Sign up for freeSign up

Byłam pod ziemią! Czas przeszły być: byłem, byłam, był, była

Lekcja polskiego A1 dla obcokrajowców o czasie przeszłym czasownika być w liczbie pojedynczej: byłem, byłam, był, była, było, przy opowieści o kopalni soli w Wieliczce.

Grammar
Pierwsze formy przeszłe w kursie: byłem mówi mężczyzna, byłam kobieta; byłeś / byłaś, był / była / było, Gdzie pan był? Gdzie pani była? i Jak było? – Było super!
Topic
Kopalnia soli w Wieliczce, na liście UNESCO od 1978 roku: Olena spędza tam dzień z mamą, a Kuba był tam jako dziecko z dziadkiem.
Activities
Pamiętnik Oleny do przeczytania, rozmowa w kuchni i przewodnik w kaplicy, schemat z czterema ćwiczeniami, czat o weekendzie i pudełko z pytaniami Gdzie byłeś?

What's inside

  1. Chapter 1Witamy pod ziemią!

    • PictureUnlock
    • Zakręć kołem i odpowiedzSpin the wheelUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock

  2. Chapter 2Czytamy: pamiętnik Oleny

    • Przeczytaj pamiętnik OlenyReal-life documentTry it
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock

  3. Chapter 3Słuchamy: gdzie byłaś?

    • Posłuchaj: Olena i Kuba w kuchniListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posłuchaj przewodnika w kaplicyListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock

  4. Chapter 4Gramatyka: byłem czy byłam?

    • Spójrz na schemat: byłem czy byłam?Grammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formęChoose the optionUnlock
    • Wypełnij tabelę: teraz i czas przeszłyFill in the tableTry it
    • Uzupełnij zdania: być w czasie przeszłymFill in the gapsUnlock
    • Przeciągnij słowa: weekend Zosi i TomaDrag and dropUnlock

  5. Chapter 5Rozmawiamy: jak było?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Celina pyta o weekendChatTry it
    • Otwórz pudełko i odpowiedzOpen the boxUnlock

  6. Chapter 6Praca domowa

    • Wybierz poprawną formę: patrz, kto mówi!QuizUnlock
    • Dopasuj słowa i definicjeMatchUnlock
    • Napisz wiadomość: gdzie byłeś / byłaś w weekend?Writing, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj odpowiedź: mój weekendSpeaking, checked by the teacherUnlock

24 exercises in 6 chapters. Start a 7-day free trial to open all of them, copy any part into your own lessons, and teach the lesson live.

Vocabulary

10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+7 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • schody
  • korytarz
  • rzeźba
  • żyrandol
  • kryształ
  • pierścień
  • przewodnik

Grammar: czas przeszły czasownika być: byłem czy byłam?

To pierwsze formy przeszłe w kursie i na razie tylko jednego czasownika, być. Wszystkie inne czasowniki zostają w czasie teraźniejszym: Byłam w kopalni. Tam jest kaplica. Najważniejsza nowość to forma zależna od płci mówiącego: mężczyzna mówi byłem, kobieta byłam, a pytanie do kolegi brzmi byłeś, do koleżanki byłaś.

Byłem czy byłam? Być w czasie przeszłym

Teraz jestem w Warszawie. W środę byłam w Wieliczce. Mężczyzna mówi: byłem. Kobieta mówi: byłam.

Byłem czy byłam? Tabela osób

Główna tabela ma trzy kolumny: teraz, formę mężczyzny i formę kobiety. W liczbie pojedynczej to byłem / byłam, byłeś / byłaś, był / była. Na dole tabeli stoją już formy liczby mnogiej, do których wraca lekcja 31.

teraz👨 mężczyzna / grupa z mężczyzną👩 kobieta / grupa bez mężczyzny
ja jestemja byłemja byłam
ty jesteśty byłeśty byłaś
on / ona jeston byłona była
my jesteśmymy byliśmymy byłyśmy
wy jesteściewy byliściewy byłyście
oni / one sąoni bylione były

On był, ona była, pan był, pani była

Druga tabela dodaje pana i panią, przy których czasownik ma formę jak przy on i ona: Gdzie pan był?, Gdzie pani była?. Trzeci wiersz to było przy pogodzie i opinii: było zimno, było super. Wskazówka zbiera to w trzech krótkich zasadach.

On, ona, ono; pan, pani

Kto? Co?terazczas przeszły
on, pan, Kubajest w domubył w domu
ona, pani, Olenajest w domubyła w domu
ono, to: pogoda, opiniajest zimno · jest superbyło zimno · było super

Uwaga!

Ja: byłem (mężczyzna) albo byłam (kobieta). Ty: byłeś albo byłaś. Pan i pani są jak on i ona: Gdzie pan był? Gdzie pani była? Pogoda i opinia: było, jak „jest zimno”: było chłodno, było słonecznie, było super.

Byłam w kopalni, tam jest kaplica

Przykłady pokazują pytanie i odpowiedź (Gdzie byłaś w środę? – Byłam w Wieliczce.) i jedną ważną rzecz: kaplica istnieje także dziś, więc o niej mówimy jest. Przeszłość dotyczy wizyty, nie miejsca.

  • Gdzie byłaś w środę? – Byłam w Wieliczce.
  • Kuba, ty też byłeś w kopalni? – Tak, byłem tam jako dziecko.
  • Gdzie pan był? Gdzie pani była?
  • Jak było? – Było super! Na dworze było gorąco.
  • Byłam w kopalni. Tam jest kaplica z soli.kaplica jest tam też teraz → jest

Typowe błędy: ja był, ona był

Lista błędów pokazuje cztery pomyłki: Ja był w Krakowie zamiast byłem / byłam, kobietę, która mówi byłem, pytanie Gdzie byłaś? skierowane do Kuby i Ona był w domu zamiast była.

  • Ja był w Krakowie.

    Ja byłem / byłam w Krakowie.

    ja → -em / -am

  • Olena: Byłem w kopalni.

    Olena: Byłam w kopalni.

    kobieta → byłam

  • Kuba, gdzie byłaś?

    Kuba, gdzie byłeś?

    Kuba to mężczyzna → byłeś

  • Ona był w domu.

    Ona była w domu.

    ona → była

More lessons on this grammar: Czas przeszły lessons and exercises

Try the Czas przeszły: byłem, byłam exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

More exercises

What's in the lesson

  • 12 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 real-life document
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • powiedzieć, gdzie się było, w formie dla siebie: Byłem w Krakowie. (mężczyzna), Byłam w Wieliczce. (kobieta)
  • zapytać kolegę albo koleżankę: Gdzie byłeś w środę?, Gdzie byłaś w środę?
  • zapytać grzecznie osobę starszą albo nieznajomą: Gdzie pan był?, Gdzie pani była?
  • ocenić wyjazd i pogodę: Jak było? – Było super!, Na dworze było gorąco, a w kopalni było chłodno.
  • połączyć przeszłość z teraźniejszością: Byłam w kopalni. Tam jest kaplica z soli.

To lekcja 30 kursu Polski A1.2 · Ruszamy!, druga w module Weekend, i pierwsza, w której pojawia się czas przeszły. Wykorzystuje miejsca z w i na z lekcji 6, 10 i 29 oraz słowa pogody z lekcji 5: Było gorąco, Było chłodno. Wycieczka do kopalni soli to naturalny powód, by opowiedzieć, gdzie się było i jak było. Lekcja 31 dodaje liczbę mnogą: byliśmy, byłyśmy.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o miasta i muzea, poznają dziesięć słów z obrazkami, od kopalni po przewodnika, i wybierają słowo do zdjęć. Czytają pamiętnik Oleny: trasa ma 3,5 kilometra i ponad 800 schodów, a pod ziemią jest zawsze 17–18 stopni. Słuchają, jak Olena opowiada Kubie o swojej środzie, a potem przewodnika w Kaplicy Świętej Kingi, 101 metrów pod ziemią. Po schemacie są cztery ćwiczenia. W rozmowie uczeń jako Tymon odpisuje na czacie koleżance, a grupa otwiera pudełko z pytaniami Gdzie byłeś? Gdzie byłaś?

Praca domowa ma cztery zadania. Quiz patrz, kto mówi! i dopasowanie słów są sprawdzane automatycznie. Wiadomość o własnym weekendzie i nagranie Mój weekend ocenia nauczyciel.

Grammar:
być w czasie przeszłym · byłem / byłam · byłeś / byłaś · był, była, było · Jak było? Było super!
Topic:
weekend · Wieliczka · kopalnia soli · Kraków · podróże

Teaching tips

  • Zacznij od siebie: powiedz o sobie Wczoraj byłem… albo Wczoraj byłam… i zapytaj kilka osób. Odpowiedzi kobiet i mężczyzn zapisz w dwóch kolumnach, zanim pokażesz tabelę.
  • Ustal, kto mówi, zanim uczniowie wybiorą formę: przy każdym zdaniu zapytaj Kto to mówi? Do kogo?. Od odpowiedzi zależy byłem czy byłam, byłeś czy byłaś.
  • Połącz było z pogodą: pokaż zdjęcia z różną pogodą i zapytaj Jak było?. Odpowiedzi Było zimno czy Było słonecznie utrwalają formę nijaką bez nowego słownictwa.
  • Pilnuj czasu teraźniejszego przy faktach: w parze Byłam w kopalni. Tam jest kaplica. drugie zdanie zostaje w czasie teraźniejszym, bo kaplica nadal istnieje. Zapytaj grupę, dlaczego.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

24 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski A1.2 · Ruszamy!

Druga część poziomu A1: 32 lekcje polskiego dla obcokrajowców po kursie A1.1, w całości po polsku. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze ruszają w Polskę: do Łowicza, w Bieszczady, na Hel i do kopalni soli w Wieliczce. Po kursie uczniowie zapłacą za kurtkę telefonem, opiszą pogodę, kupią bilet na pociąg, zaproszą znajomych na pączki, powiedzą w aptece, co ich boli, i opowiedzą, gdzie byli w weekend. Zdjęcia i krótkie definicje po polsku zastępują tłumaczenie, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

  1. Unit 1 Zakupy

    ubrania i kolory, chcę tę filiżankę, ceny powyżej stu złotych, płacę kartą, gotówką albo telefonem

    1. Lesson 1Kolorowe pasiaki z ŁowiczaPrzymiotniki: kolor w rodzaju i liczbie
    2. Lesson 2Chcę ten kubek!Biernik rzeczy po chcę, kupuję i poproszę
    3. Lesson 3Sześć cyfr i gotowe: płacę telefonemLiczebniki od stu do tysiąca i płacenie
    4. Lesson 4Dobre wiadomości: drugie życie ubrańPowtórka modułu Zakupy: kolory, biernik, ceny

  2. Unit 2 Pogoda

    pory roku i pogoda, gdzie jesteś: w Karpaczu, na Śnieżce, stopnie i strony świata w prognozie

    1. Lesson 5Złota polska jesieńPogoda i pory roku: jest zimno czy zimna woda?
    2. Lesson 6UFO na Śnieżce?Miejscownik po w i na: gdzie jesteś?
    3. Lesson 7Kwiecień plecień: trochę zimy, trochę lataLiczebniki ze słowem stopień i strony świata
    4. Lesson 8Dobre wiadomości: witaj, wiosno!Powtórka modułu Pogoda: pogoda, miejsca, stopnie

  3. Unit 3 W drodze

    idę czy jadę, autobusem i pociągiem, na peronie czy w wagonie, rozkład jazdy i bilet w kasie

    1. Lesson 9Idę czy jadę?Iść czy jechać? Czasowniki ruchu i pytanie Czym?
    2. Lesson 10Wsiadamy! Leśna kolejka w BieszczadachMiejscownik po w i na: gdzie jesteś?
    3. Lesson 11O której odjeżdża pociąg?Godziny z minutami: Jest siedemnasta, o siedemnastej
    4. Lesson 12Dobre wiadomości: czysty transportPowtórka modułu W drodze: iść czy jechać, w czy na, o której

  4. Unit 4 Święta

    miesiące i daty, imieniny: z tortem, z kwiatami, ze mną, zaproszenie na pączki, mogę czy nie mogę

    1. Lesson 13Listopad, bo liście padająMiesiące i daty: liczebnik porządkowy z -ego
    2. Lesson 14Wszystkiego najlepszego! ImieninyNarzędnik po z: z kim? z czym?
    3. Lesson 15Zapraszam na pączki!Zaproszenia: zapraszam cię na…, chcieć i móc
    4. Lesson 16Dobre wiadomości: święto dla wszystkichPowtórka modułu Święta: daty, z kim? z czym?, zaproszenia

  5. Unit 5 Zdrowie

    ciało i jak się czujesz, muszę ćwiczyć, w aptece: boli mnie gardło, nie mam gorączki

    1. Lesson 17Słone powietrze w CiechocinkuCzasownik czuć się i części ciała
    2. Lesson 18Muszę ćwiczyć!Czasowniki modalne muszę, mogę, chcę
    3. Lesson 19Boli mnie gardło! W apteceBoli mnie, bolą mnie i dopełniacz po „nie mam”
    4. Lesson 20Dobre wiadomości: ruch to radośćPowtórka: czuć się, muszę, mogę, chcę, boli mnie

  6. Unit 6 Zwierzęta i natura

    bociany i liczba mnoga, widzę łosia, nie widzę foki, co można, a czego nie wolno w parku narodowym

    1. Lesson 21Bociany wracają!Liczba mnoga rzeczowników i przymiotników
    2. Lesson 22Cześć, foko! Fokarium na HeluBiernik po widzieć i dopełniacz po przeczeniu
    3. Lesson 23Łoś na bagnach!Można, nie wolno, musisz + bezokolicznik
    4. Lesson 24Dobre wiadomości: dzicy sąsiedziPowtórka: liczba mnoga, biernik, można i nie wolno

  7. Unit 7 Praca

    jestem flisakiem i pracuję jako flisak, musimy i możemy, umiem czy mogę, rozmowa o pracę nad morzem

    1. Lesson 25Flisacy na DunajcuNarzędnik zawodów: jestem flisakiem = pracuję jako flisak
    2. Lesson 26Miód prosto z drzewaCzasowniki modalne musieć i móc w liczbie mnogiej
    3. Lesson 27Umiesz pływać? Praca nad morzemUmieć czy móc: umiejętność albo czas i pozwolenie
    4. Lesson 28Dobre wiadomości: praca, która pomagaPowtórka modułu Praca: narzędnik, musieć i móc, umieć

  8. Unit 8 Weekend

    dokąd i gdzie: do Krakowa, w Krakowie, plany na weekend, byłem, byłam, byliśmy, byłyście

    1. Lesson 29Weekend z malarzami w Kazimierzu DolnymPrzyimki do, w i nad: dokąd jedziesz, gdzie jesteś?
    2. Lesson 30 · you're hereByłam pod ziemią!Czas przeszły czasownika być: byłem czy byłam?
    3. Lesson 31Gdzie byłeś? Maczuga HerkulesaCzas przeszły w liczbie mnogiej: byliśmy czy byłyśmy?
    4. Lesson 32Dobre wiadomości: weekendowe cudaPowtórka modułu Weekend: dokąd, gdzie i czas przeszły być

Questions about this lesson

Jak tworzy się czas przeszły w języku polskim?
W większości czasowników: zamiast -ć jest -ł i końcówka osoby. Być daje był, a dalej byłem, byłam, byłeś, byłaś, była, było. Forma zależy od osoby i od rodzaju: mężczyzna mówi byłem, kobieta byłam. W lekcji Byłam pod ziemią! uczniowie zaczynają od samego być, a inne czasowniki w czasie przeszłym przychodzą w kursie A2.1.
Jak odmienia się „być” w czasie przeszłym?
Byłem, byłam, byłeś, byłaś, był, była, było. W parach pierwsza forma należy do mężczyzny, druga do kobiety, a było stoi przy rzeczownikach nijakich i w zdaniach bez podmiotu: Było zimno. Liczba mnoga to byliśmy / byłyśmy, byliście / byłyście, byli / były. Tabela w lekcji Byłam pod ziemią! stawia wszystkie te formy obok czasu teraźniejszego.
Byłem czy byłam?
Byłem mówi mężczyzna, byłam kobieta. Liczy się płeć osoby, która mówi o sobie. W pytaniu decyduje rozmówca: do mężczyzny Gdzie byłeś?, do kobiety Gdzie byłaś?. W tej lekcji Olena mówi Byłam pod ziemią!, a Kuba odpowiada Ja też tam byłem.
„Gdzie pani była?” czy „gdzie pani byłaś?”
Poprawnie: Gdzie pani była?, z formą trzeciej osoby. Przy pan i pani czasownik ma formę jak przy on i ona: Gdzie pan był?, Pani była w Krakowie?. Forma byłaś jest dla osoby, do której mówimy na ty. To jedna z pułapek w quizie z pracy domowej, w którym przewodnik pyta turystkę.
Kiedy mówimy „było”?
Przy pogodzie, opinii i rzeczach rodzaju nijakiego. Jak było? – Było super!, Na dworze było gorąco., Dziecko było w domu. To przeszły odpowiednik zdań jest zimno czy jest super. Częste błędy to był zimno albo była pięknie: przy takich słowach forma jest zawsze było.
Jak zapytać kogoś po polsku, gdzie był?
Najprościej: Gdzie byłeś? albo Gdzie byłaś? i Jak było? Do osoby, z którą jesteśmy na pan / pani: Gdzie pan był w weekend?. Odpowiedź może być krótka: W górach. Było zimno, ale słonecznie! Czat w lekcji Byłam pod ziemią! na edio.ai przechodzi taką rozmowę od pierwszego pytania do ostatniego.
Jak powiedzieć po polsku, że coś jest pod ziemią?
Mówimy pod ziemią: Byłam 135 metrów pod ziemią. Przyimek pod z narzędnikiem odpowiada na pytanie gdzie?: pod ziemią, pod drzewem, pod stołem. Gdy jest ruch w dół, stoi biernik: Schodzimy pod ziemię. W tej lekcji zwrot pod ziemią ma własną kartę z obrazkiem i nagraniem.
Jak uczyć czasu przeszłego na poziomie A1?
Od jednego czasownika, być, i od pytań o miejsce. Gdzie byłeś? i Jak było? wystarczą, żeby opowiedzieć o weekendzie bez innych form przeszłych. Od początku trzeba pilnować różnicy byłem / byłam. W lekcji Byłam pod ziemią! w zdaniach do uzupełnienia zawsze widać, kto mówi i do kogo.
Czy są interaktywne ćwiczenia z czasem przeszłym?
Tak, najlepiej takie, w których widać, kto mówi. Bez logowania są tu dostępne cztery części: pamiętnik Oleny do przeczytania, nagranie rozmowy Oleny i Kuby w kuchni, tabela teraz i czas przeszły, w której uczeń wpisuje formy być dla mężczyzn i kobiet w obu liczbach, oraz czat, w którym koleżanka pyta o weekend. Resztę nauczyciel znajdzie w pełnej lekcji na edio.ai.
Jak ćwiczyć „byłem” i „byłam” z jednym uczniem?
Rozmową o tym, gdzie każde z was było ostatnio. Lektor zadaje pytania z pudełka, uczeń odpowiada, a potem zamieniają się rolami. Uczeń słyszy wtedy formę dla siebie i używa formy dla lektora: Gdzie byłeś? albo Gdzie byłaś?. Wiadomość i nagranie z pracy domowej pokazują, czy forma jest już pewna.
Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demoStart free trial

No credit card required