Panie Kamilu, jak się lata? Wołacz i grzeczne zwracanie się do ludzi
About this lesson
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o wołaczu i grzecznym zwracaniu się do ludzi, od Panie Kamilu i Pani Anno po Proszę Pani i Szanowni Państwo, na tle skoków narciarskich.
- Grammar
- Wołacz imion i tytułów: Panie Błażeju, Pani Ingo, Panie trenerze, Zosiu, Kubo. Do tego Proszę Pana, Szanowni Państwo i tytuł w wołaczu w e-mailu: Szanowny Panie Profesorze.
- Topic
- Kariera Kamila Stocha, trzykrotnego mistrza olimpijskiego, i Wielka Krokiew w Zakopanem, na której latem skacze się na igelicie. Sofia robi wywiad z młodym skoczkiem.
- Activities
- Artykuł o karierze mistrza, wywiad i przewodnik do wysłuchania, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z trenerką i pudełko z sytuacjami do odegrania.
What's inside
Chapter 1Hop na skocznię!
Chapter 2Czytamy: Rakieta z Zębu
Chapter 3Słuchamy: Panie Błażeju, jak się lata?
Chapter 4Gramatyka: Panie Kamilu! Pani Anno!
Chapter 5Rozmawiamy: Szanowna Pani…
Chapter 6Praca domowa
Skoki narciarskie po polsku: słownictwo
13 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+10 more with pictures and audio in the lessonMore words
- trenerka
- mistrz olimpijski
- pożegnanie
- belka startowa
- narty skokowe
- telemark
- Kryształowa Kula
- wołać
- lądować / wylądować
- zwrócić czyjąś uwagę
Grammar: wołacz i formy grzecznościowe
Wołacz to forma, której używamy, gdy mówimy albo piszemy do kogoś, a nie o kimś: Pan Kamil skacze, ale Panie Kamilu, jak się lata?. Lekcja pokazuje go w imionach, zdrobnieniach i tytułach oraz w stałych zwrotach grzecznościowych. Schemat ma osobne tabele dla mężczyzn i kobiet, tabelę zwrotów, przykłady, wskazówkę o mowie potocznej i typowe błędy.
Panie Kamilu! Pani Anno! Wołacz
Wołacz to forma, kiedy mówimy albo piszemy DO kogoś. O kim mówimy? Pan Kamil skacze. Do kogo mówimy? Panie Kamilu, jak się lata?
Mężczyźni: Panie Kamilu, Panie Tomie
Do mężczyzny mówimy Panie + imię w wołaczu. Po twardej spółgłosce końcówka to -ie (Tomie, Jakubie), po r i ł -rze i -le (Piotrze, Pawle), po j, l, sz i k jest -u (Kamilu, Błażeju, Marku), a Kuba daje Kubo.
| końcówka | kiedy? | przykłady |
|---|---|---|
| -ie | po twardej spółgłosce: m, n, b, w… | Tom → Tomie, Jakub → Jakubie, pan → Panie |
| -rze, -le | po r i po ł | Piotr → Piotrze, trener → trenerze, Paweł → Pawle, Michał → Michale |
| -u | po j, l, sz, cz, ż i po k, g, ch | Kamil → Kamilu, Błażej → Błażeju, Janusz → Januszu, Wojciech → Wojciechu |
| -u (e znika) | imiona i słowa na -ek | Marek → Marku, Wojtek → Wojtku, dziadek → dziadku |
| -o | imiona na -a | Kuba → Kubo |
Kobiety: Pani Anno, Zosiu
Słowo Pani się nie zmienia, zmienia się tylko imię: -o w imionach na -a (Anno, Ingo, Moniko), -u w zdrobnieniach na -sia, -nia, -cia, -la (Zosiu, babciu, Olu). Tytuł po Pani też zostaje: Pani profesor.
| końcówka | kiedy? | przykłady |
|---|---|---|
| -o | imiona na -a | Anna → Anno, Inga → Ingo, Zofia → Zofio, Monika → Moniko |
| -u | zdrobnienia na -sia, -nia, -cia, -la | Zosia → Zosiu, Kasia → Kasiu, babcia → babciu, Ola → Olu |
| bez zmiany | Pani + tytuł | Pani profesor, Pani doktor |
| Pani bez zmiany | przed imieniem | Pani Anno, Pani Ingo (ale: Panie Kamilu) |
Proszę Pana, Szanowni Państwo
Uwagę zwracamy zwrotem Proszę Pana! albo Proszę Pani!, a do grupy mówimy Szanowni Państwo. Nowością jest tytuł w wołaczu na początku e-maila: Szanowny Panie Profesorze, Szanowny Panie Trenerze, ale Szanowna Pani Doktor.
| sytuacja | co mówimy albo piszemy? |
|---|---|
| chcesz zwrócić czyjąś uwagę | Proszę Pana! Proszę Pani! Proszę Państwa! |
| mówisz do grupy | Szanowni Państwo! Proszę Państwa! |
| zaczynasz oficjalny e-mail (znasz już z A2) | Szanowny Panie, / Szanowna Pani, / Szanowni Państwo, |
| kończysz oficjalny e-mail (znasz już z A2) | Z poważaniem / Pozdrawiam serdecznie |
| NOWE: e-mail do kogoś z tytułem: tytuł w wołaczu | Szanowny Panie Profesorze, / Szanowny Panie Trenerze, / Szanowna Pani Doktor, |
| piszesz do przyjaciela | Drogi Tomie, / Droga Zosiu, / Cześć, Kubo! |
Wołacz w rozmowie i w mowie potocznej
Przykłady pokazują wołacz u trenera, przed grupą i w domu: Kubo, Zosiu, Tomie, kolacja gotowa!. Wskazówka wyjaśnia, że w rozmowie z imieniem kobiety często słychać mianownik (Pani Inga!), ale w e-mailu i w oficjalnej sytuacji piszemy Pani Ingo.
Przykłady
- Panie Kamilu, jak się lata?mówimy do pana Kamila → wołacz
- Pani Ingo, już idę!
- Panie trenerze, czy mogę skoczyć jeszcze raz?
- Szanowni Państwo, witam na Wielkiej Krokwi!
- Kubo, Zosiu, Tomie, kolacja gotowa!przyjaciele: imię w wołaczu
Uwaga!
W rozmowie z imieniem kobiety często słychać mianownik: „Pani Inga, dzień dobry!”. W mowie to normalne. Ale w e-mailu, w liście i w oficjalnej sytuacji używamy wołacza: Pani Ingo, Pani Anno. Do mężczyzny mówimy zawsze: Panie + wołacz (Panie Kamilu), nigdy „Pan Kamil!”.
Typowe błędy
Schemat poprawia Pan Kamil, jak się lata? na Panie Kamilu, Panie Anno na Pani Anno, Proszę Panią na stały zwrot Proszę Pani i Szanowny Panie Profesor na Szanowny Panie Profesorze.
Pan Kamil, jak się lata?
Panie Kamilu, jak się lata?
mówimy do kogoś → wołacz
Panie Anno!
Pani Anno!
do kobiety: Pani, bez zmiany
Proszę Panią!
Proszę Pani!
stały zwrot
Szanowny Panie Profesor,
Szanowny Panie Profesorze,
po Panie tytuł też w wołaczu (po Pani bez zmiany: Pani Doktor)
More lessons on this grammar: Przypadki lessons and exercises · Formy grzecznościowe lessons and exercises
Try the Wołacz exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 12 auto-checked exercises
- 2 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 2 audio clips
- 1 picture
- 2 transcripts
The main objectives of this lesson are to:
- zwrócić się do mężczyzny i kobiety po imieniu w formie grzecznościowej: Panie Błażeju, od kiedy Pan skacze?, Pani Ingo, już idę!
- utworzyć wołacz imion i zdrobnień: Tom → Tomie, Piotr → Piotrze, Marek → Marku, Anna → Anno, Zosia → Zosiu
- zwrócić czyjąś uwagę i przywitać grupę: Proszę Pana! Zgubił Pan portfel!, Szanowni Państwo, witam na Wielkiej Krokwi!
- zacząć oficjalny e-mail do osoby z tytułem: Szanowny Panie Trenerze, Szanowna Pani Doktor
- opowiedzieć o skokach narciarskich: rozbieg, próg, belka startowa, igelit, wylądować telemarkiem
To lekcja 26 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży, druga w module Sportowe chwile. Formy Pan i Pani w pytaniach uczniowie znają z lekcji 7, a początek oficjalnego e-maila z kursu A2.2; teraz porządkują wołacz w tabelach. Wywiad ze sportowcem to sytuacja, w której ciągle mówi się do kogoś grzecznie. Lekcja 25 dała słowa o sporcie, a lekcja 27 przenosi formy Pan / Pani / Państwo na konferencję prasową i dodaje mowę zależną.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o sport i poznają trzynaście słów, od rozbiegu po zwrócić czyjąś uwagę. Czytają artykuł o karierze Kamila Stocha z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają wywiadu Sofii z młodym skoczkiem Błażejem i przewodnika, który oprowadza grupę po Wielkiej Krokwi. Po schemacie są cztery ćwiczenia: wybór formy, imiona w wołaczu, tabela oficjalnie i po imieniu oraz quiz ze zwrotami. Na koniec uczeń sam pisze na czacie do trenerki, a z lektorem otwiera pudełko z sytuacjami, w których trzeba się do kogoś zwrócić.
Praca domowa ma cztery zadania. Przeciąganie zwrotów i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Nauczyciel ocenia oficjalny e-mail z prośbą o wywiad razem z pięcioma pytaniami do mistrza oraz nagranie, w którym uczeń przedstawia gościa spotkania.
- Grammar:
- wołacz · Panie Kamilu, Pani Anno · Proszę Pana, Proszę Pani · Szanowni Państwo
- Topic:
- sport · skoki narciarskie · Kamil Stoch · Zakopane · wywiad
Teaching tips
- Zacznij od pytania Do kogo mówimy?: napisz na tablicy Pan Kamil skacze i Panie Kamilu, jak się lata?. Uczniowie sami zauważą, że forma zmienia się tylko wtedy, gdy zwracamy się do osoby.
- Rozdziel mowę i pismo: powiedz wprost, że Pani Inga! usłyszą na ulicy, ale w e-mailu napiszą Pani Ingo. Nie oceniaj mianownika z imieniem kobiety w rozmowie jako błędu.
- Po nagraniu poproś o wywiad w parach: jedna osoba gra dziennikarza, druga sportowca z wymyśloną karierą. Pytający używa wołacza co najmniej trzy razy, a na końcu sportowiec proponuje przejście na ty, jak Błażej.
- Daj pudełko parom: jedna osoba czyta sytuację i zaczyna od zwrotu (Proszę Pana…, Pani profesor…), druga odpowiada w roli. Po każdej karcie niech zamienią się rolami.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
24 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B1.1 · Historie w podróży
32 lekcje polskiego na poziomie B1, w całości po polsku, dla uczniów po kursach A2. Sześcioro współlokatorów z warszawskiej Pragi podróżuje po Polsce i rozmawia o pracy, kosmosie, internecie, filmach, ekologii, sporcie i tajemnicach przeszłości. Po kursie uczniowie opowiadają historie z dobrze dobranym aspektem, mówią, co myślą, wyobrażają sobie, co by było, gdyby…, przytaczają cudze słowa i prowadzą oficjalną rozmowę na „Pan” i „Pani”. Zamiast tłumaczeń są zdjęcia i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course
Unit 1 Podróżuj mądrze
Green Velo, DiscoverEU, schronisko w Tatrach, pociągi wracają do Rypina; aspekt w opowieści, w planach i przy rezerwacji
Lesson 12000 kilometrów na rowerze: Green VeloAspekt w czasie przeszłym: proces czy wynik?
Lesson 2Bilet na Europę w wieku 18 latAspekt w czasie teraźniejszym i przyszłym
Lesson 3Łóżko nad chmurami: schronisko w Pięciu StawachAspekt w prośbach i rezerwacjach
Lesson 4Dobre wiadomości: podróże mądre i zielonePowtórka modułu Podróżuj mądrze: aspekt w trzech rolach
Unit 2 Praca marzeń
lalki z Se-ma-fora, studio gier, CV i rozmowa kwalifikacyjna; przez rok czy w rok, gdybym…, pytania na Pan / Pani
Lesson 5Lalki, które zdobyły OscaraAspekt i czas: przez rok czy w rok?
Lesson 6Gdybym robiła gry…Tryb przypuszczający: gdybym…, zrobiłbym / zrobiłabym…
Lesson 7Zdjęcie, umiejętności i klauzula RODOPan, Pani, Państwo w pytaniach
Lesson 8Dobre wiadomości: nowa praca, nowa drogaPowtórka modułu Praca marzeń: czas, gdyby i formy grzecznościowe
Unit 3 Kosmos i odkrycia
Kopernik w Toruniu, polskie eksperymenty na orbicie, planety Wolszczana, astrofotografia; który we wszystkich przypadkach
Lesson 9Człowiek, który poruszył ZiemięZaimek który w mianowniku: astronom, który…
Lesson 10Eksperymenty, które poleciały na orbitęKtóry we wszystkich przypadkach: misja, w której…
Lesson 11Planety wokół martwej gwiazdyKtóry w definicjach i daty na głos
Lesson 12Dobre wiadomości: polskie oczy na niebiePowtórka: który, która, które i daty
Unit 4 Życie online
kto pisze Wikipedię, bezpieczne hasła, e-sport w Katowicach, pomoc w sieci; myślę, że…, żeby, nie sądzę, żeby…
Lesson 13Kto pisze polską Wikipedię?Zdania z że i czy: myślę, że… nie wiem, czy…
Lesson 14Żeby było bezpiecznieSpójnik żeby: cel, życzenie i prośba
Lesson 15Czy e-sport to sport? Zapytaj KatowiceWyrażanie opinii: uważam, że… / nie sądzę, żeby…
Lesson 16Dobre wiadomości: dobro w sieciPowtórka: że, czy, żeby i opinie
Unit 5 Ekran i książka
Szkoła Filmowa w Łodzi, Twój Vincent, Solaris Lema, polskie sukcesy na ekranie; mowa zależna i recenzja
Lesson 17Gdzie uczą się wielcy reżyserzyAspekt w biografii: kręcił czy nakręcił?
Lesson 18Film z obrazów olejnychMowa zależna: powiedziała, że…, zapytała, czy…, poprosiła, żeby…
Lesson 19Solaris: ocean, który myśli?Autor pisze, że… Według autora…: mowa zależna w tekście
Lesson 20Dobre wiadomości: polskie historie na ekraniePowtórka modułu Ekran i książka: aspekt i mowa zależna
Unit 6 Zielone życie
pięć pojemników na odpady, łąki kwietne, system kaucyjny, farmy wiatrowe na Bałtyku; rzeczowniki odczasownikowe: segregowanie, koszenie, oddawanie
Lesson 21Żółty, niebieski, zielony, brązowy, czarnyRzeczownik odczasownikowy: segregowanie, zbieranie, mycie
Lesson 22Mniej koszenia, więcej pszczółKoszenie, sadzenie, podlewanie i żeby
Lesson 23Oddaj butelkę!Rzeczownik odczasownikowy w instrukcjach: oddawanie, oddanie
Lesson 24Dobre wiadomości: każdego dnia bardziej zielonoPowtórka modułu Zielone życie: rzeczowniki odczasownikowe i żeby
Unit 7 Sportowe chwile
Euro 2012, skoki narciarskie, konferencja prasowa mistrzyni, szermierka na wózkach; wołacz, Szanowni Państwo, mowa zależna w relacji prasowej
Lesson 25Euro 2012: dwóch gospodarzy, jedna imprezaZdania z „który” i aspekt w opowieści o przeszłości
Lesson 26 · you're herePanie Kamilu, jak się lata?Wołacz i formy grzecznościowe
Lesson 27Konferencja prasowa z mistrzyniąPytania na Pan / Pani / Państwo i mowa zależna w relacji
Lesson 28Dobre wiadomości: fair play i nowi bohaterowiePowtórka: który, aspekt, wołacz i mowa zależna
Unit 8 Tajemnice i zaginione światy
Biskupin, rękopis Wojnicza, skamieniałości z Krasiejowa, moneta znaleziona w Czersku; gdybyśmy…, możliwe, że…, naukowcy twierdzą, że…
Lesson 29Wioska ukryta w jeziorzeZdania przydawkowe z „który” w historii odkrycia
Lesson 30Gdybyśmy umieli to przeczytać…Tryb przypuszczający w liczbie mnogiej i zgadywanie
Lesson 31Detektywi skamieniałości w KrasiejowieNaukowcy twierdzą, że… Nie wiadomo, czy…
Lesson 32Dobre wiadomości: tajemnice przeszłościPowtórka: który, tryb przypuszczający i według