Spójniki i zdania złożone: że, żeby, chociaż, dlatego i przecinek
Levels A2 to B2 23 lesson plans Exercises that check themselves
Spójniki łączą zdania i pokazują związek między nimi: przyczynę, skutek, cel, warunek albo czas. Zostałam w domu, bo padało i Padało, więc zostałam w domu opisują to samo, ale z innej strony. W zdaniu złożonym są co najmniej dwa orzeczenia, a przed większością spójników stoi przecinek. Ta strona zbiera lekcje polskiego jako obcego z biblioteki edio, które uczą spójników krok po kroku (liczba lekcji: 23, poziomy A2 to B2), od jeśli i kiedy po natomiast i toteż. Poniżej rozwiążesz kilka zadań z tych lekcji, porównasz reguły z ich schematów i znajdziesz lekcję na swój poziom.
Spójniki i zdania złożone lesson plans and drills
23 lesson plans, A2 to B2. Each is a whole lesson with reading, listening and speaking, and its page plays exercises from it.
A2Lesson planPolski A2.1Zdam egzamin!
A2Lesson planPolski A2.1Dobre wiadomości: marzenia się spełniają
B1Lesson planPolski B1 · EgzaminŻycie w sieci: spójniki i zdania złożone
B1Lesson planPolski B1.1Kto pisze polską Wikipedię?
B1Lesson planPolski B1.1Żeby było bezpiecznie
B1Lesson planPolski B1.1Czy e-sport to sport? Zapytaj Katowice
B1Lesson planPolski B1.1Dobre wiadomości: dobro w sieci
B1Lesson planPolski B1.1Mniej koszenia, więcej pszczół
B1Lesson planPolski B1.1Dobre wiadomości: każdego dnia bardziej zielono
B1Lesson planPolski B1.2Pierwsza Europejka na Evereście
B1Lesson planPolski B1.2Na nartach z K2
B1Lesson planPolski B1.2Oba bieguny w jeden rok
B1Lesson planPolski B1.2Projekt: wyprawa marzeń
B2Lesson planPolski B2.1Sokoły na wieżowcach
B2Lesson planPolski B2.1Projekt: nasz film przyrodniczy
B2Lesson planPolski B2.1Osioł w Cannes
B2Lesson planPolski B2.1Fortepian z Gdańska
B2Lesson planPolski B2.1Projekt: polski weekend kultury
B2Lesson planPolski B2.1Kasa we wsi, 1890
B2Lesson planPolski B2.1Projekt: poradnik konsumenta
B2Lesson planPolski B2.2Zwolnij w Reszlu
B2Lesson planPolski B2.2Projekt: debata oksfordzka
B2Lesson planPolski B2.2Japońskie muzeum nad Wisłą
Try the Spójniki i zdania złożone exercises
One exercise from each of 6 lessons. These are the same exercises your students do in edio.
Spójniki i zdania złożone explained
Zdanie złożone powstaje z co najmniej dwóch zdań. Zdania równorzędne łączą spójniki współrzędne: i, ale, a, więc, dlatego. Gdy jedno zdanie zależy od drugiego i odpowiada na jego pytanie (dlaczego? po co? kiedy?), wprowadza je spójnik podrzędny: bo, żeby, kiedy, jeśli. Spójnik wybiera też formę czasownika, na przykład formę przeszłą po żeby.
Jeśli i kiedy: warunek albo pewny moment
Jeśli wprowadza warunek, który może się nie spełnić, a kiedy moment, który na pewno nadejdzie: Jeśli zdam, pojadę do Chicago, Kiedy skończę kurs, napiszę do ciebie. O przyszłości mówią obie części zdania, więc obie mają czas przyszły.
Jeśli czy kiedy?
| słowo | znaczenie | przykład |
|---|---|---|
| jeśli | nie wiem na pewno: może tak, może nie | Jeśli zdam, pojadę do Chicago. |
| kiedy | wiem na pewno: to będzie | Kiedy skończę kurs, napiszę do ciebie. |
Zdanie z jeśli / kiedy
jeśli / kiedyzdam, skończę… (czas przyszły)pojadę, będę mówić… (czas przyszły)
Jeśli zdam egzamin, pojadę do Krakowa.
Kiedy skończę kurs, będę mówić lepiej.
Kiedy zdasz, zrobimy imprezę!
From the lesson Zdam egzamin! (Polski A2.1)
Że czy czy: wiem albo nie wiem
Że wprowadza treść tego, co wiemy, myślimy albo słyszeliśmy: Wiem, że Tom ma konto. Gdy odpowiedź jest jeszcze otwarta, po nie wiem, nie jestem pewna albo sprawdź pojawia się czy. Dalej stoi zwykłe zdanie w dowolnym czasie.
Że czy czy?
| że: wiem, myślę, jestem pewna | czy: nie wiem, nie jestem pewna, sprawdzam |
|---|---|
| Wiem, że Tom ma konto. | Nie wiem, czy Tom ma konto. |
| Jestem pewna, że to prawda. | Nie jestem pewna, czy to prawda. |
| Myślę, że to źródło jest dobre. | Sprawdź, czy to źródło jest dobre. |
Początek + przecinek + że + zdanie
| co mówimy? | początek | zdanie podrzędne |
|---|---|---|
| opinia | Myślę, że… / Wydaje mi się, że… | …to dobre źródło. |
| fakt | Wiem, że… | …Wikipedia ma ponad 25 lat. |
| informacja od kogoś | Słyszałem / Słyszałam, że… | …w Słubicach stoi pomnik. |
| pewność | Jestem pewny (pewien) / pewna, że… | …Tom doda przypis. |
| nadzieja | Mam nadzieję, że… | …redaktor sprawdzi zmianę. |
| pytanie | Czy wiesz, że…? / Myślisz, że…? | …pomnik ma ponad 3 metry? |
From the lesson Kto pisze polską Wikipedię? (Polski B1.1)
Żeby: cel i prośba z formą przeszłą
Żeby mówi, po co coś robimy albo czego chcemy od innych. Gdy działa ta sama osoba, po nim stoi bezokolicznik: Uczę się, żeby zdać. Gdy inna, forma przeszła, a końcówka osoby przechodzi na spójnik: żebyś zmienił, żebyśmy zmienili.
Forma przeszła czy bezokolicznik?
| kto to robi? | forma | przykład |
|---|---|---|
| inna osoba | żeby + forma przeszła | Mam długie hasło, żeby nikt go nie zgadł. |
| ta sama osoba | żeby + bezokolicznik (zdać, pomagać) | Uczę się, żeby zdać egzamin. |
| rada dla wszystkich | żeby + bezokolicznik | Ważne, żeby nie podawać hasła. |
Żeby + forma czasu przeszłego
| kto? | żeby + osoba | przykład: zmienić hasło |
|---|---|---|
| ja | żebym | żebym zmienił / zmieniła |
| ty | żebyś | żebyś zmienił / zmieniła |
| on / ona / ono | żeby | żeby zmienił / zmieniła / zmieniło |
| my | żebyśmy | żebyśmy zmienili / zmieniły |
| wy | żebyście | żebyście zmienili / zmieniły |
| oni / one | żeby | żeby zmienili / zmieniły |
From the lesson Żeby było bezpiecznie (Polski B1.1)
Zanim, gdy tylko, dopóki nie i aż
Te spójniki czasu ustawiają zdarzenia w kolejności i zwykle łączą się z czasownikiem dokonanym: Zanim wyjechała, dużo trenowała. Dopóki nie i aż znaczą to samo, ale przeczenie pojawia się tylko przy dopóki: Szła, aż maska zamarzła.
| spójnik | co znaczy? | jaki czasownik? | przykład |
|---|---|---|---|
| kiedy / gdy | w tym samym czasie albo zaraz potem (Kiedy?) | dokonany albo niedokonany | Kiedy Tom liczył, Zosia pisała. Gdy skończyła, zadzwoniła. |
| zanim | wcześniej: najpierw zdanie główne, potem to, co po „zanim” | dokonany (co zrobić?) | Zanim wyjechała, dużo trenowała. |
| gdy tylko | od razu potem | dokonany | Gdy tylko wróciła, zaczęła planować. |
| dopóki nie | do momentu, kiedy coś się stało (Do kiedy?) | nie + dokonany | Szła, dopóki nie zobaczyła szczytu. |
| aż | do momentu, kiedy coś się stało (Do kiedy?) | dokonany, bez „nie” | Szła z maską, aż maska zamarzła. |
From the lesson Pierwsza Europejka na Evereście (Polski B1.2)
Chociaż, mimo że i mimo + dopełniacz
Zdanie przyzwalające mówi o przeszkodzie, która nie zmieniła wyniku. Po chociaż i mimo że stoi zdanie z czasownikiem, po samym mimo rzeczownik w dopełniaczu: mimo mgły. Drugiej części nie zaczynamy od ale: Chociaż się boję, (to) spróbuję.
Trzy słowa, jedno znaczenie
| słowo | co dalej? | przykład |
|---|---|---|
| chociaż (krócej: choć) | zdanie z czasownikiem | Chociaż było bardzo zimno, nie zdjął nart. |
| mimo że | zdanie z czasownikiem | Wszedł na szczyt, mimo że nie miał tlenu z butli. |
| mimo (oficjalnie: pomimo) | rzeczownik w dopełniaczu (czego?), bez czasownika | Mimo mgły zjechał do bazy. |
Druga część zdania
| pierwsza część | druga część | przykład |
|---|---|---|
| Chociaż / Mimo że + zdanie, | zdanie albo to + zdanie (nie: ale!) | Chociaż się boję, (to) zapiszę się na kurs. |
| zdanie, | a jednak / ale i tak + zdanie | Było zimno, a jednak poszedł dalej. Bał się, ale i tak spróbował. |
| zdanie. | Mimo to + nowe zdanie | W 2017 roku się nie udało. Mimo to wrócił na K2. |
From the lesson Na nartach z K2 (Polski B1.2)
Przyczyna czy skutek: dlatego że i dlatego
Bo, ponieważ i dlatego że podają przyczynę, a więc, dlatego, zatem i toteż skutek. Samo że zmienia kierunek: Padało, dlatego zostaliśmy, ale Zostaliśmy, dlatego że padało. Na B2 dochodzą oficjalne w związku z tym i w rezultacie.
dlatego czy dlatego że?
dlatego: skutek
- Padało, dlatego zostaliśmy w domu.
- najpierw przyczyna, potem skutek
dlatego że: przyczyna (= ponieważ)
- Zostaliśmy w domu, dlatego że padało.
- najpierw skutek, potem przyczyna
Słowa, które wprowadzają skutek
| słowo | styl | miejsce w swojej części zdania | przykład |
|---|---|---|---|
| dlatego | neutralny: mowa i tekst | na początku | Zarząd pracował za darmo, dlatego pożyczki były tanie. |
| w związku z tym | oficjalny | zwykle na początku | Kasa ma mało pieniędzy. W związku z tym udziela małych pożyczek. |
| w rezultacie | oficjalny | zwykle na początku | Lichwiarze brali wysokie odsetki. W rezultacie chłopi oddawali dużo więcej. |
| wobec tego | neutralny i oficjalny: wniosek, decyzja | na początku | Wszyscy chcą jechać? Wobec tego zaczynamy oszczędzać. |
| zatem | pisany | na początku albo na drugim miejscu | Chcemy jechać do Krakowa. Musimy zatem odkładać pieniądze. |
| toteż | pisany | tylko na początku | Członkowie odpowiadali majątkiem, toteż pilnowali kasy. |
From the lesson Kasa we wsi, 1890 (Polski B2.1)
Questions about spójniki i zdania złożone
Co to są spójniki?
Jakie są rodzaje zdań złożonych?
Kiedy stawiamy przecinek przed spójnikiem?
Kiedy piszemy że, a kiedy żeby?
Jeśli czy kiedy: jaka jest różnica?
Bo czy ponieważ? Dlatego czy dlatego że?
Chociaż, mimo że czy mimo?
Jak wyrazić kontrast: a, natomiast czy zaś?
Jakie błędy w zdaniach złożonych robią obcokrajowcy?
Jak uczyć obcokrajowców spójników?
More Polish grammar
Lessons for every point of Polish grammar, from the cases to verb aspect. All grammar points