Sign up for freeSign up

Tam, gdzie stały mury: krakowskie Planty – propozycje w trybie przypuszczającym: można by

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o trybie przypuszczającym w grzecznych propozycjach: można by, trzeba by, warto by i należałoby na spacerze po krakowskich Plantach.

Grammar
Propozycje bez osoby z bezokolicznikiem: można by naprawić alejki, warto by zacząć przy Barbakanie, trzeba by oddzielić ścieżkę dla rowerów, należałoby uzupełnić żywopłot. Do tego pisownia by i dobrze byłoby, gdyby….
Topic
Planty, pierścień zieleni w miejscu średniowiecznych murów Krakowa: Barbakan, Brama Floriańska, osiem ogrodów i ławka z matematykami. Sofia pisze przewodnik, a Lucas notuje, co można by poprawić.
Activities
Przewodnik Sofii i post z komentarzami do przeczytania, rozmowa przy Barbakanie i opowieść przewodnika do wysłuchania, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z Bernadetą i koło z pytaniami.

What's inside

  1. Chapter 1Idziemy na spacer!

    • PictureUnlock
    • Otwórz pudełko i odpowiedzOpen the boxUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock

  2. Chapter 2Czytamy: przewodnik Sofii

    • Przeczytaj przewodnik Sofii: Spacer dookoła Starego MiastaArticleUnlock
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Przeczytaj post Sofii i komentarzeReal-life documentTry it
    • Dopasuj początek i koniec zdania z posta i komentarzyMatchUnlock

  3. Chapter 3Słuchamy: co można by zmienić?

    • Posłuchaj: Sofia i Lucas kończą spacer po PlantachListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posłuchaj przewodnika: Brama Floriańska i basztyListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock

  4. Chapter 4Gramatyka: można by, trzeba by, warto by

    • Spójrz na schemat: można by, trzeba by, należałobyGrammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formę: można by czy możnaby?Choose the optionUnlock
    • Uzupełnij propozycje: dodaj „by” osobno albo razemFill in the gapsTry it
    • Przeciągnij słowa: notatki Lucasa do przewodnikaDrag and dropUnlock
    • Wybierz poprawną odpowiedź: propozycja, prośba czy błąd?QuizUnlock

  5. Chapter 5Rozmawiamy: lepsze Planty

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: co można by zmienić na Plantach?ChatTry it
    • Zakręć kołem: co można by zmienić? Co warto by zobaczyć?Spin the wheelUnlock

  6. Chapter 6Praca domowa

    • Wybierz poprawną formę: czat „Mieszkanie na Pradze”Choose the optionUnlock
    • Ułóż słowa z literAnagramUnlock
    • Napisz odpowiedź na forum: spacer po PlantachWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj przewodnik: krótki spacer po twoim mieścieSpeaking, checked by the teacherUnlock

26 exercises in 6 chapters. Start a 7-day free trial to open all of them, copy any part into your own lessons, and teach the lesson live.

Park i stare miasto po polsku: słownictwo

13 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+10 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • żywopłot
  • wieżyczka
  • pierścień zieleni
  • bruk
  • zieleń miejska
  • spacerowicz
  • obelisk
  • naprawić
  • oddzielić
  • posadzić

Grammar: tryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by

Lekcja 6 uczyła zasad z można, wolno i trzeba. Ta dodaje do nich by i zmienia regułę w grzeczną propozycję bez wskazywania osoby: trzeba naprawić to konieczność, a trzeba by naprawić łagodna rada. Po każdej z czterech form stoi bezokolicznik. Schemat ma tabelę, porównanie, pisownię, przykłady, wskazówkę i typowe błędy.

Można by, trzeba by, warto by, należałoby

Grzeczna propozycja bez osoby: nie mówimy, kto ma coś zrobić. Po tych słowach jest zawsze bezokolicznik (co robić? co zrobić?).

Cztery propozycje i ich siła

Pierwsza tabela porządkuje formy: można by to jeden z pomysłów, warto by zapowiada coś dobrego, trzeba by grzecznie mówi o potrzebie, a należałoby brzmi najbardziej oficjalnie. Przykłady pochodzą z Plant: Należałoby uzupełnić żywopłot.

propozycjaco znaczy?przykład z Plant
można by + bezokolicznikjest taka możliwość, to jeden pomysłMożna by naprawić alejki.
warto by + bezokolicznikto dobry pomysł, będzie z tego coś dobregoWarto by posadzić nowe drzewa.
trzeba by + bezokolicznikto jest potrzebne, ale mówimy grzecznieTrzeba by oddzielić ścieżkę dla rowerów.
należałoby + bezokoliczniktak byłoby dobrze i właściwie; bardziej oficjalnieNależałoby uzupełnić żywopłot.

Reguła czy propozycja?

Porównanie zestawia tryb oznajmujący z przypuszczającym: Trzeba naprawić alejki mówi, że to konieczne, a Trzeba by naprawić alejki mówi to samo łagodniej. Tu można usiąść to pozwolenie, a Można by tu postawić ławkę to pomysł.

teraz: reguła (jak w regulaminie), konieczność

  • Trzeba naprawić alejki. (to konieczne)
  • Tu można usiąść. (wolno)

tryb przypuszczający: propozycja

  • Trzeba by naprawić alejki. (grzeczniej, łagodniej)
  • Można by tu postawić ławkę. (pomysł)

Osobno czy razem?

Tabela pisowni pokazuje, że by po można, trzeba i warto piszemy osobno, a należałoby razem, bo należało to forma czasownika. Poprawne są też dłuższe wersje: można by było i można byłoby.

formajak piszemy?też poprawnie
można byosobno: można + bymożna by było (albo: można byłoby)
trzeba byosobno: trzeba + bytrzeba by było (albo: trzeba byłoby)
warto byosobno: warto + bywarto by było (albo: warto byłoby)
należałobyrazem: należało + by–

Przykłady i „dobrze byłoby, gdyby…”

Przykłady układają się w rady do spaceru. Ostatni z nich i wskazówka pokazują, co zrobić, gdy chcemy wskazać osobę: Dobrze byłoby, gdyby miasto naprawiło alejki, z formą przeszłą po gdyby. Prośba do konkretnej osoby to Czy mógłby Pan…?

Przykłady

  • Można by zostawiać liście na zimę na wszystkich Plantach.
  • Warto by zacząć spacer przy Barbakanie.
  • Trzeba by naprawić pęknięcia w alejkach.
  • Należałoby przyjść przed 10:20, żeby zobaczyć otwarcie bramy.
  • Dobrze byłoby, gdyby rowerzyści mieli osobną ścieżkę.kiedy mówimy, kto: gdyby + forma przeszła

Propozycja czy prośba?

Można by otworzyć bramę. = pomysł; nie mówimy, kto ma to zrobić. Czy mógłby Pan otworzyć bramę? = prośba do konkretnej osoby. Chcesz powiedzieć, kto ma coś zrobić? Powiedz: Dobrze byłoby, gdyby miasto naprawiło alejki (gdyby + forma przeszła).

Typowe błędy

Schemat poprawia pisownię (możnaby, należało by), formę osobową zamiast bezokolicznika (trzeba by naprawił) i bezokolicznik po gdyby (gdyby miasto naprawić alejki).

  • Możnaby naprawić alejki.

    Można by naprawić alejki.

    można, trzeba, warto + by: osobno

  • Należało by uzupełnić żywopłot.

    Należałoby uzupełnić żywopłot.

    należałoby: razem, jedno słowo

  • Trzeba by naprawił alejki.

    Trzeba by naprawić alejki.

    propozycja bez osoby: bezokolicznik

  • Dobrze byłoby, gdyby miasto naprawić alejki.

    Dobrze byłoby, gdyby miasto naprawiło alejki.

    gdyby + forma przeszła

More lessons on this grammar: Tryb przypuszczający lessons and exercises · Czasowniki modalne lessons and exercises

Try the Tryb przypuszczający exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

More exercises

What's in the lesson

  • 12 auto-checked exercises
  • 3 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 real-life document
  • 1 article
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • zaproponować zmianę, nie wskazując, kto ma ją zrobić: Można by posadzić nowe krzewy., Trzeba by oddzielić ścieżkę dla rowerów od alejki dla pieszych.
  • dobrać propozycję do jej siły: można by (pomysł), warto by (dobry pomysł), trzeba by (potrzeba), należałoby (oficjalnie)
  • zapisać by poprawnie: można by, trzeba by i warto by osobno, ale należałoby razem
  • wskazać, kto powinien coś zmienić, w zdaniu z gdyby: Dobrze byłoby, gdyby rowerzyści mieli osobną ścieżkę.
  • poprowadzić krótki spacer po mieście, przystanek po przystanku: Warto by zacząć spacer przy Barbakanie, przed dziesiątą dwadzieścia.

To lekcja 7 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, ostatnia przed projektem w module Miasta jutra. Łączy można i trzeba z lekcji 6 oraz warto z trybem przypuszczającym, który uczniowie znają z kursów A2.2 i B1.1 (czy mógłby Pan…?, gdybym miał…). Park, w którym widać, co działa, a co należałoby poprawić, to dobre miejsce na propozycje. Lekcja 8 to projekt: wniosek sąsiadów o zielony skwer do budżetu obywatelskiego.

Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o spacery i parki, poznają trzynaście słów z obrazkami, od fosy po posadzić, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają przewodnik Sofii z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem jej post z komentarzami współlokatorów, z którego łączą problemy z propozycjami. Słuchają rozmowy Sofii i Lucasa przy Barbakanie i przewodnika Konstantego przy Bramie Floriańskiej. Po schemacie są cztery ćwiczenia, w tym luki z pisownią by. Na koniec uczeń sam odpisuje Bernadecie na czacie, a w parze kręci kołem z pytaniami o zmiany w mieście.

Praca domowa ma cztery zadania. Wybór formy w czacie współlokatorów i anagramy ze słowami z lekcji są sprawdzane automatycznie. Odpowiedź na forum i nagrany przewodnik po mieście ucznia ocenia nauczyciel.

Grammar:
można by, trzeba by, warto by · należałoby · propozycje bez osoby + bezokolicznik · dobrze byłoby, gdyby…
Topic:
Kraków · Planty · park miejski · zabytki · spacer z przewodnikiem

Teaching tips

  • Zacznij od problemów, nie od form: pokaż zdjęcie popękanej alejki albo dziurawego żywopłotu i zapytaj, co tu nie działa. Potem zamień odpowiedzi uczniów w propozycje z można by i trzeba by.
  • Ustaw skalę na tablicy: od można by (luźny pomysł) przez warto by do trzeba by i należałoby. Uczniowie przypisują do niej własne propozycje dla swojego miasta.
  • Pisownię utrwal krótkim dyktandem: przeczytaj pięć propozycji, a uczniowie zapisują je bez podglądania. Różnica między należałoby a można by szybko staje się widoczna na kartce.
  • Odróżnij propozycję od prośby: Można by otworzyć bramę to pomysł dla wszystkich, a Czy mógłby Pan otworzyć bramę? to prośba do jednej osoby. Quiz w lekcji ma pytanie właśnie o tę różnicę.
  • Zamień koło w spacer: uczeń, który wylosuje pytanie o przewodnika, prowadzi grupę po czterech przystankach na Plantach albo w swoim mieście, a reszta dodaje propozycje z warto by.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

26 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski B1.2 · Zmieniamy świat

32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

  1. Unit 1 Historie start-upów

    ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund

    1. Lesson 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
    2. Lesson 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
    3. Lesson 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
    4. Lesson 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość

  2. Unit 2 Miasta jutra

    EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer

    1. Lesson 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
    2. Lesson 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
    3. Lesson 7 · you're hereTam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
    4. Lesson 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by

  3. Unit 3 Jedzenie przyszłości

    sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym

    1. Lesson 9Największy sad EuropyImiesłów przymiotnikowy czynny: -ący, -ąca, -ące
    2. Lesson 10Magia kiszonekImiesłów przymiotnikowy bierny: -ny, -ony, -ty
    3. Lesson 11Nasiona na rok 2100Fraza z imiesłowem czy zdanie z „który”
    4. Lesson 12Projekt: kuchnia bez marnowaniaPowtórka: imiesłowy i zdania z „który”

  4. Unit 4 Pamięć i nauka

    Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki

    1. Lesson 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
    2. Lesson 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
    3. Lesson 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
    4. Lesson 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?

  5. Unit 5 Zwyczaje i dobre maniery

    kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani

    1. Lesson 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
    2. Lesson 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
    3. Lesson 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
    4. Lesson 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty

  6. Unit 6 Sztuka i design

    Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik

    1. Lesson 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
    2. Lesson 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
    3. Lesson 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
    4. Lesson 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały

  7. Unit 7 Wolontariusze

    WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat

    1. Lesson 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
    2. Lesson 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
    3. Lesson 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
    4. Lesson 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik

  8. Unit 8 Przygoda i wyzwanie

    Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi

    1. Lesson 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
    2. Lesson 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
    3. Lesson 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
    4. Lesson 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe

Questions about this lesson

Do czego służy tryb przypuszczający w propozycjach?
Pozwala proponować łagodnie, bez nakazu i bez wskazywania osoby. Trzeba naprawić alejki brzmi jak polecenie, a trzeba by naprawić alejki jak rada. Tryb przypuszczający wyraża też marzenia i warunki (gdybym miał czas…) oraz grzeczne prośby (czy mógłby Pan…?). W lekcji Tam, gdzie stały mury: krakowskie Planty na edio.ai uczniowie proponują nim zmiany w parku.
Jak tworzy się formy „można by”, „trzeba by”, „należałoby”?
Do słów można, trzeba i warto dodajemy by. Tak powstają można by, trzeba by i warto by, a od czasownika należeć forma należałoby. Po każdej z nich stoi bezokolicznik: można by posadzić drzewa. Możliwe są też dłuższe wersje z być: można by było, można byłoby, warto byłoby.
Tryb przypuszczający czy tryb warunkowy: jak się mówi?
Obie nazwy dotyczą tych samych form z by. W polskich gramatykach przyjął się termin tryb przypuszczający. Tryb warunkowy to rzadziej używana nazwa, wzięta od zdań z warunkiem: gdyby…, to…. W propozycjach typu można by warunku nie ma, a forma i tak należy do trybu przypuszczającego.
„Można by” czy „możnaby”?
Piszemy osobno: można by. Z czasownikiem w formie osobowej by piszemy łącznie (zrobiłbym, należałoby), a po słowach można, trzeba i warto, które nie są takimi formami, osobno. Dlatego poprawnie jest można by, trzeba by, warto by, ale należałoby razem. Schemat lekcji Tam, gdzie stały mury: krakowskie Planty ma osobną tabelę pisowni.
„Trzeba by naprawić” czy „trzeba by naprawił”?
Po trzeba by stoi bezokolicznik: trzeba by naprawić. Propozycja bez osoby nie mówi, kto ma działać, więc czasownik też nie ma osoby. Gdy chcemy wskazać wykonawcę, budujemy zdanie z gdyby i formą przeszłą: Dobrze byłoby, gdyby miasto naprawiło alejki. Błędem jest też odwrotne pomieszanie: gdyby miasto naprawić.
Jak grzecznie zaproponować zmianę po polsku?
Formą bez osoby: można by, warto by, trzeba by. Takie zdanie nikogo nie oskarża, tylko pokazuje pomysł: Żywopłot ma dziury, więc można by go uzupełnić. Dobrze działa schemat „problem, więc propozycja”. Do konkretnej osoby mówimy Czy mógłby Pan…? albo Czy mogłaby Pani…?. Na edio.ai uczniowie łączą w ten sposób problemy z Plant z propozycjami.
Jak opisać trasę spaceru po mieście po polsku?
Przystanek po przystanku, ze słowami najpierw, potem, na koniec. Na początku mówimy, gdzie zacząć i ile trwa spacer, a przy każdym przystanku dodajemy jedno zdanie o tym, co tam jest. Rady z warto by i można by brzmią uprzejmie: Warto by zacząć przy Barbakanie. Tak wygląda odpowiedź na forum w pracy domowej do tej lekcji.
Jak uczyć trybu przypuszczającego na poziomie B1?
Przez porównanie z formami, które uczniowie już znają. Na B1 uczniowie mówią gdybym miał… i czy mógłby Pan…?, więc można by i trzeba by są małym krokiem dalej. Pomaga zestawienie trzeba z trzeba by i osobne ćwiczenie pisowni. W tej lekcji po schemacie są cztery ćwiczenia: wybór formy, luki z pisownią, notatki Lucasa i quiz „propozycja czy prośba?”.
Jaka gra pomaga ćwiczyć „można by” i „warto by”?
Koło z pytaniami o miasto ucznia i jego parki. Pytania typu Jaki park w twoim mieście lubisz? Co można by tam zmienić? albo Jakie miejsce w twoim mieście warto by pokazać turystom? wymagają propozycji z by. Koło działa w parze albo z nauczycielem, a czat z Bernadetą to zadanie do samodzielnej pracy.
Jaką pracę domową zadać do propozycji z „by”?
Odpowiedź na forum: krótki spacer z radami i propozycjami. Uczeń podaje 4–5 przystanków, dwie rady z warto by i można by oraz dwie propozycje dla miasta z należałoby i trzeba by. Do tego nagrywa audioprzewodnik po swoim mieście. W lekcji o Plantach oba zadania ocenia nauczyciel, a dwa pozostałe są sprawdzane automatycznie.
Czy są interaktywne ćwiczenia z trybu przypuszczającego?
Tak, pisownię by łatwo ćwiczyć online. Na tej stronie działają cztery części lekcji Tam, gdzie stały mury: krakowskie Planty: post Sofii z komentarzami do przeczytania, rozmowa Sofii i Lucasa na koniec spaceru, uzupełnianie propozycji z by osobno albo razem oraz czat z Bernadetą. Przewodnik, pozostałe zadania i praca domowa są w pełnej lekcji.
Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demoStart free trial

No credit card required