Nie mój cyrk, nie moje małpy: frazeologizmy: znaczenie, stała forma i przypadki
About this lesson
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o związkach frazeologicznych: co znaczą, czego w nich nie zmieniamy i jak odmieniamy ich czasownik, na przykładzie powiedzenia, które podbiło anglojęzyczny internet.
- Grammar
- Siedem nowych związków, m.in. mieć muchy w nosie, wpuścić kogoś w maliny, owijać w bawełnę, i znane trzymać kciuki. Rzeczowniki i przyimki zostają, zmienia się czasownik: ma → miała, Nie owijaj!.
- Topic
- Powiedzenie nie mój cyrk, nie moje małpy: potoczne, młodsze, niż się wydaje, przełożone dosłownie na angielski i od około 2014 roku popularne w anglojęzycznym internecie.
- Activities
- Artykuł z magazynu, rozmowa Toma i Zosi oraz początek podcastu do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat ze zdenerwowaną Sofią i pudełko z pytaniami do dyskusji.
What's inside
Chapter 1Na start: powiedzenia
Chapter 2Czytamy: polskie małpy w angielskim cyrku
Chapter 3Słuchamy: cyrk w biurze
Chapter 4Gramatyka: muchy w nosie, gruszki na wierzbie
- Spójrz na schemat: związki frazeologiczneGrammar schemeTry it
- Przeczytaj zdania i wybierz, co znaczy związek frazeologicznyQuizUnlock
- Wybierz poprawną formę związku frazeologicznegoChoose the optionUnlock
- Uzupełnij zdania: wpisz odpowiednią formę słowa z nawiasuFill in the gapsTry it
- Uzupełnij drugie zdanie związkiem frazeologicznym (w nawiasie słowa w formie podstawowej)Fill in the gapsUnlock
- Przeciągnij wyrażenia: Kuba opowiada na czacie mieszkaniaDrag and dropUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: nie owijaj w bawełnę!
Chapter 6Praca domowa
Polskie powiedzenia i frazeologizmy
10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+7 more with pictures and audio in the lessonMore words
- wpuścić kogoś w maliny
- gruszki na wierzbie
- jak grochem o ścianę
- bułka z masłem
- kalka językowa
- przysłowie
- mem
Grammar: związki frazeologiczne: znaczenie, stała forma i przypadki w środku
Związek frazeologiczny to stałe połączenie wyrazów o znaczeniu przenośnym. Uczniowie poznają go tu po raz pierwszy jako system: rzeczowników w środku nie zmieniamy, czasownik odmieniamy jak zwykle. Schemat zaczyna od znanego trzymać kciuki, a potem pokazuje siedem nowych związków z ich znaczeniem i przypadkami.
Związki frazeologiczne: muchy w nosie, gruszki na wierzbie
Znasz już: trzymać kciuki. Związek frazeologiczny to stałe połączenie wyrazów o znaczeniu przenośnym. Nie wymieniamy w nim wyrazów na inne, ale czasownik odmieniamy.
Co znaczą i jakie przypadki kryją?
Tabela łączy każdy związek z jego znaczeniem i przypadkami w środku. W mieć muchy w nosie stoją biernik i miejscownik, w wpuścić kogoś w maliny przyimek w z biernikiem, a w jak grochem o ścianę narzędnik i o z biernikiem.
| związek frazeologiczny | co znaczy? | przypadki w środku |
|---|---|---|
| nie mój cyrk, nie moje małpy | to nie moja sprawa, nie wtrącam się | mianownik; zawsze małpy (liczba mnoga) |
| mieć muchy w nosie | być w złym humorze bez powodu | mieć co? muchy (biernik) + w nosie (miejscownik) |
| wpuścić / wpuszczać kogoś w maliny | podstępem wprowadzić kogoś w kłopot | kogo? (biernik) + w maliny (w + biernik) |
| owijać w bawełnę | mówić nie wprost; częściej: nie owijać w bawełnę = mówić wprost | w bawełnę (w + biernik) |
| obiecywać gruszki na wierzbie | obiecywać coś, czego nie da się spełnić | co? gruszki (biernik) + na wierzbie (miejscownik) |
| jak grochem o ścianę | na próżno, bez żadnego skutku | grochem (narzędnik) + o ścianę (o + biernik) |
| bułka z masłem | coś bardzo łatwego | z masłem (z + narzędnik) |
| trzymać kciuki (znasz już) | życzyć komuś powodzenia | co? kciuki (biernik) + za kogo? (za + biernik) |
Co się zmienia, a co nie?
Zmienia się czas, osoba i tryb czasownika: ma → miała, Nie owijaj!, bez owijania. Pierwszy wyraz przyjmuje przypadek, którego wymaga zdanie: mówić o gruszkach na wierzbie, test był bułką z masłem. Rzeczowniki, ich liczba i przyimki zostają bez zmian.
Zmienia się
- czas i osoba czasownika: Olena ma → miała muchy w nosie; mamy muchy w nosie
- tryb rozkazujący: Nie owijaj w bawełnę! Trzymajcie kciuki!
- inne formy czasownika: nie owijając w bawełnę, bez owijania w bawełnę
- pierwszy wyraz, gdy wymaga tego zdanie: mówić o gruszkach na wierzbie; test był bułką z masłem
Nie zmienia się
- rzeczowniki: muchy, nie ✗komary; gruszki, nie ✗jabłka; grochem, nie ✗fasolą
- liczba: muchy (nie ✗muchę), małpy (nie ✗małpa)
- przyimki i przypadki w środku: w maliny, w bawełnę, na wierzbie, o ścianę, z masłem
Przykłady i pułapka dosłownego tłumaczenia
Przykłady pokazują związki w zdaniach o szefie, sklepie internetowym i psie, który zabiera kapcie. Wskazówka ostrzega przed kalką: po polsku coś łatwego to bułka z masłem, a nie kawałek ciasta. Kto nie zna idiomu, niech powie to prosto: To bardzo łatwe.
Przykłady
- Nie pytaj dziś szefa o urlop, od rana ma muchy w nosie.
- Sklep obiecał darmową dostawę, a potem doliczył opłatę: wpuścił nas w maliny.wpuścić kogo? nas + w maliny
- Powiem bez owijania w bawełnę: twój projekt jest za długi.
- Proszę Kluskę, żeby nie brała kapci Toma, ale to jak grochem o ścianę.
- Organizator obiecywał gruszki na wierzbie: koncert gwiazdy i nocleg w zamku.
- Ten test był bułką z masłem.być + narzędnik: bułką, ale z masłem bez zmian
Uwaga!
Frazeologizmów nie tłumaczymy słowo po słowie. Po angielsku coś łatwego to „kawałek ciasta”, a po polsku bułka z masłem. Kalka „nie mój cyrk, nie moje małpy” to raczej wyjątek. Jeśli nie znasz polskiego związku frazeologicznego, powiedz to prosto: To bardzo łatwe.
Typowe błędy
Schemat poprawia liczbę pojedynczą (muchę w nosie), zły przyimek (do malin), miejscownik zamiast biernika (w bawełnie) i dosłowne tłumaczenie z angielskiego (kawałek ciasta).
Szef ma dziś muchę w nosie.
Szef ma dziś muchy w nosie.
zawsze liczba mnoga: muchy
Sprzedawca wpuścił nas do malin.
Sprzedawca wpuścił nas w maliny.
w + biernik, nie do + dopełniacz
Mów wprost, nie owijaj w bawełnie!
Mów wprost, nie owijaj w bawełnę!
w + biernik: w bawełnę
Ten test to był kawałek ciasta.
Ten test był bułką z masłem.
nie tłumaczymy dosłownie z innego języka
More lessons on this grammar: Związki frazeologiczne lessons and exercises
Try the Związki frazeologiczne exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 13 auto-checked exercises
- 2 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 2 audio clips
- 1 picture
- 2 transcripts
The main objectives of this lesson are to:
- wyjaśnić znaczenie związku frazeologicznego prostymi słowami: mieć muchy w nosie to być w złym humorze bez powodu
- użyć związku w innym czasie i formie: Wczoraj Olena miała muchy w nosie., Nie owijaj w bawełnę!, bez owijania w bawełnę
- zachować stałe rzeczowniki i przyimki: wpuścił nas w maliny, a nie do malin; jak grochem o ścianę, a nie fasolą
- dobrać frazeologizm do sytuacji, np. do kłótni sąsiadów o parking: Nie mój cyrk, nie moje małpy.
- nie tłumaczyć idiomu słowo po słowie: Ten test był bułką z masłem., a nie kawałkiem ciasta
To lekcja 25 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat i początek działu Język i komunikacja. Frazeologizmy pojawiają się tu pierwszy raz jako system, z wcześniejszych kursów wraca tylko trzymać kciuki, a forma nie owijając w bawełnę korzysta z imiesłowu z lekcji 1. Powiedzenie o cyrku i małpach dobrze otwiera temat, bo jego angielska kalka pokazuje, co dzieje się z idiomem w tłumaczeniu. Lekcja 26 dodaje związki z częściami ciała.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o powiedzenia, poznają dziesięć wyrażeń z obrazkami, od mieć muchy w nosie po mem, i dobierają je do zdjęć. Czytają artykuł o polskich małpach w angielskim cyrku, z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Zosia uczy Toma idiomów, i początku podcastu językoznawcy Gracjana. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, od znaczenia związku po historię Kuby o nieudanym zakupie garnka. Na koniec uczeń odpowiada Sofii na czacie, a para albo grupa otwiera pudełko z pytaniami o wtrącanie się w cudze sprawy.
Praca domowa ma cztery części. Quiz z sytuacjami i łączenie wyrażeń z ich znaczeniami są sprawdzane automatycznie. Post na forum z czterema frazeologizmami i nagranie o ulubionym powiedzeniu ocenia nauczyciel.
- Grammar:
- związki frazeologiczne · stała forma: muchy w nosie, nie muchę · przypadki w środku: w maliny, w bawełnę · czasownik się zmienia: ma, miała, nie owijaj
- Topic:
- język · powiedzenia · związki frazeologiczne · tłumaczenie · komunikacja
Teaching tips
- Narysuj idiom dosłownie: muchy w nosie, gruszki na wierzbie, groch odbijający się od ściany. Grupa zgaduje, co obrazek znaczy w przenośni, a potem porównuje to z definicją w tabeli.
- Odmieniaj na tablicy tylko czasownik: zapisz mieć muchy w nosie i poproś o formy miałam, będziesz mieć, mieliśmy. Resztę związku podkreśl na czerwono jako część, której nie ruszamy.
- Zbierz kalki z języków grupy: niech każdy przetłumaczy swój idiom słowo po słowie. Śmiech przy dosłownych wersjach dobrze przygotowuje do wskazówki o bułce z masłem.
- Zatrzymaj nagranie przy malinach: zanim Zosia poprawi Toma, zapytaj grupę, co jest nie tak w zdaniu sklep wpuścił mnie do malin.
- Pudełko zostaw na koniec zajęć: pytanie, czy „nie mój cyrk” to zdrowa granica, czy obojętność, łatwo zamienia się w spór. Daj parom chwilę na argumenty za i przeciw.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
25 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B2.1 · Jak działa świat
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część pierwsza, dla uczniów po kursach B1, tylko po polsku. Sześcioro współlokatorów z kamienicy na warszawskiej Pradze poznaje prawdziwe historie: od czeskiego słowa „robot” i polskiego modelu językowego Bielik po żubry z Białowieży, Pyrkon i Koronę Himalajów Kukuczki. Po kursie uczniowie argumentują w debacie, objaśniają odkrycia naukowe laikom, piszą wyważoną recenzję, reklamację i list motywacyjny. Nowe słowa mają obrazki i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course
Unit 1 AI i przyszłość pracy
skąd się wzięło słowo „robot”, kariera w AI, polski model Bielik, formy na -ąc i -wszy, debata
Lesson 1Robota: skąd się wzięło słowo „robot”Imiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lesson 2Ukończywszy studia: z Kluczborka do OpenAIImiesłów przysłówkowy uprzedni: forma na -wszy i -łszy
Lesson 3Bielik: AI, która mówi po polskuStałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
Lesson 4Projekt: mój głos w debacie o AIPowtórka: imiesłowy przysłówkowe i zwroty do dyskusji
Unit 2 Przełomy w medycynie
witaminy Funka, przeszczep serca w Zabrzu, grupy krwi, zdania typu „to, czego”, liczebniki zbiorowe, nauka prostymi słowami
Lesson 5Polak, który nazwał witaminęZaimek względny co po to, coś, wszystko i nic
Lesson 6Dwoje, troje, pięcioro: serce w ZabrzuLiczebniki zbiorowe: dwoje, troje, pięcioro
Lesson 7A, B, AB, 0: Polak i grupy krwiLiczebniki zbiorowe w przypadkach: dwojga, dwojgu, z dwojgiem
Lesson 8Projekt: nauka w trzy minutyPowtórka: zdania z „to, co” i liczebniki zbiorowe
Unit 3 Ludzie w ruchu
pociągi nad torami, Karta Dużej Rodziny, tramwaje z Bydgoszczy, konstrukcja im…, tym…, obaj i oboje, bywać i miewać
Lesson 9Pociągi, które unoszą się nad torami?Im…, tym… i coraz + stopień wyższy
Lesson 10Dwoje dorosłych, troje dzieci, jedna podróżObaj, obie, oboje: dwie osoby razem
Lesson 11Tramwaje z BydgoszczyCzasowniki wielokrotne: bywać, miewać, widywać
Lesson 12Projekt: lepszy dojazd na PragęPowtórka: stopień wyższy, obaj, obie, oboje i czasowniki wielokrotne
Unit 4 Powroty dzikiej przyrody
żubry, wilki i sokoły, młode zwierzęta na -ę, bywają widywane, natomiast i zaś, film przyrodniczy
Lesson 13Żubry z BiałowieżyMłode zwierzęta na -ę: żubrzę, żubrzęta, troje żubrząt
Lesson 14Wilki bywają widywaneBywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
Lesson 15Sokoły na wieżowcachKontrast: natomiast, zaś, z kolei, podczas gdy
Lesson 16Projekt: nasz film przyrodniczyPowtórka: młode zwierzęta, strona bierna z bywać i kontrast
Unit 5 Polska popkultura w świecie
Pyrkon, film „IO”, płyta Hani Rani, ktoś czy ktokolwiek, co prawda…, ale, recenzja z dwóch stron
Lesson 17Pyrkon: tu spotykają się fani fantastykiZaimki nieokreślone z -ś i -kolwiek
Lesson 18Osioł w CannesPrzyznanie racji i kontrast: co prawda…, ale…
Lesson 19Fortepian z GdańskaWyrażenia porządkujące argumenty w recenzji
Lesson 20Projekt: polski weekend kulturyPowtórka: ktoś i ktokolwiek, co prawda…, ale…, z jednej strony
Unit 6 Pieniądze i mądre wybory
historia złotego, wiejska kasa Stefczyka, prawa konsumenta, słowa o czasie i skutku, reklamacja
Lesson 21Dlaczego pieniądz jest złoty?Przysłówki czasu w stylu oficjalnym
Lesson 22Kasa we wsi, 1890Spójniki i wyrażenia, które wprowadzają skutek
Lesson 23Wadliwe słuchawki? Reklamacja!List formalny: formuły i styl nominalny
Lesson 24Projekt: poradnik konsumentaPowtórka: słowa czasu, słowa skutku i list formalny
Unit 7 Język i komunikacja
polskie idiomy, język migowy PJM, Mikołaj Rej, styl potoczny, neutralny i oficjalny, idiomy z innych języków
Lesson 25 · you're hereNie mój cyrk, nie moje małpyZwiązki frazeologiczne: znaczenie, stała forma i przypadki w środku
Lesson 26Ręce, które mówią: PJMZwiązki frazeologiczne z częściami ciała: język, ręce, głowa
Lesson 27Polacy nie gęsi!Trzy style: potoczny, neutralny i oficjalny
Lesson 28Projekt: wieczór nieprzetłumaczalnych słówPowtórka: związki frazeologiczne i trzy style
Unit 8 Na krańcach świata
Kukuczka i Korona Himalajów, Przepaść Hranicka, stacja polarna Hornsund, liczebniki w opowieści, list motywacyjny
Lesson 29Korona Himalajów: KukuczkaLiczebniki w opowieści: porządkowe i główne w przypadkach
Lesson 30Jak głęboka jest otchłań?Czasowniki ruchu z przedrostkami w wodzie i w przenośni
Lesson 31Zima w HornsundzieList motywacyjny: formuły listu formalnego i cechy kandydata
Lesson 32Projekt: opowieść z krańca świataPowtórka: liczebniki, czasowniki z przedrostkami i list formalny