczą formy ja i ty w wywiadzie o podróży.

„Płynąłem” czy „płynęłem”?

Mężczyzna mówi płynąłem, a kobieta płynęłam. Forma płynęłem jest błędna: powstaje, gdy ktoś łączy temat formy żeńskiej z męską końcówką. Najpewniej budować formę ja od formy on (płynął + -em) albo od formy ona (płynęła + -m). Tak samo działają pary wziąłem – wzięłam i zacząłem – zaczęłam.

Jak zapytać o podróż na „ty”, a jak na „pan” lub „pani”?

Do kolegi Gdzie byłeś?, do pana Gdzie pan był? Koleżankę pytamy Gdzie byłaś?, a panią Gdzie pani była?. Forma grzecznościowa łączy się z czasownikiem w trzeciej osobie, więc wystarczą znane formy on i ona. W tekście na blogu z tej lekcji autorka od razu wyjaśnia, dlaczego zwraca się do podróżnika na ty.

Jak opowiadać po kolei: najpierw, potem, w końcu?

Te trzy słowa ustawiają wydarzenia jak punkty na osi. Najpierw otwiera opowieść, potem może pojawić się kilka razy, a w końcu ją zamyka: Najpierw płynąłem przez jezioro, potem rzeką, a w końcu wróciłem do domu. Zamiast potem można powiedzieć później. Na poziomie A2 te słowa wystarczą, żeby krótka historia brzmiała spójnie.

Jak przeprowadzić wywiad po polsku?

Zadawaj krótkie pytania o miejsce, drogę, nocleg i wrażenia. Na przykład Gdzie byłaś?, Czym jechałaś?, Gdzie spałaś?, Co było trudne?. Formę ty albo pan / pani dobieramy do relacji z rozmówcą. Na edio.ai uczeń wybiera takie pytania w czacie z podróżniczką, a w pracy domowej sam przepytuje kogoś z rodziny.

Jak uczyć form ja i ty w czasie przeszłym?

Przez prawdziwe pytania o weekend albo wakacje uczniów. Każdy odpowiada o sobie, więc od razu wybiera -łem albo -łam, a pytając sąsiada, musi sprawdzić, czy to kolega, czy koleżanka. Wywiad w parach z kartką pytań daje kilkanaście takich decyzji w kilka minut. Tabela z osobnymi kolumnami dla mężczyzny i kobiety porządkuje to lepiej niż lista końcówek.

Jaka gra pomaga ćwiczyć pytania w czasie przeszłym?

Koło z pytaniami, które uczeń zadaje partnerowi. Każde pole ma dwie formy do wyboru, na przykład Gdzie spałeś / spałaś?, a uczeń bierze tę, która pasuje do osoby naprzeciwko. W lekcji Kajakiem przez Atlantyk takie koło zamyka rozdział rozmowy i działa w parze uczniów albo z lektorem.

Jaka praca domowa utrwala formy ja i ty?

Własna opowieść i krótki wywiad z bliską osobą. Post o swojej podróży wymaga formy ja, a pytania do członka rodziny formy ty, więc oba zadania się uzupełniają. Tutaj uczeń pisze post na bloga (40–60 słów) ze słowami najpierw, potem, w końcu i nagrywa odpowiedzi rodziny w formie on albo ona. Oba teksty ocenia nauczyciel.

Jak ćwiczyć końcówki -łem i -łam online jeden na jeden?

Zamieniaj się z uczniem rolami w wywiadzie. Raz lektor pyta o weekend, raz uczeń pyta lektora, więc ćwiczy zarówno własną końcówkę, jak i formę dla rozmówcy. Na edio.ai czat z podróżniczką uczeń przechodzi sam, a koło z pytaniami lektor kręci razem z nim na zajęciach.

Czy są interaktywne ćwiczenia z czasu przeszłego w pierwszej osobie?

Tak, najlepiej w rozmowie, bo ja i ty wymagają rozmówcy. Na tej stronie działają cztery części lekcji Kajakiem przez Atlantyk: wpis z bloga Sofii o wyprawach Aleksandra Doby, nagranie wywiadu Sofii z Kubą, wywiad z lukami na formy ja i ty oraz czat, w którym uczeń sam wybiera pytania do podróżniczki. Słowa z obrazkami, pozostałe ćwiczenia i praca domowa są w pełnej lekcji.

Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demo Start free trial

No credit card required