Słodycze w bucikach: Mikołajki – zdrobnienia rzeczowników i imion
About this lesson
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o zdrobnieniach rzeczowników i imion: but → bucik, Katarzyna → Kasia, na tle polskich mikołajek.
- Grammar
- Przyrostki -ek, -ik, -ka, -ko, -uszko i -eczek, wymiany głosek (ręka → rączka, noga → nóżka), ten sam rodzaj co w słowie podstawowym, zdrobnienia imion i dwa znaczenia gwiazdki.
- Topic
- Olena i Lucas wspominają zeszłoroczne mikołajki we wspólnym mieszkaniu i planują losowanie prezentów, a Zosia w radiowej minucie wyjaśnia słowo gwiazdka.
- Activities
- Artykuł z magazynu dla rodziców, rozmowa w kuchni i audycja do wysłuchania, schemat z pięcioma zadaniami, czat z małą sąsiadką i koło z pytaniami.
What's inside
Chapter 1Co w buciku piszczy?
Chapter 2Czytamy: buciki, skarpetki i rózga
Chapter 3Słuchamy: losowanie w mieszkaniu
Chapter 4Gramatyka: but → bucik, ręka → rączka
- Spójrz na schemat: zdrobnieniaGrammar schemeTry it
- Wybierz poprawne zdrobnienieChoose the optionUnlock
- Uzupełnij zdania: wpisz zdrobnienie słowa z nawiasuFill in the gapsUnlock
- Wypełnij tabelę: zdrobnienia i liczba mnogaFill in the tableTry it
- Przeciągnij słowa: liściki od MikołajaDrag and dropUnlock
- Wybierz poprawną odpowiedźQuizUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: małe i miłe
Chapter 6Praca domowa
Mikołajki i prezenty po polsku
10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+7 more with pictures and audio in the lessonMore words
- renifer
- cukierek
- pierniczek
- czapka Mikołaja
- zaglądać
- wystawiać
- mikołajkowy
Grammar: zdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
Zdrobnienie to nowy rzeczownik utworzony przyrostkiem, który dodaje znaczenie „mały” albo „miły”. Lekcja pokazuje, że zdrobnienie ma ten sam rodzaj co słowo podstawowe i odmienia się normalnie. Schemat zbiera przyrostki według rodzaju, wymiany głosek, zdrobnienia imion i sytuacje, w których Polacy ich używają.
Zdrobnienia: bucik, rączka, serduszko
Zdrobnienie to forma rzeczownika (kto? co?), która znaczy: mały, miły, kochany. Ma ten sam rodzaj co słowo, od którego pochodzi.
Przyrostki według rodzaju
Rzeczowniki męskie dostają -ek albo -ik / -yk: kotek, bucik, talerzyk. Żeńskie mają -ka: skarpetka, czekoladka. Nijakie mają -ko albo -uszko: oczko, serduszko. Drugi stopień to -eczek, -eczka, -eczko: woreczek, książeczka, ciasteczko.
| rodzaj (kto? co?) | końcówka | przykłady | zmiana liter |
|---|---|---|---|
| on (ten) | -ek | kot → kotek, piernik → pierniczek, pieróg → pierożek | k → cz; ó → o, g → ż |
| on (ten) | -ik / -yk | but → bucik, prezent → prezencik, list → liścik, talerz → talerzyk | t → c, st → ść |
| ona (ta) | -ka | skarpeta → skarpetka, czekolada → czekoladka, ręka → rączka, noga → nóżka | ę → ą, k → cz; o → ó, g → ż |
| ono (to) | -ko | ucho → uszko, oko → oczko | ch → sz, k → cz |
| ono (to) | -uszko | serce → serduszko, jabłko → jabłuszko | zapamiętaj! |
| on (ten) | -eczek (często po -ek) | worek → woreczek, kubek → kubeczek, cukierek → cukiereczek | -ek → -eczek |
| ona (ta) | -eczka (często po -ka) | książka → książeczka, kartka → karteczka, łyżka → łyżeczka | -ka → -eczka |
| ono (to) | -eczko (często po -ko) | ciastko → ciasteczko | -ko → -eczko |
| przymiotnik (jaki?) | -utki / -eńki | mały → malutki, maleńki | bardzo mały, bardzo czule |
Wymiany głosek: rączka, nóżka, liścik
Przed przyrostkiem często zmienia się głoska: k → cz (pierniczek), g → ż (nóżka), t → c (bucik), st → ść (liścik), ę → ą (rączka). Stąd typowe błędy z listy w schemacie: w butku, nogka, serceko.
Mikołaj zostawił prezent w butku.
Mikołaj zostawił prezent w buciku.
but → bucik (t → c)
Dziecko ma zimną nogkę.
Dziecko ma zimną nóżkę.
noga → nóżka (o → ó, g → ż)
Ta bucik jest czysty.
Ten bucik jest czysty.
but i bucik: ten (on)
Na choince wisi czerwone serceko.
Na choince wisi czerwone serduszko.
serce → serduszko
Kasia, Gosia, Jaś: zdrobnienia imion
W domu i wśród przyjaciół oficjalne imię zastępuje zdrobnienie: Katarzyna → Kasia, Małgorzata → Gosia, Jan → Jaś, Jakub → Kuba. Zwracając się do kogoś, używamy wołacza: Kasiu, Jasiu, Zosiu.
| imię (oficjalnie) | zdrobnienie | przykład |
|---|---|---|
| Katarzyna | Kasia | Kasiu, wystaw buciki! |
| Małgorzata | Małgosia, Gosia | bajka „Jaś i Małgosia” |
| Jan | Jaś, Jasio, Janek | Jasiu, gdzie twoja czapka? |
| Zofia | Zosia | Zofia Wiśniewska = Zosia z radia |
| Jakub | Kuba, Kubuś | Jakub Nowak = Kuba z baru „Łyżka” |
Kiedy mówimy zdrobnieniami?
Gdy coś jest małe, gdy mówimy czule do bliskich i gdy zwracamy się do dzieci: Umyj rączki!. Niektóre słowa, jak poduszka czy choinka, już nie znaczą „mały”. Gwiazdka to mała gwiazda, a pisana wielką literą – święta.
- Coś jest małe: bucik = mały but, liścik = krótki list.
- Czule, do bliskich: Zosiu, zrobię ci herbatkę.
- Do dzieci: Umyj rączki! Załóż buciki!
- gwiazdka = mała gwiazda; Gwiazdka = święta: prezent na Gwiazdkę.
- Jeszcze czulej: gwiazda → gwiazdka → gwiazdeczka, cukierek → cukiereczek, mały → malutki.
- Dziś zwykłe słowa: poduszka, cukierek, czapka, choinka. Nie znaczą „mały”.
Ten sam rodzaj, zwykła odmiana
Ten but → ten bucik, ta ręka → ta rączka: rodzaj się nie zmienia. Zdrobnienie odmienia się jak każdy rzeczownik: w buciku, w skarpetce, pod poduszką. Wskazówka dodaje, że w oficjalnym e-mailu nie wypada przesadzać ze zdrobnieniami.
Uwaga!
Zdrobnienie ma ten sam rodzaj co jego słowo: ten but → ten bucik, ta ręka → ta rączka, to serce → to serduszko. Odmienia się normalnie: w buciku, w skarpetce, pod poduszką. W oficjalnej sytuacji (urząd, szef, e-mail do firmy) nie wypada przesadzać ze zdrobnieniami.
Przykłady
- Rano znalazłem w buciku trzy cukierki i czekoladkę.but → bucik, czekolada → czekoladka
- Zosia napisała mi malutki liścik.mały → malutki, list → liścik
- Ta skarpetka jest za mała, a ten bucik za duży.rodzaj się nie zmienia
- Mama chowała mi prezencik pod poduszkę.prezent → prezencik (t → c)
- Co dostałaś na Gwiazdkę?Gwiazdka = święta
- Kasiu, umyj rączki!do dziecka
More lessons on this grammar: Słowotwórstwo lessons and exercises
Try the Zdrobnienia exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 13 auto-checked exercises
- 2 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 2 audio clips
- 1 picture
- 2 transcripts
The main objectives of this lesson are to:
- utworzyć zdrobnienie od rzeczownika i zachować jego rodzaj: ten but → ten bucik, ta skarpeta → ta skarpetka, to serce → to serduszko
- zauważyć wymianę głosek w zdrobnieniu: ręka → rączka, noga → nóżka, list → liścik
- odmienić zdrobnienie jak zwykły rzeczownik: w buciku, w skarpetce, w kolorowych woreczkach
- rozpoznać zdrobnienia imion i użyć ich w wołaczu: Kasiu, wystaw buciki!, Jasiu, gdzie twoja czapka?
- opowiedzieć o mikołajkach i wyjaśnić, co znaczy prezent na Gwiazdkę
To lekcja 18 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, druga w module Zwyczaje i dobre maniery. Po wypada i należy z lekcji 17 przychodzą zdrobnienia, które uczniowie znają już z imion Zosi i Kuby, a nie wypada wraca we wskazówce o oficjalnych sytuacjach. Mikołajki dobrze pasują do tematu, bo o prezentach dla dzieci mówi się zdrobnieniami: buciki, czekoladki, liściki. Lekcja 19 uczy przechodzić z pan i pani na ty.
Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o święta z dzieciństwa, poznają dziesięć słów z obrazkami, od rózgi po mikołajkowy, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają tekst z magazynu dla rodziców o tym, co Mikołaj zostawia w bucikach, z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Olena i Lucas planują losowanie, oraz radiowej minuty Zosi o słowie gwiazdka. Po schemacie jest pięć zadań. W rozmowie uczeń sam odpisuje na czacie sześcioletniej sąsiadce, a w parze albo z nauczycielem kręci kołem z pytaniami o małe i miłe rzeczy.
W pracy domowej wybór form w czacie o losowaniu i łączenie słów z definicjami są sprawdzane automatycznie. Nauczyciel ocenia liścik do prezentu z co najmniej sześcioma zdrobnieniami i nagranie o święcie z dzieciństwa.
- Grammar:
- zdrobnienia · -ek, -ik, -ka, -eczka, -uszko · zdrobnienia imion · t → c, k → cz, g → ż
- Topic:
- mikołajki · zwyczaje · święta · prezenty · dzieci
Teaching tips
- Zacznij od imion w grupie: zapytaj, jak mówią do uczniów bliscy, i zapisz pary Katarzyna – Kasia, Jakub – Kuba. Potem przejdź do rzeczy: but – bucik, ręka – rączka.
- Każ uczniom dopisywać ten, ta, to przy każdym zdrobnieniu w tabeli. Błąd ta bucik znika, gdy uczeń widzi, że rodzaj zostaje taki jak w słowie but.
- Zbieraj wymiany głosek w osobnej kolumnie: k → cz, g → ż, t → c. Przy nowym słowie niech grupa najpierw zgadnie, która wymiana pasuje, a dopiero potem sprawdzi formę.
- Zapytaj o czułe słowa w języku ucznia: jak mówi się tam do dzieci i do bliskich? Koło z pytaniami ma o to osobne pole, więc rozmowa przyjdzie sama.
- Uprzedź o oficjalnych sytuacjach: w e-mailu do urzędu nie piszemy dokumencik. Quiz po schemacie ma takie pytanie i łączy zdrobnienia z wypada z lekcji 17.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
25 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B1.2 · Zmieniamy świat
32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course
Unit 1 Historie start-upów
ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund
Lesson 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
Lesson 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
Lesson 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
Lesson 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość
Unit 2 Miasta jutra
EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer
Lesson 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
Lesson 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
Lesson 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
Lesson 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by
Unit 3 Jedzenie przyszłości
sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym
Unit 4 Pamięć i nauka
Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki
Lesson 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
Lesson 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
Lesson 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
Lesson 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
Unit 5 Zwyczaje i dobre maniery
kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani
Lesson 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
Lesson 18 · you're hereSłodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
Lesson 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
Lesson 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty
Unit 6 Sztuka i design
Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik
Lesson 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
Lesson 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lesson 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
Lesson 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały
Unit 7 Wolontariusze
WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat
Lesson 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
Lesson 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
Lesson 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
Lesson 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik
Unit 8 Przygoda i wyzwanie
Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi
Lesson 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
Lesson 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
Lesson 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
Lesson 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe



