Sign up for freeSign up

Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki Kopernik: czasowniki z narzędnikiem: interesować się, zajmować się

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o związku rządu z narzędnikiem: interesuję się robotami, bawiliśmy się magnesami, na wycieczce do centrum nauki, w którym wszystkiego można dotykać.

Grammar
Interesować się, zajmować się, opiekować się, bawić się i zachwycać się z narzędnikiem bez przyimka oraz eksperymentować z. Do tego porównanie z biernikiem: opiekować się kim, ale dbać o kogo.
Topic
Sofia i Kuba jadą z klasą 7b do Centrum Nauki Kopernik w Warszawie: robot odpowiadający na pytania, magnesy, para, pioruny w klatce Faradaya i ogród na dachu.
Activities
Artykuł z gazetki szkolnej, rozmowa w przerwie i powitanie animatorki do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z Romualdem i koło z pytaniami o zainteresowania.

What's inside

  1. Chapter 1Ciekawość na start

    • PictureUnlock
    • Otwórz pudełko i odpowiedzOpen the boxUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock

  2. Chapter 2Czytamy: dzień w Koperniku

    • Przeczytaj artykuł z gazetki szkolnejArticleUnlock
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock

  3. Chapter 3Słuchamy: przerwa w Koperniku

    • Posłuchaj: Sofia i Kuba rozmawiają w KopernikuListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posłuchaj: animatorka wita klasę 7bListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock

  4. Chapter 4Gramatyka: interesuję się robotami

    • Spójrz na schemat: czasowniki z narzędnikiemGrammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formę: kim? czym?Choose the optionUnlock
    • Uzupełnij zdania: wpisz słowo z nawiasu w narzędnikuFill in the gapsUnlock
    • Wybierz poprawną odpowiedź: z przyimkiem czy bez?QuizUnlock
    • Wypełnij tabelę: narzędnik czy biernik?Fill in the tableTry it
    • Przeciągnij słowa: Sofia pisze do klasy 7bDrag and dropUnlock

  5. Chapter 5Rozmawiamy: czym się interesujesz?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Romuald pyta o KopernikaChatTry it
    • Zakręć kołem i odpowiedz: czym się interesujesz?Spin the wheelUnlock

  6. Chapter 6Praca domowa

    • Wybierz poprawną formę: czat „Mieszkanie na Pradze”Choose the optionUnlock
    • Dopasuj słowa i definicjeMatchUnlock
    • Napisz post: tu uczę się przez działanieWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj się: czym się interesujesz i jak się uczysz?Speaking, checked by the teacherUnlock

25 exercises in 6 chapters. Start a 7-day free trial to open all of them, copy any part into your own lessons, and teach the lesson live.

Vocabulary

12 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+9 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • robot
  • klatka Faradaya
  • piorun
  • magnes
  • ogród na dachu
  • majsterkować
  • zwiedzający
  • opiekować się
  • zachwycać się

Grammar: czasowniki z narzędnikiem: kim? czym?

Po niektórych czasownikach rzeczownik zawsze stoi w narzędniku. Ta lekcja zbiera pięć takich czasowników z się (interesować się, zajmować się, opiekować się, bawić się, zachwycać się) i jeden z przyimkiem: eksperymentować z. Bez przyimka, tylko końcówka: to najważniejsza zasada schematu. Same końcówki narzędnika uczniowie znają z kursów A1.2 i A2.2.

Interesuję się robotami! Czasownik + narzędnik

Po tych czasownikach pytamy: kim? czym? To narzędnik. Nie ma przyimka! Tylko eksperymentować ma przyimek z: z czym?

Sześć czasowników i pytanie kim? czym?

Pierwsza tabela daje każdy czasownik z pytaniem i przykładem: Interesuję się robotami, Ogrodnik opiekuje się roślinami, Zachwycamy się niebem. Przyimek ma tylko ostatni wiersz: Eksperymentowali z wodą.

czasownikpytanieprzykład
interesować sięczym?Interesuję się robotami.
zajmować siękim? czym?Sofia zajmuje się grupą.
opiekować siękim? czym?Ogrodnik opiekuje się roślinami.
bawić sięczym?Dzieci bawią się magnesami.
zachwycać siękim? czym?Zachwycamy się niebem.
eksperymentować zz czym?Eksperymentowali z wodą.

Przypomnienie końcówek narzędnika

Druga tabela odświeża formy: -em, -iem (robotem, łazikiem), -ą (fizyką), -ami (roślinami) i wyjątki dziećmi, ludźmi. Przymiotnik też przechodzi do narzędnika: nowym łazikiem, nową stacją, nowymi robotami.

rodzajkto? co? (mianownik)kim? czym? (narzędnik)
onrobot, magnes, łazikrobotem, magnesem, łazikiem (po k, g: -iem)
ononiebo, światło, dzieckoniebem, światłem, dzieckiem (muzeum, planetarium: bez zmian)
onafizyka, woda, grupafizyką, wodą, grupą
liczba mnogaroboty, rośliny, gwiazdyrobotami, roślinami, gwiazdami
zapamiętaj!dzieci, ludziedziećmi, ludźmi
przymiotniknowy, nowa, nowenowym łazikiem, nową stacją, nowymi robotami

Narzędnik czy biernik?

Trzecia tabela stawia obok siebie podobne znaczenia z innym przypadkiem: opiekuję się mamą i dbam o mamę, bawię się piłką i gram w piłkę, interesuję się robotami i roboty ciekawią Anielę.

z narzędnikiem (kim? czym?)z biernikiem (kogo? co?)
opiekować się: opiekuję się mamą, kotemdbać o: dbam o mamę, o kota (o kogo? o co?)
bawić się: dzieci bawią się piłką (to zabawka)grać w: dzieci grają w piłkę (w co? to gra, sport)
interesować się: Aniela interesuje się robotami.ciekawić: Roboty ciekawią Anielę. (co? ciekawi kogo?)

Przykłady, wskazówka i typowe błędy

Przykłady opowiadają dzień w centrum nauki, a wskazówka przypomina, że przed trudnymi grupami spółgłosek mówimy ze: ze światłem. Typowe błędy to interesuję się o roboty, biernik w zajmuje się grupę, bawiły się magnesy i eksperymentował parą bez z.

Przykłady

  • Aniela interesuje się robotami.czym? → robotami
  • Rano Sofia zajmowała się grupą Anieli.
  • Wychowawczyni opiekowała się całą klasą.całą klasą: przymiotnik też -ą
  • Dzieci bawiły się magnesami i zbudowały most.
  • Kuba eksperymentował z parą.eksperymentować + z
  • W Teatrze Wysokich Napięć zachwycaliśmy się piorunami.

Uwaga!

Po interesować się, zajmować się, opiekować się, bawić się i zachwycać się nie ma przyimka: interesuję się fizyką (nie: o fizykę). Tylko eksperymentować ma z: z wodą, a przed trudnymi grupami spółgłosek ze: ze światłem. Bawić się w coś (np. w szkołę) to zabawa w grę: to inna konstrukcja.

Typowe błędy

  • Interesuję się o roboty.

    Interesuję się robotami.

    bez przyimka + narzędnik

  • Sofia zajmuje się grupę.

    Sofia zajmuje się grupą.

    narzędnik (czym?), nie biernik

  • Dzieci bawiły się magnesy.

    Dzieci bawiły się magnesami.

    liczba mnoga: -ami

  • Kuba eksperymentował parą.

    Kuba eksperymentował z parą.

    eksperymentować z + narzędnik

More lessons on this grammar: Rekcja czasowników lessons and exercises · Narzędnik lessons and exercises

Try the Czasowniki z narzędnikiem exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

More exercises

What's in the lesson

  • 13 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 article
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • powiedzieć, czym się interesujesz i czym zajmujesz: Interesuję się fizyką., Na co dzień zajmuję się grupami szkolnymi.
  • użyć narzędnika bez przyimka po pięciu czasownikach: opiekuję się dziećmi, bawiliśmy się magnesami, zachwycamy się niebem
  • dodać przyimek tylko po eksperymentować: eksperymentowali z wodą, ze światłem
  • odróżnić czasowniki z narzędnikiem od podobnych z biernikiem: opiekować się babcią i dbać o babcię, bawić się lalką i grać w siatkówkę
  • opowiedzieć o wycieczce do muzeum albo centrum nauki i o tym, jak najlepiej się uczysz

To lekcja 13 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, która otwiera moduł Pamięć i nauka. Końcówki narzędnika uczniowie znają z kursu A1.2 (z mamą) i z liczby mnogiej w kursie A2.2 (z przyjaciółmi), więc nowe jest pytanie, który czasownik go wymaga. Centrum nauki, w którym każdy czymś się bawi, czymś się zachwyca i z czymś eksperymentuje, daje te czasowniki w naturalnych zdaniach. Lekcja 14 przechodzi do czasowników z dopełniaczem.

Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o muzea i szkolne wycieczki, poznają dwanaście słów z obrazkami, od stacji doświadczalnej po zachwycać się, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają w gazetce szkolnej tekst Anieli z klasy 7b z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają rozmowy Sofii i Kuby w przerwie oraz powitania animatorki. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, od wyboru formy po wiadomość Sofii do klasy. W rozmowie uczeń samodzielnie odpowiada Romualdowi na czacie, a potem w parze albo z nauczycielem kręci kołem z pytaniami o zainteresowania.

Praca domowa składa się z czterech zadań. Wybór formy w czacie mieszkania na Pradze i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Post o miejscu, gdzie uczeń uczy się przez działanie, i nagranie o własnych zainteresowaniach ocenia nauczyciel.

Grammar:
czasowniki z narzędnikiem · interesować się, zajmować się, opiekować się + narzędnik · bawić się, zachwycać się + narzędnik · eksperymentować z + narzędnik
Topic:
Centrum Nauki Kopernik · nauka przez działanie · wycieczka szkolna · eksperymenty · Warszawa

Teaching tips

  • Zacznij od pytania „czym się interesujesz?” i zapisuj odpowiedzi na tablicy w dwóch kolumnach: mianownik i narzędnik. Uczniowie szybko zobaczą, że zmienia się tylko końcówka, a przyimka nie ma.
  • Wyłapuj „interesuję się o…”: gdy usłyszysz przyimek, zapytaj po prostu Czym? i poczekaj na samą końcówkę. Po kilku takich pytaniach uczniowie poprawiają się sami.
  • Pary z trzeciej tabeli zamień w szybką grę: jedna osoba mówi zdanie z opiekować się, druga powtarza je z dbać o. Tak samo bawić się i grać w. Kontrast przypadków łatwiej wtedy zapamiętać.
  • Pokaż kilka zdjęć z centrum nauki przed czytaniem, jeśli grupa nie zna takich miejsc. Klatkę Faradaya czy łazik łatwiej zrozumieć, gdy widać je w działaniu.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

25 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski B1.2 · Zmieniamy świat

32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

  1. Unit 1 Historie start-upów

    ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund

    1. Lesson 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
    2. Lesson 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
    3. Lesson 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
    4. Lesson 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość

  2. Unit 2 Miasta jutra

    EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer

    1. Lesson 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
    2. Lesson 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
    3. Lesson 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
    4. Lesson 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by

  3. Unit 3 Jedzenie przyszłości

    sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym

    1. Lesson 9Największy sad EuropyImiesłów przymiotnikowy czynny: -ący, -ąca, -ące
    2. Lesson 10Magia kiszonekImiesłów przymiotnikowy bierny: -ny, -ony, -ty
    3. Lesson 11Nasiona na rok 2100Fraza z imiesłowem czy zdanie z „który”
    4. Lesson 12Projekt: kuchnia bez marnowaniaPowtórka: imiesłowy i zdania z „który”

  4. Unit 4 Pamięć i nauka

    Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki

    1. Lesson 13 · you're hereDotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
    2. Lesson 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
    3. Lesson 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
    4. Lesson 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?

  5. Unit 5 Zwyczaje i dobre maniery

    kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani

    1. Lesson 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
    2. Lesson 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
    3. Lesson 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
    4. Lesson 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty

  6. Unit 6 Sztuka i design

    Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik

    1. Lesson 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
    2. Lesson 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
    3. Lesson 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
    4. Lesson 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały

  7. Unit 7 Wolontariusze

    WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat

    1. Lesson 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
    2. Lesson 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
    3. Lesson 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
    4. Lesson 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik

  8. Unit 8 Przygoda i wyzwanie

    Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi

    1. Lesson 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
    2. Lesson 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
    3. Lesson 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
    4. Lesson 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe

Questions about this lesson

Na czym polega związek rządu z narzędnikiem?
Czasownik wymaga od rzeczownika konkretnego przypadku, tu narzędnika. W związku rządu to czasownik decyduje o formie: po interesować się pytamy zawsze czym?, więc mówimy interesuję się fizyką, robotami, muzyką. Rzeczownik zmienia końcówkę, ale nie wpływa na formę czasownika. Tak samo działają zajmować się, opiekować się, bawić się i zachwycać się.
Jakie czasowniki łączą się z narzędnikiem?
Najczęstsze to interesować się, zajmować się, opiekować się, bawić się. Do tej grupy należą też zachwycać się, cieszyć się (cieszę się nowym rowerem), kierować i rządzić, a także być i zostać z nazwą zawodu (została lekarką). Wszystkie odpowiadają na pytania kim? albo czym? i nie potrzebują przyimka.
Czy po „interesować się” jest przyimek?
Nie, mówimy interesuję się robotami, bez przyimka. Formy interesuję się o roboty czy interesuję się z robotami to częste błędy, także u uczniów na wyższych poziomach. Ciekawość można wyrazić też inaczej: Roboty mnie ciekawią, z biernikiem. W lekcji Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki Kopernik ten kontrast pokazuje osobna tabela.
Dlaczego „eksperymentować z wodą”, ale „bawić się wodą”?
Tak każe rekcja tych czasowników: jeden ma przyimek, drugi nie. Eksperymentować łączy się z z i narzędnikiem: z wodą, ze światłem, z kolorami. Bawić się bierze sam narzędnik: bawić się magnesami. Takich połączeń nie da się wywnioskować z logiki, dlatego najlepiej uczyć się ich razem z czasownikiem.
„Opiekuję się babcią” czy „opiekuję się babcię”?
Poprawnie: opiekuję się babcią, w narzędniku. Biernik pojawia się przy czasowniku o podobnym znaczeniu: dbam o babcię. Uczniowie często mieszają te dwie konstrukcje, bo obie mówią o trosce. Pomaga pytanie: opiekuję się kim?, ale dbam o kogo?. W lekcji Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki Kopernik ta para otwiera tabelę z narzędnikiem i biernikiem.
„Bawić się piłką” czy „grać w piłkę”?
Oba są poprawne, ale znaczą co innego. Bawić się piłką to zabawa przedmiotem, na przykład z małym dzieckiem, i wymaga narzędnika. Grać w piłkę to gra albo sport z zasadami i łączy się z w i biernikiem. Podobnie mówimy bawić się lalką, ale grać w siatkówkę czy w szachy.
Jak powiedzieć po polsku, czym się interesujesz?
Najprościej: Interesuję się… i rzeczownik w narzędniku. Interesuję się fotografią, historią, piłką nożną. Można też powiedzieć Moje hobby to… z mianownikiem albo Lubię… z biernikiem: lubię fotografię. O pracy mówimy Zajmuję się…: zajmuję się marketingiem. Na edio.ai pierwsze pole na kole do tej lekcji to pytanie Czym się interesujesz? Od kiedy?
Jak uczyć związku rządu na poziomie B1?
Uczyć czasownika razem z pytaniem i przykładem. Zamiast listy przypadków lepiej zapamiętać całe frazy: interesować się czym?, bać się czego?, myśleć o czym?. Na poziomie B1 końcówki są już znane, więc liczy się wybór przypadku. Dobrze działa porównanie par o podobnym znaczeniu, jak opiekować się i dbać o, które ma ta lekcja.
Jaka gra pomaga ćwiczyć czasowniki z narzędnikiem?
Koło z pytaniami o zainteresowania i dzieciństwo. Pytania typu Czym zachwycasz się w swoim mieście albo w przyrodzie? czy Lubisz eksperymentować? Z czym? wymagają odpowiedzi w narzędniku. W lekcji Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki Kopernik kołem kręci się w parze albo z nauczycielem, w klasie i online.
Jak ćwiczyć rekcję czasowników na zajęciach online?
Krótkimi pytaniami, na które odpowiedź wymaga jednego przypadku. Czym się zajmujesz?, Kim się opiekujesz?, Z czym lubisz eksperymentować?: uczeń odpowiada pełnym zdaniem, a lektor od razu poprawia końcówkę. Na edio.ai uczeń pracuje na własnym koncie, a lektor widzi jego odpowiedzi na żywo, także na zajęciach jeden na jeden.
Czy są interaktywne ćwiczenia z czasowników z narzędnikiem?
Tak, dobrze nadają się do tego tabele i czaty. Na tej stronie bez logowania działają trzy części lekcji Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki Kopernik: rozmowa Sofii i Kuby w przerwie; tabela Narzędnik czy biernik?; czat, w którym Romuald pyta o wycieczkę. Artykuł Anieli, reszta zadań i praca domowa czekają w pełnej wersji lekcji.
Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demoStart free trial

No credit card required