Zdania z „który”: odmiana, przecinek i gotowe lekcje

Q: Jak odmienia się „który”?

Jak przymiotnik: przez przypadki, rodzaje i liczby. Rodzaj męski: który, którego, któremu, którego / który, którym, o którym . Żeński: która, której, której, którą, którą, o której . Nijaki: które, którego, któremu, które, którym, o którym . Liczba mnoga: którzy / które, których, którym, których / które, którymi, o których . W bierniku rodzaju męskiego którego dotyczy osób i zwierząt, a który rzeczy. W mianowniku i bierniku liczby mnogiej którzy i których to formy męskoosobowe.

Q: Kiedy stawiamy przecinek przed „który”?

Zawsze, gdy który zaczyna zdanie podrzędne. Jeśli przed który stoi przyimek, przecinek idzie przed przyimkiem: kolega, z którym gram w tenisa . Zdanie wtrącone w środek zamyka drugi przecinek. W polskim, inaczej niż w angielskim, przecinek stoi także przed zdaniem, które wskazuje, o kogo chodzi. Nie ma go w pytaniu, gdzie który jest zaimkiem pytającym: Który pociąg jedzie do Lublina?

Q: Jakie błędy robią uczniowie w zdaniach z „który”?

Najczęściej przenoszą przypadek ze zdania głównego. Stąd „Rozmawiam z kolegą, z którym mieszka obok” zamiast Rozmawiam z kolegą, który mieszka obok . Częste są też zgubiony przyimek („szkoła, którą chodzę” zamiast do której chodzę ), forma którzy przy kobietach albo rzeczach („koleżanki, którzy”), który zamiast którego przy osobach w bierniku i brak przecinka.

Q: To, co czy to, który – jak jest poprawnie?

Po zaimkach to, coś, wszystko i nic mówimy co. „Wszystko, który wiem” to błąd, poprawnie: wszystko, co wiem . Słowo co też się odmienia ( czego, czemu, czym, o czym ) i bierze przypadek od własnego czasownika: coś, czego nie rozumiem , to, o czym marzę . Po rzeczowniku co zamiast który ( chłopak, co tu mieszka ) brzmi potocznie.

Q: Czy zdanie z „który” można zastąpić imiesłowem?

Tak, jeśli który jest podmiotem zdania podrzędnego. Pociąg, który odjeżdża o ósmej zmienia się w pociąg odjeżdżający o ósmej , a paczka, która została wysłana w piątek w paczka wysłana w piątek . Imiesłów na -ący zastępuje tylko czas teraźniejszy, a imiesłów bierny – stronę bierną. Gdy który stoi w innym przypadku ( dom, w którym mieszkam ), zostaje zdanie podrzędne.

Q: Jak uczyć obcokrajowców zdań z „który”?

Zacznij od mianownika, a przypadki dodawaj stopniowo. W kursie Polski B1.1 · Historie w podróży lekcja 9 uczy tylko form który, która, które, którzy , lekcja 10 wszystkich przypadków i przyimków, a lekcje 11, 25 i 29 ćwiczą je w definicjach, w opowieści o meczu i w długich zdaniach o historii. Uczniom pomagają dwa pytania: o kim mówi zdanie i jakie pytanie zadaje czasownik po przecinku.

Q: Jakie gry pomagają ćwiczyć zdania z „który”?

Zgadywanki, w których opisujemy coś, nie podając nazwy. „To osoba, która leczy zwierzęta”, „To miejsce, w którym kupujemy leki”: każda definicja wymaga innej formy. Dobrze działa też łączenie dwóch zdań w jedno na czas. Lekcje z tej strony mają tabele odmiany, teksty z lukami i czat do uzupełnienia, a większość ma też koło albo pudełko z pytaniami do rozmowy. Tabele, luki i czat są sprawdzane automatycznie, a tekst i nagranie z pracy domowej ocenia nauczyciel.

Levels B1 to B2 13 lesson plans Exercises that check themselves

Zdanie przydawkowe to zdanie podrzędne, które opisuje rzeczownik ze zdania nadrzędnego: Mam sąsiadkę, która gra na skrzypcach, To sklep, w którym kupuję chleb. Najczęściej zaczyna się od zaimka który, a jego forma zależy od dwóch rzeczy: rodzaju i liczby rzeczownika oraz przypadku we własnym zdaniu. Tu znajdziesz lekcje polskiego jako obcego z biblioteki edio, które uczą zdań z który (liczba lekcji: 13, poziomy B1 to B2). Na stronie porównasz formy na schematach z tych lekcji, rozwiążesz kilka zadań i znajdziesz lekcję na poziom swojej grupy.

Start free trial Try the exercises

Zdania z „który” lesson plans and drills

13 lesson plans, B1 to B2. Each is a whole lesson with reading, listening and speaking, and its page plays exercises from it.

Try the Zdania przydawkowe exercises

One exercise from each of 6 lessons. These are the same exercises your students do in edio.

Zdania z „który” explained

Zdanie z który łączy dwie informacje o tym samym rzeczowniku: Czekam na pociąg. Pociąg się spóźnia → Czekam na pociąg, który się spóźnia. Formę wybieramy w dwóch krokach. Rodzaj i liczbę daje rzeczownik, a przypadek – rola, jaką który pełni w zdaniu podrzędnym. Dlatego który często stoi w innym przypadku niż jego rzeczownik.

Który, która, które, którzy: rodzaj i liczba

Gdy który jest podmiotem, stoi w mianowniku i wystarczy znać rodzaj: autobus, który, ulica, która, okno, które. W liczbie mnogiej którzy to forma męskoosobowa (lekarze, którzy), a które niemęskoosobowa: lekarki, które, dzieci, które, okna, które.

rzeczownik	rodzaj, liczba	który?	przykład
astronom, teleskop	on	który	Kopernik to astronom, który urodził się w Toruniu.
planeta, gwiazda	ona	która	Ziemia to planeta, która krąży wokół Słońca.
miasto, muzeum	ono	które	Frombork to miasto, które leży na Warmii.
astronomowie, przyjaciele	oni: mężczyźni albo grupa z mężczyzną	którzy	Lucas i Zosia to przyjaciele, którzy grają w siatkówkę.
planety, koleżanki, dzieci	one: inne grupy	które	Mars i Jowisz to planety, które krążą wokół Słońca.

From the lesson Człowiek, który poruszył Ziemię (Polski B1.1)

Przypadek z wnętrza zdania podrzędnego

Przypadek nie przechodzi ze zdania głównego. Wybiera go czasownik albo przyimek po przecinku: Dzwonię do kolegi, któremu pożyczyłem rower (pożyczyć komu?), To koleżanka, z którą jeżdżę do pracy (z kim?). Tabela zbiera formy który we wszystkich przypadkach.

Jak wybrać formę? Dwa pytania

Kto albo co jest przed przecinkiem? misja → ona, astronauta → on, eksperymenty → one, uczniowie → oni.
Jakie pytanie zadaje czasownik albo przyimek w zdaniu z „który”? Brał udział w czym? → w której. Rozmawiali z kim? → z którym.

Formy słowa „który”

przypadek (pytanie)	on	ona	ono	liczba mnoga
mianownik (kto? co?)	który	która	które	którzy (oni) / które (one)
dopełniacz (kogo? czego?)	którego	której	którego	których
celownik (komu? czemu?)	któremu	której	któremu	którym
biernik (kogo? co?)	którego (osoba, zwierzę) / który (rzecz)	którą	które	których (oni) / które (one)
narzędnik (z kim? z czym?)	którym	którą	którym	którymi
miejscownik (o kim? o czym?)	którym	której	którym	których

From the lesson Eksperymenty, które poleciały na orbitę (Polski B1.1)

Długie zdania: najpierw znajdź rzeczownik

Między rzeczownikiem a który mogą stać inne słowa: Córka sąsiadów, która studiuje w Gdańsku, przyjechała na święta. Kto studiuje? Córka, więc która, a nie którzy. Przyimek zawsze idzie przed który: dom, w którym mieszkam, ulica, przy której pracuję.

Jak wybrać formę? Trzy kroki

Znajdź rzeczownik, o którym mówi zdanie z „który”. To nie zawsze najbliższe słowo: nauczyciel ze szkoły, który zauważył pale.
Rodzaj i liczba: pal → on, osada → ona, jezioro → ono, domy → one, ludzie → oni.
Przypadek: zadaj pytanie w zdaniu z „który”: mieszkali w czym? → osada, w której mieszkali; stały w czym? → jezioro, w którym stały pale.

Uwaga na długie zdania!

W długim zdaniu „który” często stoi daleko od swojego rzeczownika. Zapytaj, o kim albo o czym mówi zdanie: Nauczyciel ze szkoły w Biskupinie, który zauważył pale… Kto zauważył? Nauczyciel, nie szkoła, więc „który”, a nie „która”. Przyimek stoi zawsze przed „który”: osada, w której…

From the lesson Wioska ukryta w jeziorze (Polski B1.1)

Biernik: który dla rzeczy, którego dla osoby

W bierniku rodzaju męskiego liczy się, czy chodzi o rzecz, czy o osobę lub zwierzę: rower, który kupiłam, ale lekarz, którego polecam, pies, którego karmimy. Zdanie wtrącone w środek zdania głównego zamyka drugi przecinek: Rower, który kupiłam, jest za duży.

Biernik: rzecz czy osoba?

To telefon, który kupiłem.kupiłem co? → telefon to rzecz, więc który (jak w mianowniku)
To szef, którego wybrano.wybrano kogo? → szef to osoba, więc którego (jak w dopełniaczu)
To firma, którą założono w 1976 roku.założono co? → firma (ona), więc którą
To inżynierowie, których znam.znam kogo? → osoby, więc których
To telefony, które lubię.lubię co? → rzeczy, więc które

Przecinek

Część zdania z „który” oddzielamy przecinkiem. Przecinek stoi przed „który” albo przed przyimkiem (telefon, o którym marzę). Gdy ta część jest w środku zdania, przecinek stawiamy też po niej: Telefon, który kupiłem, jest super. W pytaniu „Który kolor wybierasz?” przecinka nie ma: to zwykłe pytanie.

From the lesson Nowy szef, nowy iPhone: Apple po 50 latach (Polski B1 · Newsy)

To, co i coś, czego: co zamiast który

Po to, coś, wszystko i nic używamy co, nie który. Obie części mają własny przypadek, wybierany przez różne czasowniki: Opowiedz o tym, czego się boisz (opowiedzieć o czym? bać się czego?), Zrobię wszystko, co trzeba.

Dwa pytania: najpierw „to”, potem „co”

zdanie główne	pytanie 1 → forma „to”	zdanie z „co”	pytanie 2 → forma „co”
Funk nazwał to,	nazwać co? → to	czego szukali inni.	szukać czego? → czego
Olena opowiada o tym,	opowiadać o czym? → o tym	czym zajmował się Funk.	zajmować się czym? → czym
Kuba zgadza się z tym,	zgadzać się z czym? → z tym	o czym mówiła Waleria.	mówić o czym? → o czym
Nie rozumiem tego,	nie rozumieć czego? → tego	co mówisz.	mówić co? → co

Tak samo po: wszystko, nic, coś

Olena pamięta wszystko, co mówił wykładowca. (pamiętać co? / mówić co?)
Nie ma nic, co cieszy Kubę bardziej niż pełna kuchnia. (Co cieszy? → mianownik)
Witamina to coś, czego organizm potrzebuje. (potrzebować czego?)
Kuba szuka czegoś, czym zaskoczy Olenę. (szukać czego? / zaskoczyć czym?)
Zmieniają się jak „to”: wszystko → wszystkiego, wszystkiemu, wszystkim; coś → czegoś, czemuś, czymś; nic → niczego, niczemu, niczym.

From the lesson Polak, który nazwał witaminę (Polski B2.1)

Questions about zdania z „który”

Co to jest zdanie przydawkowe?

Zdanie podrzędne, które określa rzeczownik w zdaniu nadrzędnym. Pełni tę samą rolę co przydawka i odpowiada na pytania: jaki?, który?, czyj? Przykład: Czytam książkę, którą dostałam od babci (jaką książkę?). Najczęściej zaczyna się od zaimka względnego który, rzadziej od jaki, czyj, gdzie, skąd lub kiedy: miasto, gdzie się wychowałem, dzień, kiedy się poznaliśmy.

Jak odmienia się „który”?

Jak przymiotnik: przez przypadki, rodzaje i liczby. Rodzaj męski: który, którego, któremu, którego / który, którym, o którym. Żeński: która, której, której, którą, którą, o której. Nijaki: które, którego, któremu, które, którym, o którym. Liczba mnoga: którzy / które, których, którym, których / które, którymi, o których. W bierniku rodzaju męskiego którego dotyczy osób i zwierząt, a który rzeczy. W mianowniku i bierniku liczby mnogiej którzy i których to formy męskoosobowe.

Który, którego czy z którym – jak wybrać formę?

Rodzaj z rzeczownika, przypadek z czasownika w zdaniu podrzędnym. Najpierw ustal, o jakim rzeczowniku mówi zdanie: firma to ona, więc forma żeńska. Potem zadaj pytanie czasownikowi albo przyimkowi po przecinku: pracować dla kogo? czego? Wychodzi firma, dla której pracuję. Pomaga też osobne zdanie z rzeczownikiem: Pracuję dla firmy, więc dla której.

Kiedy stawiamy przecinek przed „który”?

Zawsze, gdy który zaczyna zdanie podrzędne. Jeśli przed który stoi przyimek, przecinek idzie przed przyimkiem: kolega, z którym gram w tenisa. Zdanie wtrącone w środek zamyka drugi przecinek. W polskim, inaczej niż w angielskim, przecinek stoi także przed zdaniem, które wskazuje, o kogo chodzi. Nie ma go w pytaniu, gdzie który jest zaimkiem pytającym: Który pociąg jedzie do Lublina?

Jakie błędy robią uczniowie w zdaniach z „który”?

Najczęściej przenoszą przypadek ze zdania głównego. Stąd „Rozmawiam z kolegą, z którym mieszka obok” zamiast Rozmawiam z kolegą, który mieszka obok. Częste są też zgubiony przyimek („szkoła, którą chodzę” zamiast do której chodzę), forma którzy przy kobietach albo rzeczach („koleżanki, którzy”), który zamiast którego przy osobach w bierniku i brak przecinka.

To, co czy to, który – jak jest poprawnie?

Po zaimkach to, coś, wszystko i nic mówimy co. „Wszystko, który wiem” to błąd, poprawnie: wszystko, co wiem. Słowo co też się odmienia (czego, czemu, czym, o czym) i bierze przypadek od własnego czasownika: coś, czego nie rozumiem, to, o czym marzę. Po rzeczowniku co zamiast który (chłopak, co tu mieszka) brzmi potocznie.

Czy zdanie z „który” można zastąpić imiesłowem?

Tak, jeśli który jest podmiotem zdania podrzędnego. Pociąg, który odjeżdża o ósmej zmienia się w pociąg odjeżdżający o ósmej, a paczka, która została wysłana w piątek w paczka wysłana w piątek. Imiesłów na -ący zastępuje tylko czas teraźniejszy, a imiesłów bierny – stronę bierną. Gdy który stoi w innym przypadku (dom, w którym mieszkam), zostaje zdanie podrzędne.

Jak uczyć obcokrajowców zdań z „który”?

Zacznij od mianownika, a przypadki dodawaj stopniowo. W kursie Polski B1.1 · Historie w podróży lekcja 9 uczy tylko form który, która, które, którzy, lekcja 10 wszystkich przypadków i przyimków, a lekcje 11, 25 i 29 ćwiczą je w definicjach, w opowieści o meczu i w długich zdaniach o historii. Uczniom pomagają dwa pytania: o kim mówi zdanie i jakie pytanie zadaje czasownik po przecinku.

Jakie gry pomagają ćwiczyć zdania z „który”?

Zgadywanki, w których opisujemy coś, nie podając nazwy. „To osoba, która leczy zwierzęta”, „To miejsce, w którym kupujemy leki”: każda definicja wymaga innej formy. Dobrze działa też łączenie dwóch zdań w jedno na czas. Lekcje z tej strony mają tabele odmiany, teksty z lukami i czat do uzupełnienia, a większość ma też koło albo pudełko z pytaniami do rozmowy. Tabele, luki i czat są sprawdzane automatycznie, a tekst i nagranie z pracy domowej ocenia nauczyciel.

More Polish grammar

Lessons for every point of Polish grammar, from the cases to verb aspect. All grammar points

Zdania z „który”: odmiana, przecinek i gotowe lekcje

Zdania z „który” lesson plans and drills

Nowy szef, nowy iPhone: Apple po 50 latach

Człowiek, który poruszył Ziemię

Eksperymenty, które poleciały na orbitę

Planety wokół martwej gwiazdy

Dobre wiadomości: polskie oczy na niebie

Euro 2012: dwóch gospodarzy, jedna impreza

Dobre wiadomości: fair play i nowi bohaterowie

Wioska ukryta w jeziorze

Dobre wiadomości: tajemnice przeszłości

Nasiona na rok 2100

Projekt: kuchnia bez marnowania

Polak, który nazwał witaminę

Projekt: nauka w trzy minuty