Wypróbuj za darmoWypróbuj

Biernik: pytania, końcówki i lekcje dla obcokrajowców

Poziomy A1–A2 12 planów lekcji Ćwiczenia sprawdzane automatycznie

Biernik to czwarty przypadek w polskiej deklinacji. Odpowiada na pytania kogo? co? i nazywa to, na co skierowana jest czynność: Poproszę kawę, Widzę kota, Znam tych uczniów. Ta strona wyjaśnia biernik tak, jak uczy się go na lekcjach polskiego jako obcego, i zbiera lekcje z biblioteki edio, które go wprowadzają albo powtarzają (liczba lekcji: 12, poziomy A1–A2). Reguły ilustrują schematy z tych lekcji, a pod nimi są zadania do wypróbowania i lista lekcji według poziomu.

Wypróbuj za darmo Wypróbuj ćwiczenia

Biernik – plany lekcji i ćwiczenia

12 planów lekcji, poziomy A1–A2. Każda to cała lekcja z czytaniem, słuchaniem i mówieniem, a jej strona pozwala wypróbować ćwiczenia z niej.

Biernik – ćwiczenia online

Po jednym ćwiczeniu z 6 lekcji. To te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Więcej ćwiczeń

Biernik – zasady i przykłady

W liczbie pojedynczej biernik zmienia głównie dwie grupy rzeczowników. Żeńskie na -a dostają -ę (kawa → kawę), a męskie żywotne, czyli osoby i zwierzęta, dostają -a (kot → kota). Męskie nieżywotne i nijakie wyglądają jak mianownik: mam dom, widzę morze. Biernika wymagają czasowniki przechodnie, takie jak mieć, lubić czy znać, a także kilka przyimków.

Poproszę kawę, ale poproszę sok

Uczniowie często poznają biernik przy zamawianiu. Po poproszę końcówka -a rzeczowników żeńskich zmienia się w -ę (herbatę, wodę), a piernik, sok i mleko zostają bez zmiany. Rodzaj przy każdym słowie pokazuje, skąd ta różnica.

RodzajTo jest…Poproszę…
onakawapoproszę kawę
onaherbatapoproszę herbatę
onawodapoproszę wodę
onaczekoladapoproszę czekoladę
onpiernikpoproszę piernik
onsokpoproszę sok
onrachunekpoproszę rachunek
onociastkopoproszę ciastko
onomlekopoproszę mleko

Z lekcji Piernik i herbata w Toruniu (Polski A1.1)

Ta, ten, to: chcę tę filiżankę

Zaimek wskazujący odmienia się razem z rzeczownikiem: ta filiżanka → tę filiżankę, a ten kubek i to pudełko zostają bez zmiany. W starannej polszczyźnie piszemy tę, a nie „tą”, choć tę drugą formę często słychać w mowie.

RodzajTo jest…Chcę… / Kupuję…
onata filiżankatę filiżankę
onata miskatę miskę
onata spódnicatę spódnicę
onten kubekten kubek
onten talerzten talerz
onten dzbanekten dzbanek
onoto pudełkoto pudełko
onoto zdjęcieto zdjęcie

Z lekcji Chcę ten kubek! (Polski A1.2)

Osoby i zwierzęta: widzę kota, widzę psa

Męskie osoby i zwierzęta mają w bierniku -a, jak w dopełniaczu: kormorana, brata. Ruchome e znika (pies → psa), a męskie rzeczy się nie zmieniają: widzę statek. Przy rodzaju męskim trzeba więc najpierw zapytać, czy słowo nazywa istotę żywą.

Co widzisz? (biernik)

RodzajTo jest…Widzę…
onafoka, mewa, plażafokę, mewę, plażę
on: zwierzękot, lis, kormorankota, lisa, kormorana
on: osobaOskar, bratOskara, brata
on: rzeczstatek, domstatek, dom (bez zmiany)
onomorze, zwierzęmorze, zwierzę (bez zmiany)

Uwaga!

pies → psa, łoś (duże zwierzę w lesie) → łosia. Jedna foka: widzę fokę. Dwie, trzy foki: widzę foki (liczba mnoga). Po „nie” jest dopełniacz: nie mam gorączki, nie widzę foki, nie ma psa.

Z lekcji Cześć, foko! Fokarium na Helu (Polski A1.2)

Na koncert czy na koncercie?

Przyimki na i w łączą się z biernikiem, gdy mówią o kierunku (dokąd?): idę na koncert, jadę na festiwal. O miejscu pytamy gdzie? i wtedy stoi miejscownik: jestem na koncercie.

Co to jest?Dokąd? Idę / jadę na…Gdzie? Jestem / byłam na…
koncert (on)na koncertna koncercie
festiwal (on)na festiwalna festiwalu
bulwar (on)na bulwarna bulwarze
statek (on)na statekna statku
scena (ona)na scenęna scenie
woda (ona)na wodęna wodzie
Wianki (liczba mnoga)na Wiankina Wiankach
warsztaty (liczba mnoga)na warsztatyna warsztatach

Z lekcji Wianki na Wiśle (Polski A2.1)

Prosić o, dziękować za, zapraszać na

W zwrotach prosić o, dziękować za i zapraszać na po przyimku też stoi biernik: proszę o ciszę, dziękuję za chleb, zapraszam na kolację. Przymiotnik żeński ma wtedy -ą (na wiejską zabawę), a żeńskie rzeczowniki bez -a, jak pomoc, się nie zmieniają.

RodzajCo to jest?o co? za co? na co?
on (rzecz)obiad, chleb, piknik, festynna obiad, za chleb, na piknik, na festyn
ona: -a → -ęzabawa, kawa, cisza, kolacjana zabawę, na kawę, o ciszę, na kolację
ona: bez -apomoco pomoc, za pomoc
onociasto, zaproszenieo ciasto, za zaproszenie
liczba mnoga (rzeczy)dożynki, kwiaty, stołyna dożynki, za kwiaty, za stoły
ona + przymiotnikwiejska zabawana wiejską zabawę

Z lekcji Dożynki: wieniec i zabawa (Polski A2.1)

Liczba mnoga: tych uczniów, ale te uczennice

Gdy mowa o mężczyznach albo grupie z mężczyzną, biernik liczby mnogiej ma formę dopełniacza: znam tych uczniów, pytam nauczycieli. W rodzaju niemęskoosobowym równa się mianownikowi: znam te nauczycielki, pytam dzieci, mam dobre oceny.

Oni (rodzaj męskoosobowy): biernik = dopełniacz

mianownik: Kto?biernik: Kogo?przykład
ci uczniowietych uczniówZnam tych uczniów.
nauczycielenauczycieliPytam nauczycieli.
nasi nauczycielenaszych nauczycieliWspominam naszych nauczycieli.
studencistudentówWidzę studentów.
dobrzy koledzydobrych kolegówMam dobrych kolegów.
twoi rodzicetwoich rodzicówZnam twoich rodziców.
nowi chłopcynowych chłopcówPoznaję nowych chłopców.

One (niemęskoosobowy): biernik = mianownik

mianownik: Kto? Co?biernik: Kogo? Co?przykład
te nauczycielkite nauczycielkiZnam te nauczycielki.
nowe uczennicenowe uczennicePoznaję nowe uczennice.
moje koleżankimoje koleżankiZnasz moje koleżanki?
dziecidzieciPytam dzieci.
dobre ocenydobre ocenyMam dobre oceny.

Z lekcji Od jedynki do szóstki: oceny w szkole (Polski A2.2)

Pytania o biernik

Na jakie pytania odpowiada biernik?
Biernik odpowiada na pytania kogo? i co? Kogo? zadajemy o osoby i zwierzęta (Kogo widzisz? – Brata.), a co? o rzeczy (Co kupujesz? – Chleb.). W szkole dodaje się słowo pomocnicze: biernik (widzę) kogo? co? Pytanie co? ma też mianownik, a kogo? dopełniacz, dlatego bez czasownika łatwo te przypadki pomylić.
Jakie końcówki ma biernik?
Najczęściej -ę, -a albo forma taka sama jak mianownik. Żeńskie na -a mają -ę (mamę), pani ma panią, a żeńskie zakończone spółgłoską się nie zmieniają (noc, pomoc). Męskie żywotne mają -a (pana, psa), nieżywotne i nijakie formę mianownika. Przymiotniki mają -ą (nową), -ego przy męskich osobach i zwierzętach (nowego kolegę), a przy rzeczach męskich i nijakich formę mianownika.
Kiedy rzeczownik męski ma w bierniku końcówkę -a?
Gdy nazywa mężczyznę albo zwierzę. Takie rzeczowniki to męskie żywotne: mam brata, widzę psa, znam pana Tomasza, ale mam samochód, widzę dom. Męskie na -a mają jednak -ę: mam tatę. Końcówkę -a mają też niektóre rzeczowniki nieżywotne, przede wszystkim nazwy tańców, gier, marek samochodów i grzybów: tańczę poloneza, gram w brydża, kupił forda, znalazłam grzyba. Warto podawać je uczniom jako wyjątki.
Jak tworzy się biernik liczby mnogiej?
Dla rodzaju męskoosobowego jak dopełniacz, dla pozostałych jak mianownik. Znam tych nauczycieli, mam dobrych kolegów, ale znam te nauczycielki, widzę psy, lubię dzieci. Formę męskoosobową wybieramy, gdy w grupie jest choćby jeden mężczyzna. Przymiotniki i zaimki zgadzają się z rzeczownikiem: tych nowych sąsiadów, ale te nowe sąsiadki.
Kiedy używamy biernika?
Po czasownikach przechodnich i po kilku przyimkach. Biernika wymagają między innymi mieć, lubić, kochać, znać, widzieć, kupować, jeść i pić: Mam brata, Piję herbatę. Zawsze stoi po przez (przez most), a po na i w wtedy, gdy pytamy dokąd? (jadę w góry). Wyraża też czas: w poniedziałek, na tydzień, cały dzień.
Biernik czy dopełniacz po „nie”?
Po zaprzeczonym czasowniku biernik zmienia się w dopełniacz. Lubię kawę, ale Nie lubię kawy. Widzę fokę, ale Nie widzę foki. Przy męskich osobach i zwierzętach forma zostaje ta sama, bo oba przypadki mają -a: mam psa, nie mam psa. Inne przypadki po przeczeniu się nie zmieniają: pomagam mamie, nie pomagam mamie.
Jak odróżnić biernik od mianownika?
Mianownik nazywa podmiot, a biernik dopełnienie czasownika. Przy rzeczach męskich i nijakich obie formy wyglądają tak samo: Dom jest duży to mianownik, a Mam dom to biernik. Różnicę widać, gdy podstawisz osobę albo słowo żeńskie na -a: Kot śpi, ale Widzę kota; Kawa jest gorąca, ale Piję kawę.
Jak uczyć biernika obcokrajowców?
Zacznij od rzeczy w gotowych zwrotach, a osoby dodaj później. W kursie Polski A1.1 · Witaj, świecie! uczniowie zamawiają w kawiarni i poznają tylko zmianę kawa → kawę. Polski A1.2 · Ruszamy! dodaje tę zamiast ta, a potem -a przy zwierzętach i osobach (widzę kota). Na poziomie A2 uczniowie odróżniają na koncert od na koncercie i poznają liczbę mnogą, w tym formę męskoosobową.
Jakie gry pomagają ćwiczyć biernik?
Takie, w których trzeba coś zamówić, kupić albo opisać. Scenka w kawiarni albo na targu wymaga poproszę i kupuję. W grze łańcuchowej każda osoba powtarza listę i dodaje rzecz: Jadę na wakacje i biorę kurtkę, mapę i psa. Przy opisie obrazka każde zdanie zaczyna się od Widzę. Lekcje z tej strony mają też czat i koło z pytaniami albo pudełko z zadaniami.
Czy są ćwiczenia online z biernika dla obcokrajowców?
Tak, interaktywne i sprawdzane automatycznie. Na tej stronie możesz wypróbować zadania z lekcji o bierniku: wybór formy, uzupełnianie zdań, tabele i przeciąganie słów. Uczniowie robią je na własnych kontach w edio, w klasie albo w domu, a nauczyciel widzi ich odpowiedzi i sam sprawdza pisemną pracę domową oraz nagrania. W 7-dniowym okresie próbnym otworzysz każdą lekcję z biblioteki.

Więcej gramatyki polskiej

Lekcje do każdego zagadnienia gramatyki polskiej, od przypadków po aspekt czasownika. Wszystkie zagadnienia

Przypadki

Czasowniki

Części mowy

Zdania i styl

Ucz polskiego z gotowymi lekcjami

Umów prezentacjęWypróbuj za darmo

Bez karty płatniczej