Przyimki: z jakim przypadkiem i w jakim znaczeniu

Q: Jakie są rodzaje przyimków?

Przyimki dzielimy na proste i złożone. Proste to jedno krótkie słowo: w, na, do, z, od, o, po, za, przez, przy, pod, nad, przed, u, dla, bez . Złożone powstały z połączenia dwóch przyimków: zza , spod , znad , sprzed , ponad , pomiędzy . Osobną grupę tworzą przyimki wtórne, powstałe z innych wyrazów, w tym wielowyrazowe: dzięki , według , w związku z , ze względu na .

Q: Z jakim przypadkiem łączą się przyimki?

Każdy przyimek ma swój przypadek, a niektóre dwa lub trzy. Z dopełniaczem łączą się m.in. bez, dla, do, od, u, obok, koło, według, podczas, mimo i z w znaczeniu „skąd”. Z celownikiem dzięki, ku, wbrew, przeciwko . Z biernikiem przez , a przy pytaniu dokąd? także na, w, nad, pod, za . Z narzędnikiem z (z kim?) oraz nad, pod, przed, za, między (gdzie?). Z miejscownikiem w, na, o, po, przy .

Q: Dokąd, gdzie i skąd: jakie przyimki wybrać?

Dokąd, gdzie i skąd mają osobne przyimki i przypadki. Przy miastach i budynkach to do , w i z : jadę do Gdańska , jestem w Gdańsku , wracam z Gdańska . Przy miejscach z na : na plażę , na plaży , z plaży . Przy wodzie: nad morze , nad morzem , znad morza . Przy osobach: do babci , u babci , od babci .

Q: Kiedy mówimy ze i we zamiast z i w?

Ze i we stoją przed trudną do wymówienia grupą spółgłosek. Mówimy ze szkoły , ze stali , ze zdjęcia , we wtorek , we Wrocławiu , bo słowo zaczyna się od podobnego dźwięku i kolejnej spółgłoski. Stałe formy to też ze mną , we mnie i we mgle . Przed samogłoską i pojedynczą spółgłoską zostaje z i w : z domu , w sobotę , w weekend .

Q: Jakie przyimki opisują czas?

Każde pytanie o czas ma swój przyimek i przypadek. W poniedziałek , we wtorek , w maju , o ósmej mówią, kiedy. Przez z biernikiem mówi, jak długo ( przez godzinę ), a za z biernikiem, po jakim czasie od teraz ( za tydzień ). Od i do z dopełniaczem wyznaczają granice: od rana do wieczora . Przed łączy się z narzędnikiem ( przed obiadem ), po z miejscownikiem ( po obiedzie ).

Q: Jak uczyć obcokrajowców przyimków?

Od całych zwrotów i pytań, a nie od listy przyimków. W kursie Polski A1.1 · Witaj, świecie! uczniowie poznają w kuchni , na stole i pod łóżkiem jako gotowe odpowiedzi na gdzie? (lekcja 15). Polski A1.2 · Ruszamy! dodaje w i na w podróży oraz do Krakowa obok w Krakowie . Na B1 przyimki wracają przy przyczynie, materiale i opisie obrazka, a na B2 w stylu urzędowym.

Q: Jakie gry pomagają ćwiczyć przyimki?

Gry, w których coś się chowa i szuka. Jedna osoba ukrywa przedmiot w sali, a reszta pyta: Czy jest pod krzesłem? Na szafie? Za tablicą? Sprawdza się też rysowanie według opisu ( po lewej stronie , w rogu , nad drzwiami ) i plan podróży z pytaniami dokąd? , gdzie? i skąd? . Lekcje z tej strony mają czat do uzupełnienia, a większość także koło z pytaniami.

Poziomy A1–B2 29 planów lekcji Ćwiczenia sprawdzane automatycznie

Przyimek to krótkie, nieodmienne słowo, które łączy się z rzeczownikiem i mówi o miejscu, kierunku, czasie albo przyczynie: na stole, do Krakowa, przez godzinę, dzięki tobie. Każdy przyimek wymaga od rzeczownika konkretnego przypadku, a niektóre mają dwa, zależnie od pytania: idę na koncert, ale jestem na koncercie. Tu znajdziesz lekcje polskiego jako obcego z biblioteki edio, które uczą przyimków (liczba lekcji: 29, poziomy A1–B2), od w kuchni i pod łóżkiem po urzędowe w związku z. Rozwiąż zadania z lekcji, porównaj przyimki i przypadki na schematach i wybierz lekcję dla swojej grupy.

Wypróbuj za darmo Wypróbuj ćwiczenia

Przyimki – plany lekcji i ćwiczenia

29 planów lekcji, poziomy A1–B2. Każda to cała lekcja z czytaniem, słuchaniem i mówieniem, a jej strona pozwala wypróbować ćwiczenia z niej.

Przyimki – ćwiczenia online

Po jednym ćwiczeniu z 6 lekcji. To te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Przyimki – zasady i przykłady

Przyimek jest niesamodzielną częścią mowy. Razem z rzeczownikiem tworzy wyrażenie przyimkowe, które odpowiada na pytania gdzie?, dokąd?, skąd?, kiedy? albo dlaczego?. Część przyimków ma jeden przypadek, jak do, bez i dla z dopełniaczem. Inne zmieniają go zależnie od pytania: w kuchni to miejsce, w góry to kierunek.

W, na, pod, obok: całe zwroty

Przyimków miejsca najłatwiej uczyć się w gotowych zwrotach, bo po każdym rzeczownik ma inną formę. W kuchni i na stole to miejscownik, pod łóżkiem narzędnik, a obok szafy dopełniacz. Początkujący mówią więc często „pod łóżku” zamiast pod łóżkiem.

Słowo i zwrot: gdzie?

Słowo	Gdzie?
kuchnia	w kuchni
pokój	w pokoju
łazienka	w łazience
przedpokój	w przedpokoju
szafa	w szafie · obok szafy
stół	na stole · pod stołem
łóżko	na łóżku · pod łóżkiem
półka	na półce
biurko	na biurku
okno	obok okna

Uwaga!

Po w, na, pod, obok słowo ma inną formę: stół → na stole, pod stołem. Ucz się całych zwrotów z tabeli! Jedna rzecz → jest; kapcie, buty → są.

Z lekcji Kapcie, proszę! (Polski A1.1)

W czy na? Środek albo otwarte miejsce

W stoi przy miejscach zamkniętych, w środku: w pociągu, w sklepie, w lesie. Na stoi przy miejscach otwartych i wydarzeniach: na stacji, na plaży, na koncercie. Kilka połączeń trzeba po prostu zapamiętać: na poczcie, na dworcu, na Mazurach.

NA: otwarte miejsce albo koncert

Co to jest?	Gdzie? → na	Uwaga
stacja	na stacji	-ja → -ji
peron (tu czekasz na pociąg)	na peronie	-ie
przystanek	na przystanku	e znika, -u
rynek	na rynku	e znika, -u
plaża	na plaży	-a → -y
koncert	na koncercie	t → cie
Mazury	na Mazurach	zapamiętaj: na! -y → -ach
poczta	na poczcie	zapamiętaj: na! t → cie
dworzec	na dworcu	zapamiętaj: na! -rzec → -rcu

Jak wybrać: w czy na?

W = w środku: w pociągu, w wagonie, w sklepie, w lesie, w Krakowie. Na = otwarte miejsce (stacja, peron, przystanek, rynek, plaża) albo koncert. Ale zapamiętaj: na poczcie, na dworcu, na Mazurach!

Z lekcji Wsiadamy! Leśna kolejka w Bieszczadach (Polski A1.2)

Dokąd czy gdzie? Do Krakowa, w Krakowie

Po idę, jadę, poszła pytamy dokąd?: do Krakowa, nad Wisłę, w góry. Po jestem, byłam, będę pytamy gdzie?: w Krakowie, nad Wisłą, w górach. Przy nad i w zmienia się tylko przypadek, a przy nazwie miasta także przyimek.

Pamiętasz? do, w, nad

Dokąd? Jadę…	Gdzie? Jestem…
do Krakowa	w Krakowie
nad Wisłę	nad Wisłą
nad morze	nad morzem
w góry	w górach

Jaki czasownik? Jakie pytanie?

Dokąd? (ruch →)	Gdzie? (miejsce)
idę, idziesz, idziemy	jestem, jesteś, jesteśmy
jadę, jedziesz, jedziemy	byłem / byłam, byliśmy
pójść w czasie przeszłym: poszedł, poszła, poszliśmy	będę, będziesz, będzie
pojechałem / pojechałam, zapraszam	gram, śpiewam, tańczę

Z lekcji Wianki na Wiśle (Polski A2.1)

Z czego? Z drewna, ze stali

Z z dopełniaczem mówi, z czego coś jest zrobione: z drewna, z metalu, z wełny. Przed grupą spółgłosek zaczynającą się od s, z, sz, ś lub ż mówimy ze: ze stali, ze szkła, ze skóry. Frazę z materiałem często zastępuje przymiotnik: drewniany, stalowy.

Z czego? Jaki?

materiał (co?)	z czego? (dopełniacz)	jaki? (przymiotnik)
drewno	z drewna	drewniany
metal	z metalu	metalowy
papier	z papieru	papierowy
dąb, buk	z dębu, z buku	dębowy, bukowy
wełna	z wełny	wełniany
tkanina	z tkaniny	zwykle mówimy: z tkaniny
skóra	ze skóry	skórzany
stal	ze stali	stalowy
szkło	ze szkła	szklany
sklejka	ze sklejki	zwykle mówimy: ze sklejki

Uwaga!

Z + dopełniacz: z drewna, z wełny (nie: z drewno). Ze mówimy, kiedy słowo zaczyna się od s, z, sz, ś, ż i potem jest inna spółgłoska: ze stali, ze szkła, ze skóry, ze sklejki. Ale: z drewna, z metalu, z wełny. Przymiotnik i imiesłów mają ten sam rodzaj, liczbę i przypadek co rzeczownik.

Z lekcji Fotel z mieszkania babci: model 366 (Polski B1.2)

Dzięki, przez, z powodu: trzy przyczyny

Przyczynę wprowadzają trzy przyimki, a każdy ma swój przypadek i wydźwięk. Dzięki z celownikiem mówi o czymś dobrym (dzięki dobremu sprzętowi), przez z biernikiem o czymś złym (przez wiatr), a z powodu z dopełniaczem brzmi neutralnie i oficjalnie (z powodu mrozu).

Słowo + rzeczownik

słowo	przypadek (pytanie)	kiedy?	przykład
dzięki	celownik (komu? czemu?)	dobra przyczyna: coś pomogło	Dzięki dobremu sprzętowi szli szybciej.
przez	biernik (kogo? co?)	zła przyczyna: coś przeszkodziło; potocznie	Przez wiatr szli wolniej. Przez gęstą mgłę nic nie widzieli.
z powodu	dopełniacz (kogo? czego?)	neutralnie, oficjalnie: w tekstach i komunikatach	Z powodu mrozu herbata zamarzła. Z powodu gęstej mgły nic nie widzieli.

Uwaga!

Dzięki mówimy tylko o czymś dobrym: dzięki mapie (nie: dzięki burzy). Przez + biernik ma też inne znaczenia: czas (szli przez 72 dni) i miejsce (szli przez lód). Bo w tekście nie zaczyna zdania: na początku piszemy Ponieważ…

Z lekcji Oba bieguny w jeden rok (Polski B1.2)

Przyimki wielowyrazowe: w związku z, w celu

W ogłoszeniach i regulaminach działają przyimki z kilku słów. W związku z i zgodnie z łączą się z narzędnikiem, w celu, w ramach i w przypadku z dopełniaczem, a ze względu na i z uwagi na z biernikiem. Na czacie zastępują je bo, żeby i jak.

Przyimki złożone i ich przypadki

przyimek	przypadek	w ogłoszeniu	na czacie (potocznie)
w związku z	narzędnik (z kim? z czym?)	W związku z rekrutacją zapraszamy rodziców.	Jest rekrutacja, więc zapraszają.
zgodnie z	narzędnik (z kim? z czym?)	Zgodnie z regulaminem dziecko ma kalosze.	Tak jest w regulaminie.
w celu	dopełniacz (kogo? czego?)	W celu zapisania dziecka należy wypełnić formularz.	Żeby go zapisać, wypełniasz formularz.
w ramach	dopełniacz (kogo? czego?)	W ramach zajęć dzieci prowadzą ogródek.	Na zajęciach mają ogródek.
na podstawie	dopełniacz (kogo? czego?)	Decyzję podejmujemy na podstawie spotkania.	Decydują po spotkaniu.
w przypadku	dopełniacz (kogo? czego?)	W przypadku ulewy dzieci jedzą w namiocie.	Jak leje, jedzą w namiocie.
ze względu na	biernik (kogo? co?)	Ze względu na bezpieczeństwo grupa opuszcza las.	Bo chodzi o bezpieczeństwo.
z uwagi na	biernik (kogo? co?)	Z uwagi na silny mróz dzieci zostają w bazie.	Bo jest bardzo zimno.

Uwaga!

Te przyimki pasują do ogłoszeń, regulaminów i oficjalnych e-maili. Na czacie mówimy prościej: bo, żeby, jak. Biernik po ze względu na i z uwagi na często wygląda jak mianownik: w rodzaju nijakim i w nazwach rzeczy rodzaju męskiego (ze względu na bezpieczeństwo, z uwagi na silny mróz). Ale: ze względu na pogodę.

Z lekcji Lekcje pod drzewami (Polski B2.2)

Pytania o przyimki

Co to jest przyimek?

Przyimek to nieodmienna część mowy, która łączy się z rzeczownikiem. Razem tworzą wyrażenie przyimkowe: na stole, bez cukru, dla mamy, przed domem. Przyimek pokazuje związek rzeczownika z resztą zdania, najczęściej miejsce, kierunek, czas albo przyczynę. Sam nie jest częścią zdania i zawsze wymaga od rzeczownika, zaimka lub liczebnika określonego przypadku.

Jakie są rodzaje przyimków?

Przyimki dzielimy na proste i złożone. Proste to jedno krótkie słowo: w, na, do, z, od, o, po, za, przez, przy, pod, nad, przed, u, dla, bez. Złożone powstały z połączenia dwóch przyimków: zza, spod, znad, sprzed, ponad, pomiędzy. Osobną grupę tworzą przyimki wtórne, powstałe z innych wyrazów, w tym wielowyrazowe: dzięki, według, w związku z, ze względu na.

Z jakim przypadkiem łączą się przyimki?

Każdy przyimek ma swój przypadek, a niektóre dwa lub trzy. Z dopełniaczem łączą się m.in. bez, dla, do, od, u, obok, koło, według, podczas, mimo i z w znaczeniu „skąd”. Z celownikiem dzięki, ku, wbrew, przeciwko. Z biernikiem przez, a przy pytaniu dokąd? także na, w, nad, pod, za. Z narzędnikiem z (z kim?) oraz nad, pod, przed, za, między (gdzie?). Z miejscownikiem w, na, o, po, przy.

W czy na: jak wybrać przyimek?

W to wnętrze, na to powierzchnia, otwarte miejsce lub wydarzenie. W szafie, w sklepie, w Krakowie, ale na stole, na plaży, na koncercie. Z większością krajów mówimy w (w Polsce), ale na Litwie, na Słowacji, na Węgrzech, a z częścią regionów na Śląsku, na Mazurach, na Kaszubach. Wiele połączeń trzeba zapamiętać: na poczcie i na uniwersytecie, ale w szkole; na wsi, ale w mieście.

Dokąd, gdzie i skąd: jakie przyimki wybrać?

Dokąd, gdzie i skąd mają osobne przyimki i przypadki. Przy miastach i budynkach to do, w i z: jadę do Gdańska, jestem w Gdańsku, wracam z Gdańska. Przy miejscach z na: na plażę, na plaży, z plaży. Przy wodzie: nad morze, nad morzem, znad morza. Przy osobach: do babci, u babci, od babci.

Kiedy mówimy ze i we zamiast z i w?

Ze i we stoją przed trudną do wymówienia grupą spółgłosek. Mówimy ze szkoły, ze stali, ze zdjęcia, we wtorek, we Wrocławiu, bo słowo zaczyna się od podobnego dźwięku i kolejnej spółgłoski. Stałe formy to też ze mną, we mnie i we mgle. Przed samogłoską i pojedynczą spółgłoską zostaje z i w: z domu, w sobotę, w weekend.

Jakie przyimki opisują czas?

Każde pytanie o czas ma swój przyimek i przypadek. W poniedziałek, we wtorek, w maju, o ósmej mówią, kiedy. Przez z biernikiem mówi, jak długo (przez godzinę), a za z biernikiem, po jakim czasie od teraz (za tydzień). Od i do z dopełniaczem wyznaczają granice: od rana do wieczora. Przed łączy się z narzędnikiem (przed obiadem), po z miejscownikiem (po obiedzie).

Jak uczyć obcokrajowców przyimków?

Od całych zwrotów i pytań, a nie od listy przyimków. W kursie Polski A1.1 · Witaj, świecie! uczniowie poznają w kuchni, na stole i pod łóżkiem jako gotowe odpowiedzi na gdzie? (lekcja 15). Polski A1.2 · Ruszamy! dodaje w i na w podróży oraz do Krakowa obok w Krakowie. Na B1 przyimki wracają przy przyczynie, materiale i opisie obrazka, a na B2 w stylu urzędowym.

Jakie gry pomagają ćwiczyć przyimki?

Gry, w których coś się chowa i szuka. Jedna osoba ukrywa przedmiot w sali, a reszta pyta: Czy jest pod krzesłem? Na szafie? Za tablicą? Sprawdza się też rysowanie według opisu (po lewej stronie, w rogu, nad drzwiami) i plan podróży z pytaniami dokąd?, gdzie? i skąd?. Lekcje z tej strony mają czat do uzupełnienia, a większość także koło z pytaniami.

Więcej gramatyki polskiej

Lekcje do każdego zagadnienia gramatyki polskiej, od przypadków po aspekt czasownika. Wszystkie zagadnienia

Przyimki – plany lekcji i ćwiczenia

Kapcie, proszę!

Dobre wiadomości: ciekawe domy

Dlaczego środa jest w środku?

Dobre wiadomości: codzienny rytm

Wsiadamy! Leśna kolejka w Bieszczadach

Weekend z malarzami w Kazimierzu Dolnym

Dobre wiadomości: weekendowe cuda

Rogale na świętego Marcina

Najdłuższe molo w Polsce

Wianki na Wiśle

Dobre wiadomości: muzyka wszędzie

Podróże po Polsce: dokąd, gdzie, skąd?

Egzamin próbny B1 — zestaw 1

Egzamin próbny B1 — zestaw 2

Odliczanie do GTA VI: gra, na którą czeka cały świat

Solaris: ocean, który myśli?

Dobre wiadomości: polskie historie na ekranie

Detektywi skamieniałości w Krasiejowie

Studenci po siedemdziesiątce

Plakaty, które stały się sztuką

Fotel z mieszkania babci: model 366

Projekt: nasza wystawa

Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚP

Na nartach z K2

Oba bieguny w jeden rok

Projekt: wyprawa marzeń

Lekcje pod drzewami

Projekt: nowe miejsce do nauki

Trzy pokolenia, jeden stół

Przyimki – ćwiczenia online

Przyimki – zasady i przykłady

W, na, pod, obok: całe zwroty

Słowo i zwrot: gdzie?

W czy na? Środek albo otwarte miejsce

NA: otwarte miejsce albo koncert

Dokąd czy gdzie? Do Krakowa, w Krakowie

Pamiętasz? do, w, nad

Jaki czasownik? Jakie pytanie?

Z czego? Z drewna, ze stali

Z czego? Jaki?

Dzięki, przez, z powodu: trzy przyczyny

Słowo + rzeczownik

Przyimki wielowyrazowe: w związku z, w celu

Przyimki złożone i ich przypadki

Pytania o przyimki

Więcej gramatyki polskiej

Przypadki

Czasowniki

Części mowy

Zdania i styl

Ucz polskiego z gotowymi lekcjami