Ukończywszy studia: z Kluczborka do OpenAI – imiesłów przysłówkowy uprzedni na -wszy i -łszy
About this lesson
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o imiesłowie przysłówkowym uprzednim na -wszy i -łszy, pokazanym na drodze zawodowej współzałożyciela OpenAI z Kluczborka.
- Grammar
- Forma „on” czasownika dokonanego: ukończył → ukończywszy, przyniósł → przyniósłszy. Czynność wcześniejsza, ta sama osoba i styl pisany, a w mowie po ukończeniu albo kiedy skończył.
- Topic
- Profil Wojciecha Zaremby: liceum w Kluczborku, studia w Warszawie, doktorat w Nowym Jorku i OpenAI. Do tego plany po studiach i praca w firmach technologicznych.
- Activities
- Artykuł i post z forum maturzystów, rozmowa i wykład doradcy zawodowego do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z koleżanką z kursu i koło z pytaniami.
What's inside
Chapter 1Na start: od szkoły do kariery
Chapter 2Czytamy: z Kluczborka do OpenAI
- Przeczytaj artykuł: Z Kluczborka do OpenAIArticleUnlock
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
- Przeczytaj post na forum i komentarzeReal-life documentTry it
- Posortuj argumenty z komentarzy: za wyjazdem czy za Polską?Sort into columnsUnlock
Chapter 3Słuchamy: co dalej po studiach?
Chapter 4Gramatyka: ukończywszy, zjadłszy
- Spójrz na schemat: ukończywszy, zjadłszyGrammar schemeTry it
- Wypełnij tabelę: forma „on” i forma na -wszy / -łszyFill in the tableTry it
- Wybierz formę: -ąc (w tym samym czasie) czy -wszy (wcześniej)?Choose the optionUnlock
- Uzupełnij zdania: zamiast „kiedy” wpisz formę na -wszy / -łszyFill in the gapsUnlock
- Wybierz poprawne zdanie: kto to zrobił?QuizUnlock
- Przeciągnij słowa: notka o Gabrielu z ulotki targówDrag and dropUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: twoja droga
Chapter 6Praca domowa
Vocabulary
10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+7 more with pictures and audio in the lessonMore words
- promotor
- stypendium
- dyplom
- sieć neuronowa
- rodzinne miasto
- doradca zawodowy
- zdolny
Grammar: imiesłów przysłówkowy uprzedni: forma na -wszy i -łszy
Po formie na -ąc z lekcji 1 przychodzi jej para. Forma na -wszy mówi, co ktoś zrobił wcześniej, przed czynnością w zdaniu głównym. Powstaje tylko od czasowników dokonanych, nie zmienia się i wymaga tej samej osoby w obu częściach zdania. Schemat pokazuje też, jak powiedzieć to samo w rozmowie.
Forma na -wszy / -łszy: ukończywszy, zjadłszy
Imiesłów przysłówkowy uprzedni (Co zrobiwszy?) mówi, co ktoś zrobił wcześniej, przed czynnością w zdaniu głównym. Obie czynności robi ta sama osoba.
Jak powstaje forma na -wszy i -łszy?
Bierzemy formę „on” czasu przeszłego czasownika dokonanego. Po samogłosce -ł zamienia się w -wszy: ukończył → ukończywszy, przyjechał → przyjechawszy. Po spółgłosce dodajemy -szy: przyniósł → przyniósłszy, wszedł → wszedłszy, zjadł → zjadłszy.
| bezokolicznik (aspekt dokonany) | on (czas przeszły) | co robimy? | forma (co zrobiwszy?) |
|---|---|---|---|
| ukończyć | ukończył | samogłoska + ł: ł → -wszy | ukończywszy |
| założyć | założył | ł → -wszy | założywszy |
| przyjechać | przyjechał | ł → -wszy | przyjechawszy |
| zrobić | zrobił | ł → -wszy | zrobiwszy |
| przynieść | przyniósł | spółgłoska + ł: dodajemy -szy | przyniósłszy |
| wejść | wszedł | dodajemy -szy | wszedłszy |
| zjeść | zjadł | dodajemy -szy | zjadłszy |
-ąc czy -wszy: równocześnie czy wcześniej?
Przypomnienie i porównanie stawiają obie formy obok siebie. Studiując, odbył staż znaczy „w czasie studiów” i ma czasownik niedokonany. Ukończywszy liceum, wyjechał na studia znaczy najpierw liceum, potem wyjazd i ma czasownik dokonany.
-ąc czy -wszy?
-ąc (Co robiąc?)
- aspekt niedokonany: studiując, pracując, robiąc
- w tym samym czasie: Studiując, odbył staż w firmie NVIDIA.
-wszy / -łszy (Co zrobiwszy?)
- aspekt dokonany: ukończywszy, obroniwszy, zjadłszy
- wcześniej: Ukończywszy liceum, wyjechał na studia.
Trzy sposoby, to samo znaczenie
Forma na -wszy brzmi oficjalnie i pasuje do biografii, CV czy wykładu. W rozmowie mówimy po ukończeniu studiów albo kiedy skończył studia. Tabela zestawia te trzy wersje jednego zdania o wyjeździe do Nowego Jorku.
| styl | jak? | przykład |
|---|---|---|
| oficjalny (pisany) | forma na -wszy | Ukończywszy studia, wyjechał do Nowego Jorku. |
| oficjalny i potoczny | po + rzeczownik odczasownikowy (-niu, -ciu) | Po ukończeniu studiów wyjechał do Nowego Jorku. |
| potoczny | kiedy + czas przeszły | Kiedy skończył studia, wyjechał do Nowego Jorku. |
Przykłady, przecinek i osobne „nie”
Przykłady pokazują, że forma pasuje też do przyszłości (Zjadłszy kolację, Lucas poćwiczy Chopina) i nie zmienia się z rodzajem. Wskazówka dodaje przecinek, osobne nie (nie zjadłszy śniadania) i kiedy przy dwóch różnych osobach.
Przykłady
- Ukończywszy liceum w Kluczborku, Wojciech Zaremba wyjechał na studia do Warszawy.najpierw liceum, potem Warszawa; obie czynności: Zaremba
- Zdobywszy dyplomy w Warszawie, rozpoczął doktorat w Nowym Jorku.
- Gabriel, ukończywszy psychologię, przez kilka lat uczył w szkole.
- Odbywszy staż, będą Państwo wiedzieć, czy ta praca jest dla Państwa.forma na -wszy pasuje też do przyszłości
- Zjadłszy kolację, Lucas poćwiczy Chopina.
- Przyszedłszy z targów, Sofia przeczytała Lucasowi artykuł.forma się nie zmienia: on, ona, oni
Uwaga!
Część zdania z formą na -wszy oddzielamy przecinkiem. To styl oficjalny: biografia, CV, artykuł, wykład. W rozmowie zwykle mówimy po ukończeniu studiów albo kiedy skończył studia. Słowo nie piszemy z tą formą osobno: nie zjadłszy śniadania. W zdaniu głównym jest inna osoba? Użyj kiedy: Kiedy ukończył studia, firma go zatrudniła.
Typowe błędy
Cztery pomyłki to ukończąc od czasownika dokonanego, przyszedłwszy z dodatkowym w, żeńska forma wróciłaszy i zdanie Ukończywszy studia, firma go zatrudniła, w którym studia ukończyła firma.
Ukończąc studia, wyjechał do Nowego Jorku.
Ukończywszy studia, wyjechał do Nowego Jorku.
ukończyć ma aspekt dokonany: nie ma formy na -ąc
Przyszedłwszy do domu, Lucas usiadł do fortepianu.
Przyszedłszy do domu, Lucas usiadł do fortepianu.
po spółgłosce (przyszedł) dodajemy tylko -szy
Wróciłaszy z targów, Sofia czytała ulotki.
Wróciwszy z targów, Sofia czytała ulotki.
forma się nie zmienia: wróciwszy (on, ona, oni)
Ukończywszy studia, firma go zatrudniła.
Kiedy ukończył studia, firma go zatrudniła.
firma nie ukończyła studiów: przy -wszy musi być ta sama osoba
More lessons on this grammar: Imiesłowy lessons and exercises
Try the Imiesłów przysłówkowy uprzedni exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 14 auto-checked exercises
- 2 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 real-life document
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 2 audio clips
- 1 picture
- 2 transcripts
The main objectives of this lesson are to:
- utworzyć formę na -wszy albo -łszy od formy „on”: zdobył → zdobywszy, wyszedł → wyszedłszy, pomógł → pomógłszy
- opowiedzieć o kolejnych etapach kariery stylem pisanym: Ukończywszy liceum w Kluczborku, wyjechał na studia do Warszawy.
- wybrać formę na -ąc albo na -wszy zależnie od tego, kiedy dzieje się czynność: Przeczytawszy artykuł do końca, Sofia dała go Lucasowi.
- zamienić styl oficjalny na potoczny: Odbywszy staż w banku… → Po odbyciu stażu w banku…
- poprawić zdanie z inną osobą w zdaniu głównym: Ukończywszy studia, firma go zatrudniła → Kiedy ukończył studia, firma go zatrudniła.
To lekcja 2 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat w dziale AI i przyszłość pracy. Opiera się na formie na -ąc z lekcji 1 i na aspekcie, który uczniowie dobrze znają z wcześniejszych kursów. Życiorys to naturalne miejsce na formę na -wszy, bo składa się z kolejnych zakończonych etapów: szkoła, studia, doktorat, praca. Lekcja 3 przenosi imiesłowy do dyskusji, w zwrotach typu biorąc pod uwagę.
Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o naukę i pracę, poznają dziesięć słów z obrazkami, od ukończyć studia po zdolny, i dobierają je do zdjęć. Czytają profil Zaremby z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem post z forum maturzystów i sortują argumenty za wyjazdem i za studiami w Polsce. Słuchają rozmowy Sofii i Lucasa o planach po studiach i wykładu doradcy zawodowego. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, od tabeli form po notkę z ulotki targów. Na koniec uczeń pomaga koleżance z kursu na czacie, a w parze albo z lektorem kręci kołem z pytaniami o karierę.
Praca domowa ma cztery zadania. Zamiana stylu oficjalnego na potoczny (po ukończeniu, kiedy wszedł) i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Profil osoby, której karierę uczeń podziwia, i nagranie o własnej drodze ocenia nauczyciel.
- Grammar:
- forma na -wszy / -łszy (imiesłów przysłówkowy uprzedni) · ukończywszy, przyszedłszy, zjadłszy · najpierw jedno, potem drugie: ta sama osoba · -ąc czy -wszy? · w rozmowie: po ukończeniu, kiedy skończył
- Topic:
- kariera · studia · sztuczna inteligencja · Wojciech Zaremba · OpenAI · Kluczbork
Teaching tips
- Zacznij od osi czasu: narysuj na tablicy etapy drogi z artykułu (liceum, Warszawa, Nowy Jork, OpenAI) i poproś o zdania z ukończywszy, zdobywszy, wyjechawszy. Kolejność etapów sama podpowiada formę.
- Wykorzystaj żart Lucasa: w nagraniu mówi, że nikt tak nie mówi. Zapytaj grupę, gdzie spotyka się formę na -wszy, i zbierz na tablicy gatunki: biografia, CV, artykuł, wykład.
- Przekształcaj z grupą zdania w obie strony: z kiedy skończył powstaje skończywszy, a z ukończywszy – po ukończeniu. Oba kierunki uczą wyczucia stylu.
- Pokaż słowa-sygnały: od razu i do końca wskazują na formę na -wszy, a jednocześnie i przez całą drogę na -ąc. Na nich opiera się zadanie z wyborem formy.
- Uważaj na formy po spółgłosce: przyszedłszy, wszedłszy i zjadłszy uczniowie często psują dodatkowym w. Niech uczniowie przeczytają je na głos, zanim zaczną pisać.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
27 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B2.1 · Jak działa świat
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część pierwsza, dla uczniów po kursach B1, tylko po polsku. Sześcioro współlokatorów z kamienicy na warszawskiej Pradze poznaje prawdziwe historie: od czeskiego słowa „robot” i polskiego modelu językowego Bielik po żubry z Białowieży, Pyrkon i Koronę Himalajów Kukuczki. Po kursie uczniowie argumentują w debacie, objaśniają odkrycia naukowe laikom, piszą wyważoną recenzję, reklamację i list motywacyjny. Nowe słowa mają obrazki i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course
Unit 1 AI i przyszłość pracy
skąd się wzięło słowo „robot”, kariera w AI, polski model Bielik, formy na -ąc i -wszy, debata
Lesson 1Robota: skąd się wzięło słowo „robot”Imiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lesson 2 · you're hereUkończywszy studia: z Kluczborka do OpenAIImiesłów przysłówkowy uprzedni: forma na -wszy i -łszy
Lesson 3Bielik: AI, która mówi po polskuStałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
Lesson 4Projekt: mój głos w debacie o AIPowtórka: imiesłowy przysłówkowe i zwroty do dyskusji
Unit 2 Przełomy w medycynie
witaminy Funka, przeszczep serca w Zabrzu, grupy krwi, zdania typu „to, czego”, liczebniki zbiorowe, nauka prostymi słowami
Lesson 5Polak, który nazwał witaminęZaimek względny co po to, coś, wszystko i nic
Lesson 6Dwoje, troje, pięcioro: serce w ZabrzuLiczebniki zbiorowe: dwoje, troje, pięcioro
Lesson 7A, B, AB, 0: Polak i grupy krwiLiczebniki zbiorowe w przypadkach: dwojga, dwojgu, z dwojgiem
Lesson 8Projekt: nauka w trzy minutyPowtórka: zdania z „to, co” i liczebniki zbiorowe
Unit 3 Ludzie w ruchu
pociągi nad torami, Karta Dużej Rodziny, tramwaje z Bydgoszczy, konstrukcja im…, tym…, obaj i oboje, bywać i miewać
Lesson 9Pociągi, które unoszą się nad torami?Im…, tym… i coraz + stopień wyższy
Lesson 10Dwoje dorosłych, troje dzieci, jedna podróżObaj, obie, oboje: dwie osoby razem
Lesson 11Tramwaje z BydgoszczyCzasowniki wielokrotne: bywać, miewać, widywać
Lesson 12Projekt: lepszy dojazd na PragęPowtórka: stopień wyższy, obaj, obie, oboje i czasowniki wielokrotne
Unit 4 Powroty dzikiej przyrody
żubry, wilki i sokoły, młode zwierzęta na -ę, bywają widywane, natomiast i zaś, film przyrodniczy
Lesson 13Żubry z BiałowieżyMłode zwierzęta na -ę: żubrzę, żubrzęta, troje żubrząt
Lesson 14Wilki bywają widywaneBywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
Lesson 15Sokoły na wieżowcachKontrast: natomiast, zaś, z kolei, podczas gdy
Lesson 16Projekt: nasz film przyrodniczyPowtórka: młode zwierzęta, strona bierna z bywać i kontrast
Unit 5 Polska popkultura w świecie
Pyrkon, film „IO”, płyta Hani Rani, ktoś czy ktokolwiek, co prawda…, ale, recenzja z dwóch stron
Lesson 17Pyrkon: tu spotykają się fani fantastykiZaimki nieokreślone z -ś i -kolwiek
Lesson 18Osioł w CannesPrzyznanie racji i kontrast: co prawda…, ale…
Lesson 19Fortepian z GdańskaWyrażenia porządkujące argumenty w recenzji
Lesson 20Projekt: polski weekend kulturyPowtórka: ktoś i ktokolwiek, co prawda…, ale…, z jednej strony
Unit 6 Pieniądze i mądre wybory
historia złotego, wiejska kasa Stefczyka, prawa konsumenta, słowa o czasie i skutku, reklamacja
Lesson 21Dlaczego pieniądz jest złoty?Przysłówki czasu w stylu oficjalnym
Lesson 22Kasa we wsi, 1890Spójniki i wyrażenia, które wprowadzają skutek
Lesson 23Wadliwe słuchawki? Reklamacja!List formalny: formuły i styl nominalny
Lesson 24Projekt: poradnik konsumentaPowtórka: słowa czasu, słowa skutku i list formalny
Unit 7 Język i komunikacja
polskie idiomy, język migowy PJM, Mikołaj Rej, styl potoczny, neutralny i oficjalny, idiomy z innych języków
Lesson 25Nie mój cyrk, nie moje małpyZwiązki frazeologiczne: znaczenie, stała forma i przypadki w środku
Lesson 26Ręce, które mówią: PJMZwiązki frazeologiczne z częściami ciała: język, ręce, głowa
Lesson 27Polacy nie gęsi!Trzy style: potoczny, neutralny i oficjalny
Lesson 28Projekt: wieczór nieprzetłumaczalnych słówPowtórka: związki frazeologiczne i trzy style
Unit 8 Na krańcach świata
Kukuczka i Korona Himalajów, Przepaść Hranicka, stacja polarna Hornsund, liczebniki w opowieści, list motywacyjny
Lesson 29Korona Himalajów: KukuczkaLiczebniki w opowieści: porządkowe i główne w przypadkach
Lesson 30Jak głęboka jest otchłań?Czasowniki ruchu z przedrostkami w wodzie i w przenośni
Lesson 31Zima w HornsundzieList motywacyjny: formuły listu formalnego i cechy kandydata
Lesson 32Projekt: opowieść z krańca świataPowtórka: liczebniki, czasowniki z przedrostkami i list formalny