Ó czy u? Wielkie dyktando: czasowniki z dopełniaczem: uczyć się, bać się, unikać

Q: Które czasowniki mają rekcję dopełniaczową?

Między innymi uczyć się , bać się , unikać , szukać , słuchać . Do tej grupy należą też potrzebować , używać , życzyć ( życzę ci zdrowia ), pilnować ( pilnuję dziecka ) i oczekiwać ( oczekuję odpowiedzi ). Każdy z nich odpowiada na pytanie czego? albo kogo? także w zdaniu twierdzącym.

Q: „Słucham radia” czy „słucham radio”?

Poprawnie: słucham radia , bo słuchać wymaga dopełniacza. Biernik pojawia się po słyszeć : przez ścianę słyszę radio sąsiada . Słuchać to świadoma uwaga, słyszeć to dźwięk, który do nas dochodzi. Pomyłka w tej parze zdarza się na poziomie B1 bardzo często, także w mowie.

Q: „Uczę się ortografii” czy „uczę się ortografię”?

Poprawnie: uczę się ortografii , w dopełniaczu. Uczyć się zawsze łączy się z dopełniaczem: uczę się polskiego , uczę się gry na gitarze . Biernik ma za to uczyć bez się , gdy mówimy, kogo uczymy: uczę dzieci , a przedmiot znowu stoi w dopełniaczu: uczę dzieci matematyki .

Q: Dlaczego „szukam słownika”, ale „znalazłam słownik”?

Bo szukać wymaga dopełniacza, a znaleźć biernika. Znaczenie jest bliskie, ale rekcja różna: szukam reguły , znalazłam regułę . Podobnie używam długopisu , ale mam długopis . Takie pary najlepiej zapamiętać razem, z pytaniem: szukam czego? , znalazłam co? . Quiz po schemacie w lekcji Ó czy u? Wielkie dyktando zestawia je w kolejnych zdaniach.

Q: Kiedy piszemy „ó”, a kiedy „u”?

Ó piszemy, gdy w innej formie wyrazu jest o . Stół , bo stoły ; mój , bo moja . Ó ma też końcówka -ów ( błędów , Kraków ). U piszemy zwykle na końcu wyrazu ( autobusu ) i w formach na -uje ( pracuje ). Wyrazy takie jak góra czy róża trzeba po prostu zapamiętać.

Q: Jak uczyć rekcji czasowników z dopełniaczem?

Zawsze z pytaniem czego? i w zdaniach twierdzących. Uczniowie znają dopełniacz po przeczeniu i po liczebnikach, więc łatwo przeoczą go po szukać czy słuchać . Pomagają pary z biernikiem i krótkie dialogi z gotowymi odpowiedziami. W tej lekcji po schemacie są wybór formy, wpisywanie dopełniacza, quiz czego? co? czym? i tabela czasowników.

Q: Jaka gra pomaga ćwiczyć czasowniki z dopełniaczem?

Pudełko z osobistymi pytaniami o naukę języków. Czego boisz się w nowym języku? , Czego potrzebujesz, żeby dobrze się uczyć? , Czego słuchasz po polsku? : każde pytanie wymaga odpowiedzi z dopełniaczem. W lekcji Ó czy u? Wielkie dyktando pudełko otwiera się w parze albo z nauczycielem, także na zajęciach online.

Q: Jaka praca domowa utrwala czasowniki z dopełniaczem?

Rady dla kogoś, kto uczy się ortografii albo języka. W radach naturalnie pojawiają się zdania typu nie bójcie się błędów czy unikajcie aplikacji, które poprawiają wszystko za was . W tej lekcji uczeń pisze taką odpowiedź na forum i nagrywa opowieść o swoim najtrudniejszym wyrazie; oba zadania ocenia nauczyciel.

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o związku rządu z dopełniaczem: uczę się ortografii, boję się dyktanda, słucham radia, na tle konkursu ortograficznego w Katowicach.

Grammar: Uczyć się, bać się, unikać, potrzebować, szukać, używać i słuchać z dopełniaczem, porównanie z biernikiem (słucham radia, ale słyszę radio) i końcówka -ów, zawsze przez ó.
Topic: Tom zapisał się na Ogólnopolskie Dyktando w Katowicach, a Zosia sprawdza go w kuchni: stół, góra, może i morze.
Activities: Artykuł o „narodowej klasówce”, rozmowa w kuchni i dyktando próbne do wysłuchania, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z Marleną i pudełko z pytaniami o naukę języków.

What's inside

Chapter 1Długopis w dłoń!
- PictureUnlock
- Zakręć kołem i odpowiedz: ty i ortografiaSpin the wheelUnlock
- Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaVocabularyTry it
- Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock
Chapter 2Czytamy: narodowa klasówka
- Przeczytaj artykuł: Narodowa klasówkaArticleUnlock
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
Chapter 3Słuchamy: dyktando w kuchni
- Posłuchaj: Zosia sprawdza Toma w kuchniListeningTry it
- Transcript, for the teacherUnlock
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
- Posłuchaj: Zosia czyta Tomowi dyktandoListeningUnlock
- Transcript, for the teacherUnlock
- Posłuchaj dyktanda jeszcze raz i wybierz poprawną pisownięChoose the optionUnlock
Chapter 4Gramatyka: czego się uczysz, czego się boisz?
- Spójrz na schemat: czasowniki z dopełniaczemGrammar schemeTry it
- Wybierz poprawną formę: czego?Choose the optionUnlock
- Uzupełnij zdania: wpisz rzeczownik w dopełniaczuFill in the gapsTry it
- Wybierz poprawną odpowiedź: czego? co? czym?QuizUnlock
- Wypełnij tabelę: czasowniki z dopełniaczemFill in the tableUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: ja i języki
- Wybierz poprawne odpowiedzi: Marlena pyta o dyktandoChatTry it
- Otwórz pudełko i odpowiedz: czego się boisz, czego potrzebujesz?Open the boxUnlock
Chapter 6Praca domowa
- Wybierz poprawną formę: czat „Mieszkanie na Pradze”Choose the optionUnlock
- Ułóż słowa z literAnagramUnlock
- Napisz odpowiedź na forum: jak nauczyć się ortografii?Writing, checked by the teacherUnlock
- Nagraj odpowiedź: mój najtrudniejszy wyrazSpeaking, checked by the teacherUnlock

Vocabulary

12 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+9 more with pictures and audio in the lessonMore words

słownik
dogrywka
reguła
wyraz
poprawić
klasówka
uczestnik
bać się
unikać

Grammar: czasowniki z dopełniaczem: czego?

Po siedmiu częstych czasownikach rzeczownik stoi w dopełniaczu także w zdaniu twierdzącym, nie tylko po nie: uczę się ortografii, szukam reguły, słucham radia. Schemat zbiera te czasowniki w tabeli, przypomina końcówki dopełniacza i zestawia go z biernikiem i narzędnikiem. Do tego dochodzą reguły pisowni ó i u, bo lekcja dotyczy dyktanda.

Czego? Czasowniki z dopełniaczem

Po tych czasownikach rzeczownik ma formę dopełniacza (Czego? Kogo?), także w zdaniu twierdzącym.

Siedem czasowników z pytaniem czego?

Tabela podaje formy ja i on oraz przykład: boję się dyktanda, unikam błędów, potrzebuję słownika, nie wolno używać telefonu. Druga tabela przypomina końcówki dopełniacza w obu liczbach, od błędu i błędów po słowa i słów.

Czasownik + dopełniacz (czego?)

czasownik	ja / on, ona	przykład (czego?)
uczyć się	uczę się, uczy się	Uczę się ortografii.
bać się	boję się, boi się	Boję się dyktanda.
unikać	unikam, unika	Unikam błędów.
potrzebować	potrzebuję, potrzebuje	Potrzebuję słownika.
szukać	szukam, szuka	Szukam reguły.
używać	używam, używa	Nie wolno używać telefonu.
słuchać	słucham, słucha	Słucham radia.

Dopełniacz: przypomnienie

rodzaj	jeden (czego?)	dużo (czego?)
on: błąd, wyraz, słownik	błędu, wyrazu, słownika	błędów, wyrazów, słowników
ona: reguła, litera, lekcja	reguły, litery, lekcji	reguł, liter, lekcji
ono: dyktando, słowo, zdanie	dyktanda, słowa, zdania	dyktand, słów, zdań

Czego? co? czym?

Porównanie pokazuje pary o podobnym znaczeniu z innym przypadkiem: słuchać radia i słyszeć radio, szukać słownika i znaleźć słownik, używać długopisu i mieć długopis. Trzecia kolumna wraca do narzędnika z lekcji 13: interesować się ortografią.

czego? (dopełniacz)

słuchać radia
szukać słownika
używać długopisu
uczyć się ortografii

co? (biernik)

słyszeć radio
znaleźć słownik
mieć długopis
lubić, znać ortografię

czym? (narzędnik)

interesować się ortografią
zajmować się słownikiem

Przykłady i końcówka -ów

Przykłady opisują przygotowania do dyktanda. Wskazówka łączy gramatykę z pisownią: dopełniacz liczby mnogiej rodzaju męskiego często kończy się na -ów, a ta końcówka zawsze ma ó, nigdy u: błędów, wyrazów, słowników.

Przykłady

Od miesiąca uczę się ortografii.
Boję się „ó” i przecinków.„ó” się nie odmienia
Unikam błędów, więc piszę powoli.
Na dyktandzie nie wolno używać słownika.
Nie wiem, jak to napisać. Szukam reguły.
Słucham radia, ale przez ścianę słyszę muzykę sąsiada.słuchać czego? / słyszeć co?

Uwaga: -ów zawsze przez ó!

Dopełniacz liczby mnogiej rodzaju męskiego często kończy się na -ów: unikam błędów, szukam wyrazów, potrzebuję słowników. Ta końcówka zawsze ma ó, nigdy u. Gramatyka pomaga w ortografii!

Ó czy u? Reguły ze szkoły

Lista przypomina cztery szkolne reguły: ó wymienia się na o (stół – stoły) i stoi w końcówkach -ów, -ówka, u piszemy na końcu wyrazu i w formach na -uje, a wyrazy takie jak góra czy róża trzeba zapamiętać.

ó, kiedy w innej formie jest o (rzadziej e albo a): stół – stoły, mój – moja, słów – słowo
ó w końcówkach -ów, -ówka: Kraków, błędów, klasówka
u na końcu wyrazu i w formach na -uje: autobusu, pracuje, potrzebuje
ó bez reguły: te wyrazy trzeba zapamiętać, np. góra, róża

Typowe błędy

Schemat poprawia biernik zamiast dopełniacza: uczę się ortografię, używam słownik, słucham radio, szukam regułę. Wszystkie cztery zdania są twierdzące, więc dopełniacz wynika tu z czasownika, a nie z przeczenia.

Uczę się ortografię.
Uczę się ortografii.
uczyć się + dopełniacz (czego?)
W domu używam słownik.
W domu używam słownika.
używać + dopełniacz (czego?)
Słucham radio w kuchni.
Słucham radia w kuchni.
słuchać + dopełniacz; ale: słyszę radio (biernik)
Szukam regułę.
Szukam reguły.
szukać + dopełniacz (czego?)

More lessons on this grammar: Rekcja czasowników lessons and exercises · Dopełniacz lessons and exercises · Alfabet polski lessons and exercises

Try the Czasowniki z dopełniaczem exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

What's in the lesson

11 auto-checked exercises
3 games
2 teacher-checked tasks
1 article
1 grammar scheme
1 set of word cards
2 audio clips
1 picture
2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

powiedzieć, czego się uczysz, czego się boisz i czego unikasz: Uczę się ortografii., Boję się przecinków., Unikam błędów.
użyć dopełniacza po potrzebować, szukać, używać i słuchać: Potrzebuję słownika., Słucham radia.
odróżnić dopełniacz od biernika w parach: szukać słownika i znaleźć słownik, słuchać radia i słyszeć radio
wyjaśnić kilka szkolnych reguł pisowni ó i u: stół – stoły, błędów, pracuje
dać rady, jak uczyć się ortografii, i opowiedzieć o swoim najtrudniejszym wyrazie

To lekcja 14 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, druga w module Pamięć i nauka. Po czasownikach z narzędnikiem z lekcji 13 przychodzą czasowniki z dopełniaczem, którego końcówki uczniowie znają z kursów A1 i A2, w liczbie mnogiej z lekcji 5 kursu A2.2. Przygotowania do dyktanda to ciągłe uczenie się reguł, szukanie wyrazów i unikanie błędów, więc te czasowniki padają same. Lekcja 15 dodaje czasowniki z przyimkiem.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o ortografię i pisanie ręczne, poznają dwanaście słów z obrazkami, od dyktanda po unikać, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł Narodowa klasówka z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Zosia sprawdza Toma w kuchni, a potem krótkiego dyktanda o mieszkaniu, po którym wybierają poprawną pisownię. Po schemacie są cztery ćwiczenia, od wyboru formy po tabelę czasowników. Na koniec uczeń samodzielnie odpowiada Marlenie na czacie, a w parze albo z nauczycielem otwiera pudełko z pytaniami o naukę języków.

Praca domowa ma cztery zadania. Wybór formy w czacie współlokatorów i układanie słów z liter są sprawdzane automatycznie. Odpowiedź na forum o nauce ortografii i nagranie o najtrudniejszym wyrazie ocenia nauczyciel.

Grammar:: czasowniki z dopełniaczem · uczyć się, bać się, unikać + czego? · słuchać radia, ale słyszeć radio · dopełniacz liczby mnogiej -ów
Topic:: ortografia · Ogólnopolskie Dyktando · Katowice · nauka języka · konkurs

Teaching tips

Zacznij od zdania twierdzącego: uczniowie kojarzą dopełniacz z nie (nie mam czasu). Pokaż Szukam słownika i zapytaj, gdzie tu przeczenie. Zaskoczenie pomaga zapamiętać tę grupę czasowników.
Ucz par, nie pojedynczych czasowników: słuchać radia i słyszeć radio, szukać i znaleźć. Niech uczniowie dopisują własne zdania do obu kolumn porównania ze schematu.
Zrób w klasie minidyktando z wyrazami z lekcji, np. stół, góra, morze, herbata. Potem niech uczniowie sami szukają reguły dla każdego ó i rz.
Opowiedz, że dyktanda piszą też dorośli: w konkursie w Katowicach może wystartować każdy, kto ma co najmniej 16 lat. To dobry wstęp do rozmowy o ortografii w krajach uczniów.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

24 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski B1.2 · Zmieniamy świat

32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

Unit 1 Historie start-upów
ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund
Unit 2 Miasta jutra
EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer
Unit 3 Jedzenie przyszłości
sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym
Unit 4 Pamięć i nauka
Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki
1. Lesson 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
2. Lesson 14 · you're hereÓ czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
3. Lesson 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
4. Lesson 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
Unit 5 Zwyczaje i dobre maniery
kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani
Unit 6 Sztuka i design
Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik
Unit 7 Wolontariusze
WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat
Unit 8 Przygoda i wyzwanie
Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi

Questions about this lesson

Jak działa związek rządu z dopełniaczem?

Niektóre czasowniki zawsze wymagają dopełniacza, także bez przeczenia. Po uczyć się, bać się, unikać, potrzebować, szukać, używać i słuchać pytamy czego?: uczę się ortografii, szukam reguły. Forma rzeczownika zależy od czasownika, a nie od znaczenia zdania. W lekcji Ó czy u? Wielkie dyktando na edio.ai ta grupa czasowników ma osobną tabelę.

Które czasowniki mają rekcję dopełniaczową?

Między innymi uczyć się, bać się, unikać, szukać, słuchać. Do tej grupy należą też potrzebować, używać, życzyć (życzę ci zdrowia), pilnować (pilnuję dziecka) i oczekiwać (oczekuję odpowiedzi). Każdy z nich odpowiada na pytanie czego? albo kogo? także w zdaniu twierdzącym.

„Słucham radia” czy „słucham radio”?

Poprawnie: słucham radia, bo słuchać wymaga dopełniacza. Biernik pojawia się po słyszeć: przez ścianę słyszę radio sąsiada. Słuchać to świadoma uwaga, słyszeć to dźwięk, który do nas dochodzi. Pomyłka w tej parze zdarza się na poziomie B1 bardzo często, także w mowie.

„Uczę się ortografii” czy „uczę się ortografię”?

Poprawnie: uczę się ortografii, w dopełniaczu. Uczyć się zawsze łączy się z dopełniaczem: uczę się polskiego, uczę się gry na gitarze. Biernik ma za to uczyć bez się, gdy mówimy, kogo uczymy: uczę dzieci, a przedmiot znowu stoi w dopełniaczu: uczę dzieci matematyki.

Dlaczego „szukam słownika”, ale „znalazłam słownik”?

Bo szukać wymaga dopełniacza, a znaleźć biernika. Znaczenie jest bliskie, ale rekcja różna: szukam reguły, znalazłam regułę. Podobnie używam długopisu, ale mam długopis. Takie pary najlepiej zapamiętać razem, z pytaniem: szukam czego?, znalazłam co?. Quiz po schemacie w lekcji Ó czy u? Wielkie dyktando zestawia je w kolejnych zdaniach.

Kiedy piszemy „ó”, a kiedy „u”?

Ó piszemy, gdy w innej formie wyrazu jest o. Stół, bo stoły; mój, bo moja. Ó ma też końcówka -ów (błędów, Kraków). U piszemy zwykle na końcu wyrazu (autobusu) i w formach na -uje (pracuje). Wyrazy takie jak góra czy róża trzeba po prostu zapamiętać.

Co to jest „narodowa klasówka”?

Tak potocznie nazywa się Ogólnopolskie Dyktando w Katowicach. Klasówka to szkolny test pisemny, a konkurs przypomina taki test dla dorosłych: od 1987 roku napisało go ponad 53 tysiące osób. Startować mogą osoby, które mają co najmniej 16 lat, bez słownika i telefonu. Najlepszy uczestnik zdobywa tytuł Mistrza Ortografii Polskiej.

Jak uczyć rekcji czasowników z dopełniaczem?

Zawsze z pytaniem czego? i w zdaniach twierdzących. Uczniowie znają dopełniacz po przeczeniu i po liczebnikach, więc łatwo przeoczą go po szukać czy słuchać. Pomagają pary z biernikiem i krótkie dialogi z gotowymi odpowiedziami. W tej lekcji po schemacie są wybór formy, wpisywanie dopełniacza, quiz czego? co? czym? i tabela czasowników.

Jaka gra pomaga ćwiczyć czasowniki z dopełniaczem?

Pudełko z osobistymi pytaniami o naukę języków. Czego boisz się w nowym języku?, Czego potrzebujesz, żeby dobrze się uczyć?, Czego słuchasz po polsku?: każde pytanie wymaga odpowiedzi z dopełniaczem. W lekcji Ó czy u? Wielkie dyktando pudełko otwiera się w parze albo z nauczycielem, także na zajęciach online.

Jaka praca domowa utrwala czasowniki z dopełniaczem?

Rady dla kogoś, kto uczy się ortografii albo języka. W radach naturalnie pojawiają się zdania typu nie bójcie się błędów czy unikajcie aplikacji, które poprawiają wszystko za was. W tej lekcji uczeń pisze taką odpowiedź na forum i nagrywa opowieść o swoim najtrudniejszym wyrazie; oba zadania ocenia nauczyciel.

Czy są interaktywne ćwiczenia z czasowników z dopełniaczem?

Tak, dobrze działają zdania z lukami i czaty. Na tej stronie, bez konta, można wypróbować trzy części lekcji Ó czy u? Wielkie dyktando: nagranie, w którym Zosia sprawdza ortografię Toma; zdania, do których wpisuje się rzeczownik w dopełniaczu; czat, w którym Marlena pyta o dyktando. Artykuł, dyktando próbne i praca domowa są w pełnej lekcji.

Unlock full lesson

About this lesson

What's inside

Vocabulary

Grammar: czasowniki z dopełniaczem: czego?

Siedem czasowników z pytaniem czego?

Czasownik + dopełniacz (czego?)

Dopełniacz: przypomnienie

Czego? co? czym?

Przykłady i końcówka -ów

Przykłady

Ó czy u? Reguły ze szkoły

Typowe błędy

Try the Czasowniki z dopełniaczem exercises

What's in the lesson

The main objectives of this lesson are to:

Teaching tips

Teach the whole lesson in edio

Start a free trial

Open the lesson

Teach it live or as homework

The whole course: Polski B1.2 · Zmieniamy świat

Unit 1 Historie start-upów

Unit 2 Miasta jutra

Unit 3 Jedzenie przyszłości

Unit 4 Pamięć i nauka

Unit 5 Zwyczaje i dobre maniery

Unit 6 Sztuka i design

Unit 7 Wolontariusze

Unit 8 Przygoda i wyzwanie

Questions about this lesson

Teach this lesson with your students