Tryb przypuszczający: chciałbym, gdybym i grzeczne prośby

Q: Jak tworzy się tryb przypuszczający?

Do formy czasu przeszłego dodajemy by i końcówkę osobową. Ja: mieszkał + by + m = mieszkałbym (kobieta: mieszkałabym ), ty: mieszkałbyś , my: mieszkalibyśmy lub mieszkałybyśmy , wy: mieszkalibyście . W 3. osobie końcówki nie ma: mieszkałby , mieszkałaby , mieszkaliby . Uwaga na zmiany w temacie: mógłbym , ale mogłabym ; wziąłbym , ale wzięłabym .

Q: Kiedy mówimy chciałbym, a kiedy chciałabym?

Chciałbym mówi mężczyzna, a chciałabym kobieta. Rodzaj pochodzi z czasu przeszłego: chciał i chciała . W liczbie mnogiej chcielibyśmy mówi grupa z co najmniej jednym mężczyzną, a chciałybyśmy grupa samych kobiet. Do pana mówimy Czy chciałby pan…? , do pani Czy chciałaby pani…? , a do kilku osób Czy chcieliby państwo…?

Q: Gdyby czy jeśli: jaka jest różnica?

Jeśli wprowadza warunek realny, a gdyby – wyobrażony. Po jeśli stoi zwykły czas: Jeśli jutro będę mieć czas, pójdę na basen (to możliwe). Po gdyby stoi forma czasu przeszłego, a w drugiej części tryb przypuszczający: Gdybym miał czas, poszedłbym na basen (nie mam czasu). Zdanie „Gdybym będę mieć czas” miesza oba typy i jest błędne.

Q: Czy można powiedzieć „ja bym chciał”?

W mowie potocznej „by” może stać przed czasownikiem. Ja bym chciał znaczy to samo co chciałbym , a Ja bym nie mógł to samo co nie mógłbym . W pytaniach by często dołącza do słowa pytającego, także w piśmie: Co byś zrobił? = Co zrobiłbyś? Niezależnie od miejsca cząstka pojawia się w każdej części zdania tylko raz.

Q: Jakie błędy w trybie przypuszczającym robią obcokrajowcy?

Najczęstszy błąd to podwójne by: „gdybym miałbym”. Poprawnie: Gdybym miał czas, pojechałbym do Gdańska . Uczniowie mylą też rodzaj (kobieta mówi chciałbym ), dodają końcówkę czasu przeszłego („gdybym miałem”), łączą pan z formą dla ty („mógłbyś pan”) i dają grupie z mężczyzną formę na -ły : „Tomek i Giorgi mieszkałyby” zamiast mieszkaliby .

Q: Jakie pytania i gry pomagają ćwiczyć tryb przypuszczający?

Najlepiej działają pytania „Co byś zrobił, gdyby…?”. Każdy losuje sytuację ( gdybyś wygrał milion , gdybyś była niewidzialna ) i odpowiada pełnym zdaniem, a grupa dopytuje. Dobrze sprawdzają się też łańcuchy zdań ( Gdybym miała psa, chodziłabym na spacery. Gdybym chodziła na spacery… ) i scenki w urzędzie z prośbami Czy mógłby pan…? . W lekcjach B1.1 z gdyby takie pytania losuje koło w części na mówienie.

Q: Gdzie poćwiczyć tryb przypuszczający online?

W zadaniach online, które są sprawdzane automatycznie. Ćwiczenia powyżej pochodzą z lekcji z tej strony. Uczniowie wybierają formę dla mężczyzny lub kobiety, wpisują czasowniki w trybie przypuszczającym, wypełniają tabele i odpowiadają w czacie. Tekst i nagranie z pracy domowej ocenia nauczyciel. Lekcje działają na zajęciach na żywo i w domu, a 7-dniowy okres próbny otwiera całą bibliotekę.

Levels A2 to B1 10 lesson plans Exercises that check themselves

Tryb przypuszczający, nazywany też trybem warunkowym, służy do grzecznych próśb, życzeń, rad i sytuacji wyobrażonych: Chciałabym tę serwetkę, Czy mógłby pan mi pomóc?, Gdybym miał czas, pojechałbym do Gdańska. Tworzymy go z formy czasu przeszłego, cząstki by i końcówki osobowej: -m, -ś, -śmy, -ście. Ta strona pokazuje go od strony nauczania polskiego jako obcego: zasady na schematach z lekcji, ćwiczenia do wypróbowania i lekcje według poziomu (liczba lekcji: 10, poziomy A2 to B1). Wszystkie lekcje są interaktywne, a ich ćwiczenia sprawdzane automatycznie.

Start free trial Try the exercises

Tryb przypuszczający lesson plans and drills

10 lesson plans, A2 to B1. Each is a whole lesson with reading, listening and speaking, and its page plays exercises from it.

Try the Tryb przypuszczający exercises

One exercise from each of 6 lessons. These are the same exercises your students do in edio.

Tryb przypuszczający explained

Formę trybu przypuszczającego składamy z trzech części: chciał + by + m = chciałbym. Rodzaj widać tak samo jak w czasie przeszłym: chciałbym mówi mężczyzna, chciałabym kobieta, a chcielibyśmy grupa z mężczyzną. W zdaniu z gdyby cząstka by stoi w każdej części tylko raz: gdybym miał, a nie „gdybym miałbym”.

Chciałbym, chciałabym: forma grzeczna

Pierwsze spotkanie z trybem przypuszczającym to zwykle chciałbym zamiast chcę w sklepie czy kawiarni. Tabela odmienia chcieć przez wszystkie osoby w dwóch kolumnach: dla mężczyzn i grup z mężczyzną oraz dla kobiet. Po chciałbym stoi rzeczownik (tę serwetkę) albo bezokolicznik (kupić pamiątkę).

Kto?	mężczyzna / grupa z mężczyzną	kobieta / same kobiety	przykład
ja	chciałbym	chciałabym	Olena: Chciałabym tę serwetkę.
ty	chciałbyś	chciałabyś	Olena, chciałabyś spróbować?
on, ona, ono	chciałby	chciałaby (ono: chciałoby)	Kuba chciałby obrus.
pan, pani	chciałby	chciałaby	Pani chciałaby tę serwetkę?
my	chcielibyśmy	chciałybyśmy	Chcielibyśmy obejrzeć wystawę.
wy	chcielibyście	chciałybyście	Chciałybyście zobaczyć Koniaków?
oni, one	chcieliby	chciałyby	Turyści chcieliby kupić pamiątki.
państwo / panie	państwo: chcieliby	panie: chciałyby	Czy państwo chcieliby coś obejrzeć?

From the lesson Chciałabym tę koronkę! Koniaków (Polski A2.2)

Czy mógłby Pan…? Grzeczne pytania

Prośbę do obcej osoby budujemy z czy, formą móc i bezokolicznikiem: Czy mógłby Pan przesłać plan zajęć? Forma zależy od adresata: mógłbyś do kolegi, mogłabyś do koleżanki, mógłby Pan, mogłaby Pani, mogliby Państwo. W e-mailu te zwroty piszemy wielką literą.

Do kogo?	Grzeczne pytanie
do kolegi (ty)	Kuba, czy mógłbyś mi pomóc?
do koleżanki (ty)	Olena, czy mogłabyś przeczytać mój e-mail?
do pana	Czy mógłby Pan otworzyć mi pokój?
do pani	Czy mogłaby Pani przesłać mi plan zajęć?
do biura, do grupy (państwo)	Czy mogliby Państwo pomóc mi z dokumentami?
ja: grzeczny początek	Chciałbym / Chciałabym zapytać, czy mogę mieszkać w akademiku.

From the lesson Semestr w Polsce z Erasmusem+ (Polski A2.2)

Każdy czasownik: czas przeszły + by + końcówka

Tak jak chciałbym tworzymy tryb przypuszczający od każdego czasownika: zrobił + by + m, zrobiła + by + ś. W liczbie mnogiej podstawą jest forma oni albo one (zrobili, zrobiły), więc zrobilibyśmy i zrobiłybyśmy. W 3. osobie końcówki brak: zrobiłby, zrobiłaby.

kto?	mężczyzna / mężczyźni (też grupa mieszana)	kobieta / kobiety
ja	zrobiłbym	zrobiłabym
ty	zrobiłbyś	zrobiłabyś
on / ona (ono: zrobiłoby)	zrobiłby	zrobiłaby
my	zrobilibyśmy	zrobiłybyśmy
wy	zrobilibyście	zrobiłybyście
oni / one	zrobiliby	zrobiłyby

From the lesson Gdybym robiła gry… (Polski B1.1)

Gdyby + czas przeszły: warunek nierealny

Sytuację, której nie ma, opisujemy z gdyby. Końcówkę osobową dołączamy wtedy do gdyby (gdybyśmy, gdybyście), a czasownik ma formę czasu przeszłego bez końcówki osobowej: Gdybyśmy umieli to przeczytać, wiedzielibyśmy więcej. Druga część zdania stoi w trybie przypuszczającym.

kto?	gdyby + czas przeszły	co wtedy?
my: Olena i Tom	Gdybyśmy umieli to przeczytać,	wiedzielibyśmy, co to za rośliny.
my: Olena i Sofia	Gdybyśmy umiały to przeczytać,	wiedziałybyśmy, co to za rośliny.
wy: Olena i Tom	Gdybyście mieli klucz,	odszyfrowalibyście tekst.
on: autor	Gdyby autor napisał zwykły tekst,	ktoś przeczytałby go już dawno.
ona: książka	Gdyby książka była po łacinie,	Olena rozumiałaby nazwy roślin.
oni: naukowcy	Gdyby naukowcy znaleźli klucz,	wiedzieliby, o czym jest książka.
one: koleżanki	Gdyby koleżanki miały czas,	szukałyby klucza.

From the lesson Gdybyśmy umieli to przeczytać… (Polski B1.1)

Można by, trzeba by: propozycja bez osoby

Cząstkę by dodajemy też do można, trzeba i warto, a od należy tworzymy należałoby. Tak powstaje grzeczna propozycja, w której nie mówimy, kto ma coś zrobić: Można by naprawić alejki. Można by, trzeba by i warto by piszemy osobno, a należałoby razem.

Cztery propozycje + bezokolicznik

propozycja	co znaczy?	przykład z Plant
można by + bezokolicznik	jest taka możliwość, to jeden pomysł	Można by naprawić alejki.
warto by + bezokolicznik	to dobry pomysł, będzie z tego coś dobrego	Warto by posadzić nowe drzewa.
trzeba by + bezokolicznik	to jest potrzebne, ale mówimy grzecznie	Trzeba by oddzielić ścieżkę dla rowerów.
należałoby + bezokolicznik	tak byłoby dobrze i właściwie; bardziej oficjalnie	Należałoby uzupełnić żywopłot.

Pisownia: osobno czy razem?

forma	jak piszemy?	też poprawnie
można by	osobno: można + by	można by było (albo: można byłoby)
trzeba by	osobno: trzeba + by	trzeba by było (albo: trzeba byłoby)
warto by	osobno: warto + by	warto by było (albo: warto byłoby)
należałoby	razem: należało + by	–

From the lesson Tam, gdzie stały mury: krakowskie Planty (Polski B1.2)

Prośba, marzenie, rada, warunek: kiedy go używamy

Tryb przypuszczający ma cztery główne zadania: grzeczna prośba (Czy mógłby pan zamknąć okno?), marzenie (Wolałabym mieszkać w centrum), rada (Na twoim miejscu kupiłbym rower) i warunek nierealny. W mowie potocznej by często odrywa się od czasownika: Ja bym chciał.

Grzeczna prośba: Czy mógłby Pan zamknąć okno? Chciałabym zapytać o odbiór śmieci.
Życzenie, marzenie: Chciałbym mieszkać na wsi. Wolałabym mieszkać w centrum.
Rada: Na twoim miejscu kupiłbym rower. Radę dajemy też z „powinien”: Powinieneś / Powinnaś kupić rower.
Warunek nierealny: Gdybym miał ogród, uprawiałbym warzywa. (Nie mam ogrodu.)
W mowie potocznej „by” może stać przed czasownikiem: Ja bym chciał = Chciałbym. Ja bym nie mógł = Nie mógłbym.

From the lesson Miasto czy wieś? Tryb przypuszczający (Polski B1 · Egzamin)

Questions about tryb przypuszczający

Co to jest tryb przypuszczający?

Tryb przypuszczający wyraża prośby, życzenia, rady i sytuacje wyobrażone. Rozpoznasz go po cząstce by połączonej z formą czasu przeszłego: chciałbym, mogłabyś, pojechalibyśmy. Nie opisuje faktów, tylko możliwości, marzenia i uprzejme prośby. Obok trybu oznajmującego (pracuję) i rozkazującego (pracuj) to trzeci tryb polskiego czasownika: pracowałbym.

Jak tworzy się tryb przypuszczający?

Do formy czasu przeszłego dodajemy by i końcówkę osobową. Ja: mieszkał + by + m = mieszkałbym (kobieta: mieszkałabym), ty: mieszkałbyś, my: mieszkalibyśmy lub mieszkałybyśmy, wy: mieszkalibyście. W 3. osobie końcówki nie ma: mieszkałby, mieszkałaby, mieszkaliby. Uwaga na zmiany w temacie: mógłbym, ale mogłabym; wziąłbym, ale wzięłabym.

Kiedy mówimy chciałbym, a kiedy chciałabym?

Chciałbym mówi mężczyzna, a chciałabym kobieta. Rodzaj pochodzi z czasu przeszłego: chciał i chciała. W liczbie mnogiej chcielibyśmy mówi grupa z co najmniej jednym mężczyzną, a chciałybyśmy grupa samych kobiet. Do pana mówimy Czy chciałby pan…?, do pani Czy chciałaby pani…?, a do kilku osób Czy chcieliby państwo…?

Gdyby czy jeśli: jaka jest różnica?

Jeśli wprowadza warunek realny, a gdyby – wyobrażony. Po jeśli stoi zwykły czas: Jeśli jutro będę mieć czas, pójdę na basen (to możliwe). Po gdyby stoi forma czasu przeszłego, a w drugiej części tryb przypuszczający: Gdybym miał czas, poszedłbym na basen (nie mam czasu). Zdanie „Gdybym będę mieć czas” miesza oba typy i jest błędne.

Czy można powiedzieć „ja bym chciał”?

W mowie potocznej „by” może stać przed czasownikiem. Ja bym chciał znaczy to samo co chciałbym, a Ja bym nie mógł to samo co nie mógłbym. W pytaniach by często dołącza do słowa pytającego, także w piśmie: Co byś zrobił? = Co zrobiłbyś? Niezależnie od miejsca cząstka pojawia się w każdej części zdania tylko raz.

Jakie błędy w trybie przypuszczającym robią obcokrajowcy?

Najczęstszy błąd to podwójne by: „gdybym miałbym”. Poprawnie: Gdybym miał czas, pojechałbym do Gdańska. Uczniowie mylą też rodzaj (kobieta mówi chciałbym), dodają końcówkę czasu przeszłego („gdybym miałem”), łączą pan z formą dla ty („mógłbyś pan”) i dają grupie z mężczyzną formę na -ły: „Tomek i Giorgi mieszkałyby” zamiast mieszkaliby.

Jak uczyć trybu przypuszczającego obcokrajowców?

Zacznij od gotowych zwrotów grzecznościowych, a gdyby zostaw na później. W kursie Polski A2.2 · Ciekawi świata uczniowie najpierw mówią Chciałabym tę serwetkę w sklepie z koronką, a potem piszą e-mail do biura na uczelni z pytaniem Czy mógłby Pan…?. W kursie Polski B1.1 · Historie w podróży przenoszą ten wzór na każdy czasownik i budują zdania z gdyby, a na poziomie B1.2 poznają można by i trzeba by.

Jakie pytania i gry pomagają ćwiczyć tryb przypuszczający?

Najlepiej działają pytania „Co byś zrobił, gdyby…?”. Każdy losuje sytuację (gdybyś wygrał milion, gdybyś była niewidzialna) i odpowiada pełnym zdaniem, a grupa dopytuje. Dobrze sprawdzają się też łańcuchy zdań (Gdybym miała psa, chodziłabym na spacery. Gdybym chodziła na spacery…) i scenki w urzędzie z prośbami Czy mógłby pan…?. W lekcjach B1.1 z gdyby takie pytania losuje koło w części na mówienie.

Gdzie poćwiczyć tryb przypuszczający online?

W zadaniach online, które są sprawdzane automatycznie. Ćwiczenia powyżej pochodzą z lekcji z tej strony. Uczniowie wybierają formę dla mężczyzny lub kobiety, wpisują czasowniki w trybie przypuszczającym, wypełniają tabele i odpowiadają w czacie. Tekst i nagranie z pracy domowej ocenia nauczyciel. Lekcje działają na zajęciach na żywo i w domu, a 7-dniowy okres próbny otwiera całą bibliotekę.

More Polish grammar

Lessons for every point of Polish grammar, from the cases to verb aspect. All grammar points

Tryb przypuszczający: chciałbym, gdybym i grzeczne prośby

Tryb przypuszczający lesson plans and drills

Chciałabym tę koronkę! Koniaków

Projekt: nasze stoisko na jarmarku

Semestr w Polsce z Erasmusem+

Miasto czy wieś? Tryb przypuszczający

Gdybym robiła gry…

Dobre wiadomości: nowa praca, nowa droga

Gdybyśmy umieli to przeczytać…

Dobre wiadomości: tajemnice przeszłości

Tam, gdzie stały mury: krakowskie Planty

Projekt: zielony skwer na rogu