Sign up for freeSign up

Mniej koszenia, więcej pszczół: bez podlewania, po koszeniu, żeby pszczoły miały…

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o odmianie rzeczowników odczasownikowych po przyimkach i o zdaniach z żeby: dlaczego polskie miasta koszą mniej i sieją łąki kwietne.

Grammar
Kosić → koszenie, sadzić → sadzenie, podlewać → podlewanie; bez, do, zamiast, mniej z dopełniaczem, po i o z miejscownikiem, zajmować się z narzędnikiem; żeby z bezokolicznikiem albo formą przeszłą.
Topic
Sofia chce zrobić łąkę kwietną na podwórku, a pan Janusz woli krótki trawnik. Artykuł wyjaśnia, po co miasta koszą rzadziej, a ogrodnik radzi, jak założyć łąkę.
Activities
Artykuł o łąkach w miastach, rozmowa na podwórku i radiowa porada ogrodnika do wysłuchania, schemat z pięcioma zadaniami, czat z sąsiadką i koło z pytaniami co można zrobić, żeby…?

What's inside

  1. Chapter 1Trawa czy kwiaty?

    • PictureUnlock
    • Otwórz pudełko i odpowiedzOpen the boxUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock

  2. Chapter 2Czytamy: łąka zamiast trawnika

    • Przeczytaj artykuł: Łąka zamiast trawnikaArticleUnlock
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock

  3. Chapter 3Słuchamy: łąka na podwórku?

    • Posłuchaj: Sofia i pan Janusz rozmawiają o trawnikuListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posłuchaj porady ogrodnika: jak założyć łąkę?ListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock

  4. Chapter 4Gramatyka: zamiast koszenia, żeby pszczoły miały…

    • Spójrz na schemat: koszenie, sadzenie i żebyGrammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formę: bez podlewania, po koszeniu…Choose the optionUnlock
    • Uzupełnij zdania: wpisz rzeczownik od czasownika z nawiasuFill in the gapsUnlock
    • Wypełnij tabelę: rzeczowniki odczasownikoweFill in the tableTry it
    • Wybierz poprawną odpowiedź: żeby + bezokolicznik czy forma przeszła?QuizUnlock
    • Przeciągnij słowa: Sofia pisze do sąsiadówDrag and dropUnlock

  5. Chapter 5Rozmawiamy: po co nam łąka?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: dlaczego trawa jest taka wysoka?ChatTry it
    • Zakręć kołem: co można zrobić, żeby…?Spin the wheelUnlock

  6. Chapter 6Praca domowa

    • Wybierz poprawną formę: czat „Mieszkanie na Pradze”Choose the optionUnlock
    • Dopasuj słowa i definicjeMatchUnlock
    • Napisz e-mail do administracji: łąka na podwórkuWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj odpowiedź: trawnik czy łąka?Speaking, checked by the teacherUnlock

25 exercises in 6 chapters. Start a 7-day free trial to open all of them, copy any part into your own lessons, and teach the lesson live.

Ogród i łąka po polsku: słownictwo

12 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+9 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • wysiew
  • sadzenie
  • podlewanie
  • zapylacze
  • trzmiel
  • kwitnąć
  • susza
  • zajmować się
  • nawozić

Grammar: koszenie, sadzenie, podlewanie i żeby

Lekcja 21 wprowadziła rzeczowniki odczasownikowe, a ta pokazuje je w użyciu: po przyimkach i w zdaniach o celu. Nowe są zmiany spółgłosek: kosić → koszenie, nawozić → nawożenie. Drugą część schematu zajmuje żeby, znane z lekcji 14. Tutaj odpowiada na pytanie po co?, z bezokolicznikiem albo z formą przeszłą.

Koszenie, sadzenie, podlewanie… i żeby

Rzeczownik odczasownikowy (Co?) to czynność jako rzeczownik: kosić → koszenie. Odmienia się jak mieszkanie. Żeby mówi, po co coś robimy.

Od czasownika do rzeczownika: kosić → koszenie

Podlewać i siać dają -anie, sadzić daje sadzenie, a w koszeniu i nawożeniu zmienia się spółgłoska: s → sz, z → ż. Kwitnienie trzeba zapamiętać. Obok siania mówi się też wysiew, rzeczownik męski: po wysiewie.

czasownik (co robić?)rzeczownik (co?)jak?
podlewać, oszczędzaćpodlewanie, oszczędzanie-ać → -anie
siaćsianie; też: wysiew (on): po wysiewie-ać → -anie
segregowaćsegregowanie-ować → -owanie
sadzićsadzenie-ić → -enie
kosićkoszenie-ić → -enie, s → sz
nawozićnawożenie-ić → -enie, z → ż
kwitnąćkwitnieniezapamiętaj!

Bez podlewania, po koszeniu: przypadki

Po bez, do, zamiast i mniej stoi dopełniacz: bez podlewania, woda do podlewania, mniej koszenia. Po po i o stoi miejscownik: po koszeniu, o sadzeniu. Zajmować się łączy się z narzędnikiem: zajmie się podlewaniem.

przypadek (pytanie)formapo jakim słowie? przykład
mianownik, biernik (co?)koszenieKoszenie trwa godzinę. Lubię sadzenie.
dopełniacz (czego?)koszeniabez, do, zamiast, mniej: bez podlewania, woda do podlewania, zamiast koszenia
narzędnik (czym?)koszeniemzajmować się: Kto zajmie się podlewaniem?
miejscownik (po czym? o czym?)koszeniupo, o: po koszeniu, o sadzeniu

Żeby: ta sama osoba czy inna?

Gdy obie części zdania mają tę samą osobę, po żeby stoi bezokolicznik: Kosimy rzadziej, żeby oszczędzać wodę. Gdy cel dotyczy kogoś innego, potrzebna jest forma przeszła po żeby: Posiejemy maki, żeby pszczoły miały jedzenie, żeby Felek mógł grać.

kto? (osoba)żeby + …przykład
ta sama osoba (my → my)żeby + bezokolicznikKosimy rzadziej, żeby oszczędzać wodę.
ta sama osoba (ja → ja)żeby + bezokolicznikPiszę do administracji, żeby zapytać o łąkę.
inna osoba albo rzeczżeby + forma przeszłaPosiejemy maki, żeby pszczoły miały jedzenie.
inna osoba albo rzeczżeby + forma przeszłaZostawimy trawnik, żeby Felek mógł grać. Kosimy, żeby było bezpiecznie.
inna osoba: ty, wyżebyś, żebyście + forma przeszłaProszę, żebyście podpisali e-mail.

Przykłady, wskazówka i błędy

Przykłady i hasło Mniej koszenia, więcej pszczół! łączą oba tematy. Wskazówka przypomina, że po żeby nigdy nie ma czasu teraźniejszego. Typowe błędy to zamiast koszenie, po koszenia, żeby pszczoły mają i żeby oszczędzamy.

Przykłady

  • Mniej koszenia, więcej pszczół!mniej + dopełniacz
  • Zamiast koszenia co tydzień mamy jedno koszenie w roku.
  • Po sianiu podlewamy łąkę tylko dwa, trzy tygodnie.po + miejscownik
  • Łąka rośnie bez nawożenia.
  • Posiejemy maki, żeby pszczoły miały jedzenie.pszczoły, nie my → forma przeszła
  • Kosimy rzadziej, żeby oszczędzać wodę.my i my → bezokolicznik

Uwaga!

Rzeczownik odczasownikowy jest jak „ono”: to koszenie, tego koszenia. Bez, do, zamiast + dopełniacz: zamiast koszenia. Po + miejscownik: po koszeniu. Po żeby nigdy nie ma czasu teraźniejszego: żeby pszczoły miały (nie: mają).

Typowe błędy

  • Zamiast koszenie co tydzień mamy łąkę.

    Zamiast koszenia co tydzień mamy łąkę.

    zamiast + dopełniacz (czego?)

  • Po koszenia rośliny leżą kilka dni.

    Po koszeniu rośliny leżą kilka dni.

    po + miejscownik (po czym?)

  • Sadzimy kwiaty, żeby pszczoły mają jedzenie.

    Sadzimy kwiaty, żeby pszczoły miały jedzenie.

    inna osoba → forma przeszła

  • Kosimy rzadziej, żeby oszczędzamy wodę.

    Kosimy rzadziej, żeby oszczędzać wodę.

    ta sama osoba → bezokolicznik

More lessons on this grammar: Rzeczownik odczasownikowy lessons and exercises · Spójniki i zdania złożone lessons and exercises

Try the Rzeczowniki odczasownikowe exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

More exercises

What's in the lesson

  • 13 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 article
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • utworzyć rzeczownik od czasownika, także ze zmianą spółgłoski: kosić → koszenie, nawozić → nawożenie, sadzić → sadzenie
  • odmienić go po przyimku i czasowniku: zamiast koszenia, bez nawożenia, po sianiu, Kto zajmie się podlewaniem?
  • powiedzieć, po co coś robimy: Kosimy rzadziej, żeby oszczędzać wodę., Posiejemy maki, żeby pszczoły miały jedzenie.
  • porównać trawnik i łąkę kwietną: Łąka rośnie bez nawożenia, a po wysiewie potrzebuje wody tylko przez dwa, trzy tygodnie
  • zaproponować zmianę w formalnym e-mailu: Chciałabym zaproponować małą łąkę kwietną pod ścianą przy bramie.

To lekcja 22 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży, druga w module Zielone życie. Kontynuuje rzeczowniki odczasownikowe z lekcji 21 (segregowanie, oszczędzanie) i powtarza żeby z lekcji 14 w zdaniach o celu. Rozmowa o łące kwietnej sama prosi o te formy: zamiast koszenia, bez podlewania, żeby pszczoły miały jedzenie. W lekcji 23 rzeczowniki odczasownikowe trafiają do instrukcji systemu kaucyjnego.

Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o ogrody i zieleń, poznają dwanaście słów, od łąki kwietnej po nawozić, i rozpoznają sześć na zdjęciach. Czytają artykuł o tym, dlaczego polskie miasta koszą rzadziej i sieją łąki, z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Sofia przekonuje pana Janusza do łąki pod ścianą przy bramie, i porady miejskiego ogrodnika. Rozdział gramatyczny ma schemat i pięć zadań, a w rozmowie uczeń sam odpisuje sąsiadce Jowicie na czacie i kręci kołem z lektorem.

W pracy domowej wybór formy w czacie o łące pod bramą i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Nauczyciel ocenia formalny e-mail do administracji z propozycją łąki (80–120 słów, z dwoma, trzema zdaniami z żeby) i nagranie na temat: trawnik czy łąka?

Grammar:
rzeczowniki odczasownikowe · bez, do, zamiast + dopełniacz · po koszeniu: miejscownik · żeby + bezokolicznik / forma przeszła
Topic:
łąki kwietne · zielone miasto · pszczoły · ogród · Warszawa

Teaching tips

  • Narysuj podwórko z lekcji: bramę, ścianę, ławkę i trawnik. Uczniowie planują, gdzie będzie łąka, a gdzie krótka trawa, i uzasadniają to zdaniami z żeby.
  • Pokaż zmianę spółgłoski w trzech formach: kosić – koszę – koszenie, nawozić – nawożę – nawożenie. Ta sama zmiana jest w pierwszej osobie czasu teraźniejszego, więc uczniowie mogą się na niej oprzeć.
  • Zrób szybki test na żeby: podaj początek Kosimy rzadziej, żeby…, a uczniowie kończą raz celem dla nas (bezokolicznik), raz celem dla pszczół albo sąsiadów (forma przeszła).
  • Wykorzystaj koło do dyskusji: pytania co można zrobić, żeby…? mają wiele dobrych odpowiedzi. Poproś, żeby w każdej odpowiedzi był rzeczownik po przyimku, np. zamiast koszenia, bez podlewania.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

25 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski B1.1 · Historie w podróży

32 lekcje polskiego na poziomie B1, w całości po polsku, dla uczniów po kursach A2. Sześcioro współlokatorów z warszawskiej Pragi podróżuje po Polsce i rozmawia o pracy, kosmosie, internecie, filmach, ekologii, sporcie i tajemnicach przeszłości. Po kursie uczniowie opowiadają historie z dobrze dobranym aspektem, mówią, co myślą, wyobrażają sobie, co by było, gdyby…, przytaczają cudze słowa i prowadzą oficjalną rozmowę na „Pan” i „Pani”. Zamiast tłumaczeń są zdjęcia i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

  1. Unit 1 Podróżuj mądrze

    Green Velo, DiscoverEU, schronisko w Tatrach, pociągi wracają do Rypina; aspekt w opowieści, w planach i przy rezerwacji

    1. Lesson 12000 kilometrów na rowerze: Green VeloAspekt w czasie przeszłym: proces czy wynik?
    2. Lesson 2Bilet na Europę w wieku 18 latAspekt w czasie teraźniejszym i przyszłym
    3. Lesson 3Łóżko nad chmurami: schronisko w Pięciu StawachAspekt w prośbach i rezerwacjach
    4. Lesson 4Dobre wiadomości: podróże mądre i zielonePowtórka modułu Podróżuj mądrze: aspekt w trzech rolach

  2. Unit 2 Praca marzeń

    lalki z Se-ma-fora, studio gier, CV i rozmowa kwalifikacyjna; przez rok czy w rok, gdybym…, pytania na Pan / Pani

    1. Lesson 5Lalki, które zdobyły OscaraAspekt i czas: przez rok czy w rok?
    2. Lesson 6Gdybym robiła gry…Tryb przypuszczający: gdybym…, zrobiłbym / zrobiłabym…
    3. Lesson 7Zdjęcie, umiejętności i klauzula RODOPan, Pani, Państwo w pytaniach
    4. Lesson 8Dobre wiadomości: nowa praca, nowa drogaPowtórka modułu Praca marzeń: czas, gdyby i formy grzecznościowe

  3. Unit 3 Kosmos i odkrycia

    Kopernik w Toruniu, polskie eksperymenty na orbicie, planety Wolszczana, astrofotografia; który we wszystkich przypadkach

    1. Lesson 9Człowiek, który poruszył ZiemięZaimek który w mianowniku: astronom, który…
    2. Lesson 10Eksperymenty, które poleciały na orbitęKtóry we wszystkich przypadkach: misja, w której…
    3. Lesson 11Planety wokół martwej gwiazdyKtóry w definicjach i daty na głos
    4. Lesson 12Dobre wiadomości: polskie oczy na niebiePowtórka: który, która, które i daty

  4. Unit 4 Życie online

    kto pisze Wikipedię, bezpieczne hasła, e-sport w Katowicach, pomoc w sieci; myślę, że…, żeby, nie sądzę, żeby…

    1. Lesson 13Kto pisze polską Wikipedię?Zdania z że i czy: myślę, że… nie wiem, czy…
    2. Lesson 14Żeby było bezpiecznieSpójnik żeby: cel, życzenie i prośba
    3. Lesson 15Czy e-sport to sport? Zapytaj KatowiceWyrażanie opinii: uważam, że… / nie sądzę, żeby…
    4. Lesson 16Dobre wiadomości: dobro w sieciPowtórka: że, czy, żeby i opinie

  5. Unit 5 Ekran i książka

    Szkoła Filmowa w Łodzi, Twój Vincent, Solaris Lema, polskie sukcesy na ekranie; mowa zależna i recenzja

    1. Lesson 17Gdzie uczą się wielcy reżyserzyAspekt w biografii: kręcił czy nakręcił?
    2. Lesson 18Film z obrazów olejnychMowa zależna: powiedziała, że…, zapytała, czy…, poprosiła, żeby…
    3. Lesson 19Solaris: ocean, który myśli?Autor pisze, że… Według autora…: mowa zależna w tekście
    4. Lesson 20Dobre wiadomości: polskie historie na ekraniePowtórka modułu Ekran i książka: aspekt i mowa zależna

  6. Unit 6 Zielone życie

    pięć pojemników na odpady, łąki kwietne, system kaucyjny, farmy wiatrowe na Bałtyku; rzeczowniki odczasownikowe: segregowanie, koszenie, oddawanie

    1. Lesson 21Żółty, niebieski, zielony, brązowy, czarnyRzeczownik odczasownikowy: segregowanie, zbieranie, mycie
    2. Lesson 22 · you're hereMniej koszenia, więcej pszczółKoszenie, sadzenie, podlewanie i żeby
    3. Lesson 23Oddaj butelkę!Rzeczownik odczasownikowy w instrukcjach: oddawanie, oddanie
    4. Lesson 24Dobre wiadomości: każdego dnia bardziej zielonoPowtórka modułu Zielone życie: rzeczowniki odczasownikowe i żeby

  7. Unit 7 Sportowe chwile

    Euro 2012, skoki narciarskie, konferencja prasowa mistrzyni, szermierka na wózkach; wołacz, Szanowni Państwo, mowa zależna w relacji prasowej

    1. Lesson 25Euro 2012: dwóch gospodarzy, jedna imprezaZdania z „który” i aspekt w opowieści o przeszłości
    2. Lesson 26Panie Kamilu, jak się lata?Wołacz i formy grzecznościowe
    3. Lesson 27Konferencja prasowa z mistrzyniąPytania na Pan / Pani / Państwo i mowa zależna w relacji
    4. Lesson 28Dobre wiadomości: fair play i nowi bohaterowiePowtórka: który, aspekt, wołacz i mowa zależna

  8. Unit 8 Tajemnice i zaginione światy

    Biskupin, rękopis Wojnicza, skamieniałości z Krasiejowa, moneta znaleziona w Czersku; gdybyśmy…, możliwe, że…, naukowcy twierdzą, że…

    1. Lesson 29Wioska ukryta w jeziorzeZdania przydawkowe z „który” w historii odkrycia
    2. Lesson 30Gdybyśmy umieli to przeczytać…Tryb przypuszczający w liczbie mnogiej i zgadywanie
    3. Lesson 31Detektywi skamieniałości w KrasiejowieNaukowcy twierdzą, że… Nie wiadomo, czy…
    4. Lesson 32Dobre wiadomości: tajemnice przeszłościPowtórka: który, tryb przypuszczający i według

Questions about this lesson

Jak odmienia się rzeczownik odczasownikowy?
Jak rzeczownik nijaki mieszkanie. Mianownik i biernik: koszenie, dopełniacz: koszenia, celownik: koszeniu, narzędnik: koszeniem, miejscownik: koszeniu. Formę wybiera słowo przed nim: bez koszenia, po koszeniu, zająć się koszeniem. W lekcji Mniej koszenia, więcej pszczół uczeń uzupełnia tabelę mianownika, dopełniacza i miejscownika dla siedmiu czasowników.
Jak utworzyć rzeczownik od czasownika „kosić”?
Kosić daje koszenie, ze zmianą s na sz. Często pomaga pierwsza osoba czasu teraźniejszego, w której jest ta sama spółgłoska: koszę → koszenie, nawożę → nawożenie, sadzę → sadzenie, wynoszę → wynoszenie. Czasowniki na -ać nie mają tej zmiany: podlewać → podlewanie, siać → sianie. Osobno trzeba zapamiętać kwitnąć → kwitnienie.
Jaki przypadek jest po „zamiast”?
Po zamiast stoi dopełniacz: zamiast koszenia, zamiast trawnika. Tak samo po bez, do i mniej: bez podlewania, woda do podlewania, mniej koszenia. Po zamiast może też stać bezokolicznik: zamiast kosić co tydzień. Błędna jest natomiast forma zamiast koszenie, z mianownikiem.
Kiedy po „żeby” jest bezokolicznik?
Gdy cel dotyczy tej samej osoby co cała reszta zdania. Kosimy rzadziej, żeby oszczędzać wodę: kosimy my i oszczędzamy my. Gdy cel dotyczy kogoś innego, stoi forma przeszła: Sadzimy kwiaty, żeby pszczoły miały jedzenie. Czasu teraźniejszego po żeby nie używamy, więc żeby pszczoły mają i żeby oszczędzamy to błędy. Na edio.ai quiz z ośmioma zdaniami rozdziela oba przypadki.
„Po koszenia” czy „po koszeniu”?
Poprawnie po koszeniu: po + miejscownik. Po w znaczeniu „później niż” wymaga miejscownika: po sianiu, po wysiewie, po pracy. Pomyłka po koszenia bierze się z bez koszenia i zamiast koszenia, które mają dopełniacz. W ogrodzie po koszeniu łąki rośliny zostają na ziemi kilka dni, żeby nasiona spadły.
Jak mówić po polsku o pracy w ogrodzie?
Najczęstsze czynności to koszenie, sadzenie, sianie, podlewanie i nawożenie. Trawę kosimy kosiarką, małe rośliny sadzimy do ziemi, a nasiona siejemy. Krótka, równa trawa to trawnik, a wysoka trawa z dzikimi kwiatami to łąka kwietna. Długi czas bez deszczu to susza, a owady, dzięki którym rośliny mają owoce, to zapylacze, np. pszczoły i trzmiele.
Jak uczyć zdań z „żeby” na poziomie B1?
Od pytania po co? i sprawdzenia podmiotu. Uczniowie najpierw odpowiadają na pytania o cel w swojej sytuacji, potem porównują zdania z tą samą i z inną osobą. Dobrym materiałem jest rozmowa, w której ktoś kogoś przekonuje, bo cele padają jeden po drugim. W lekcji Mniej koszenia, więcej pszczół Sofia przekonuje sąsiada do łąki, a quiz rozdziela bezokolicznik i formę przeszłą.
Jaka gra na mówienie pasuje do zdań z „żeby”?
Koło z pytaniami zaczynającymi się od Co można zrobić, żeby…? Każde pytanie ma wiele odpowiedzi, np. żeby w mieście było więcej zieleni albo żeby pszczoły miały jedzenie, więc uczniowie dyskutują i dodają rzeczowniki po przyimkach. W tej lekcji kołem kręci się z lektorem albo w parze, a czat z sąsiadką Jowitą uczeń przechodzi samodzielnie.
Jaką pracę domową zadać do rzeczowników odczasownikowych?
Krótki tekst formalny, w którym takie rzeczowniki są naturalne. E-mail do administracji o łące na podwórku prosi o zdania typu Zamiast koszenia co tydzień wystarczy jedno koszenie na koniec sezonu. Do tego nagranie z argumentami za trawnikiem albo łąką. Oba zadania ocenia nauczyciel, a dwa krótsze, z wyborem formy i z definicjami, są sprawdzane automatycznie.
Czy są interaktywne ćwiczenia z rzeczowników odczasownikowych?
Tak, trzy zadania można wypróbować na tej stronie. To rozmowa Sofii i pana Janusza o trawniku, tabela z rzeczownikami odczasownikowymi w mianowniku, dopełniaczu i miejscowniku oraz czat z sąsiadką, która pyta, dlaczego trawa jest taka wysoka. Artykuł, porada ogrodnika, quiz z żeby i praca domowa są w pełnej lekcji.
Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demoStart free trial

No credit card required