Czas teraźniejszy: koniugacja, końcówki i lekcje dla obcokrajowców

Q: Co to jest koniugacja?

Koniugacja to odmiana czasownika. Czasownik zmienia formę przez osoby i liczby ( czytam, czytasz, czytamy ), a także przez czasy, tryby i strony. W czasie przeszłym dochodzi rodzaj: czytał, czytała . Koniugacją nazywa się też grupę czasowników o tych samych końcówkach. Rzeczowniki, przymiotniki i zaimki odmieniają się inaczej, przez przypadki: to deklinacja.

Q: Jakie są koniugacje w języku polskim?

Tradycyjnie wyróżnia się cztery koniugacje. Rozpoznajemy je po końcówkach osób ja i ty : pierwsza ma -ę, -esz ( piszę, piszesz ), druga -ę, -isz lub -ysz ( robię, robisz ; uczę, uczysz ), trzecia -am, -asz ( czytam, czytasz ), a czwarta -em, -esz ( umiem, umiesz ). W nauce polskiego jako obcego trzecią i czwartą łączy się zwykle w jedną grupę -m, -sz . Osobno zostają czasowniki nieregularne, takie jak być , jeść i wiedzieć .

Q: Jakie końcówki ma czas teraźniejszy?

Końcówki to -ę lub -m, -sz, -my, -cie i -ą. Kolejno dla osób ja , ty , my , wy i oni , a forma on, ona, ono kończy się na -a , -i ( -y ) albo -e . Po jednym przykładzie z każdej grupy: czytam, czytasz, czyta, czytamy, czytacie, czytają ; robię, robisz, robi, robimy, robicie, robią ; piszę, piszesz, pisze, piszemy, piszecie, piszą .

Q: Kiedy używamy czasu teraźniejszego?

Do tego, co dzieje się teraz, i do zwyczajów. Teraz czytam i Codziennie czytam mają tę samą formę, bo polski nie ma osobnego czasu dla czynności w toku. Czas teraźniejszy opisuje też fakty ( Wisła płynie przez Kraków ) i ustalone plany, zwykle z określeniem czasu: Jutro idę na koncert .

Q: Czy każdy czasownik ma czas teraźniejszy?

Nie, tylko czasowniki niedokonane. Czasownik dokonany ma te same końcówki, ale jego forma oznacza przyszłość: piszę to teraz, a napiszę to jutro albo za tydzień. Dlatego kto zna koniugację, od razu umie też utworzyć czas przyszły prosty: zrobię , kupię , przeczytam .

Q: Jakie błędy w koniugacji robią obcokrajowcy?

Najczęściej mieszają końcówki dwóch grup. Tak powstają „piszam” zamiast piszę , „robasz” zamiast robisz albo „czytę” zamiast czytam . Częste są też „ja pisze” bez ogonka i forma ty przy pan : „Skąd pan jesteś?”. Wielu uczniów powtarza ponadto ja w każdym zdaniu. To nie błąd gramatyczny, ale brzmi nienaturalnie.

Q: Jak uczyć obcokrajowców koniugacji?

Po jednej grupie naraz, zaczynając od być i mieć. W kursie Polski A1.1 · Witaj, świecie! uczniowie poznają najpierw być (lekcja 2) i mieć (lekcja 6), potem grupę -m, -sz (lekcja 10), jeść i pić (lekcja 17) oraz lubić , robić , mówić (lekcja 18). Lekcja 22 zestawia trzy wzory w jednej tabeli. Każdy nowy czasownik warto zapisywać od razu z formami ja i ty : piszę, piszesz .

Q: Jakie gry pomagają ćwiczyć koniugację?

Szybkie, w których trzeba od razu podać formę. Rzut kostką wskazuje osobę (1 to ja , 6 to oni ), a uczeń odmienia wylosowany czasownik. Można też sortować karty z czasownikami na trzy grupy albo odbijać formy jak piłeczkę: jedna osoba mówi czytam , druga czytasz . W lekcjach z tej strony jest koło z pytaniami do rozmowy, a w kilku także tabele odmiany w pracy domowej.

Q: Gdzie znaleźć ćwiczenia z koniugacji dla obcokrajowców?

Kilka zadań z odmiany rozwiążesz od razu tutaj. Pochodzą z lekcji z listy poniżej, a każda z nich ma więcej ćwiczeń: wybór formy, luki do uzupełnienia, sortowanie czasowników i tabele odmiany. Uczniowie wykonują je na swoich kontach w edio, gdzie są sprawdzane automatycznie. Okres próbny trwa 7 dni i daje dostęp do całej biblioteki.

Levels A1 to A2 19 lesson plans Exercises that check themselves

Czas teraźniejszy opisuje to, co dzieje się teraz, i to, co robimy zwykle: Czytam książkę, Co rano piję kawę. Czasownik zmienia w nim formę przez osoby i liczby, a ta odmiana to koniugacja. Większość czasowników odmienia się według trzech wzorów: czytam, robię, piszę. Tu znajdziesz lekcje polskiego jako obcego z biblioteki edio, które uczą czasu teraźniejszego (liczba lekcji: 19, poziomy A1 to A2). Rozwiąż kilka ćwiczeń z tych lekcji, zobacz końcówki na ich schematach i wybierz lekcję dla swojej grupy według poziomu. Uczniowie pracują na własnych kontach, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Start free trial Try the exercises

Czas teraźniejszy lesson plans and drills

19 lesson plans, A1 to A2. Each is a whole lesson with reading, listening and speaking, and its page plays exercises from it.

Try the Koniugacja czasowników exercises

One exercise from each of 6 lessons. These are the same exercises your students do in edio.

Czas teraźniejszy explained

Polski ma jeden czas teraźniejszy: czytam znaczy i „czytam w tej chwili”, i „czytam codziennie”. Czasownik ma sześć form, po jednej na osobę, dlatego zaimki ja i ty zwykle pomijamy. Formy my i wy kończą się zawsze na -my i -cie, a grupę czasownika zdradzają formy ja i ty. Czas teraźniejszy mają tylko czasowniki niedokonane.

Być: jestem, jesteś, jest

Być odmienia się nieregularnie: jestem, jesteś, jest, jesteśmy, jesteście, są. Z pan i pani łączymy formę trzeciej osoby: Skąd pani jest? Zaimka zwykle nie mówimy, bo końcówka sama pokazuje osobę: Jestem z Ameryki.

Być

kto?	być	przykład
ja	jestem	Jestem z Ameryki.
ty	jesteś	Skąd jesteś?
on, ona	jest	Sofia jest z Hiszpanii.
pan, pani	jest	Skąd pan jest?
my	jesteśmy	Jesteśmy w Warszawie.
wy	jesteście	Skąd jesteście?
oni, one	są	Zosia i Kuba są z Polski.

Bez „ja”

Zwykle mówimy bez „ja” i „ty”. Forma mówi, kto to jest: Jestem z Ameryki. Jesteś z Polski? Mówię po angielsku.

From the lesson Jestem z Ameryki (Polski A1.1)

Grupa -m, -sz: mam, czytam, mieszkam

Forma ja kończy się na -m, forma ty na -sz, a oni na -ją: czytam, czytasz, czytają. Należy tu wiele czasowników na -ać (mieszkać, grać, znać) i mieć, ale nie wszystkie: pisać odmienia się inaczej.

Kto?	mieć	mieszkać	czytać	grać	znać
ja	mam	mieszkam	czytam	gram	znam
ty	masz	mieszkasz	czytasz	grasz	znasz
on, ona, ono, pan, pani	ma	mieszka	czyta	gra	zna
my	mamy	mieszkamy	czytamy	gramy	znamy
wy	macie	mieszkacie	czytacie	gracie	znacie
oni, one	mają	mieszkają	czytają	grają	znają

From the lesson Ile masz lat? (Polski A1.1)

Grupa -ę, -isz (-ysz): lubię, robię, mówię

Tu należy większość czasowników na -ić i -yć: lubię, lubisz, uczę się, uczysz się. Po cz, sz, rz i ż piszemy -ysz, po innych spółgłoskach -isz. Krótkie pić i myć mają inną odmianę: piję, pijesz.

lubić, robić, mówić

Kto?	lubić	robić	mówić
ja	lubię	robię	mówię
ty	lubisz	robisz	mówisz
on, ona, pan, pani	lubi	robi	mówi
my	lubimy	robimy	mówimy
wy	lubicie	robicie	mówicie
oni, one	lubią	robią	mówią

-m / -sz czy -ę / -isz?

-m / -sz: czytać

ja czytam
ty czytasz
on, ona czyta

-ę / -isz: lubić

ja lubię
ty lubisz
on, ona lubi

From the lesson Lubię pierogi z jagodami! (Polski A1.1)

Grupa -ę, -esz i trzy wzory w jednej tabeli

Trzeci wzór to piszę, piszesz, pisze, a także piję, idę i wstaję. Spółgłoska w temacie często się tu zmienia: pisać → piszę, idę → idziesz. Formę on, ona zwykle tworzymy z formy ty bez -sz: piszesz → pisze, robisz → robi.

Trzy grupy czasowników

Kto?	-m / -sz: czytać	-ę / -isz: robić	-ę / -esz: pisać
ja	czytam	robię	piszę
ty	czytasz	robisz	piszesz
on, ona, pan, pani	czyta	robi	pisze
my	czytamy	robimy	piszemy
wy	czytacie	robicie	piszecie
oni, one	czytają	robią	piszą

Tak samo

-m / -sz

mieć: mam, masz, ma
grać: gram, grasz, gra
mieszkać: mieszkam, mieszkasz, mieszka
znać: znam, znasz, zna
śpiewać: śpiewam, śpiewasz, śpiewa

-ę / -isz (-ysz)

lubić: lubię, lubisz, lubi
mówić: mówię, mówisz, mówi
uczyć się: uczę się, uczysz się, uczy się

-ę / -esz

pić: piję, pijesz, pije
iść: idę, idziesz, idzie
wstawać: wstaję, wstajesz, wstaje

Jak to zapamiętać?

Zapamiętaj czasownik z formą ja i ty: pisać – piszę, piszesz. Forma on, ona to forma ty bez -sz: czytasz → czyta, robisz → robi, piszesz → pisze.

Uwaga!

pisać → sz: piszę, piszesz, pisze. · iść: idę, ale idziesz, idzie. · uczyć się: po cz jest y: uczysz się, uczy się.

From the lesson Czytam, robię, piszę (Polski A1.1)

Czasowniki na -ować: kupuję, kupujesz

Czasowniki takie jak kupować, pracować czy gotować zamieniają w czasie teraźniejszym -owa- na -uj-: kupuję, kupujesz, kupują. Obok w tabeli stoi chcieć, z tymi samymi końcówkami -ę, -esz: chcę, chcesz, chce.

Kto?	chcieć	kupować
ja	chcę	kupuję
ty	chcesz	kupujesz
on, ona, pan, pani	chce	kupuje
my	chcemy	kupujemy
wy	chcecie	kupujecie
oni, one	chcą	kupują

From the lesson Chcę ten kubek! (Polski A1.2)

Czasowniki z się: kąpię się, ubieram się

Czasowniki zwrotne odmieniają się według tych samych wzorów, a się zostaje bez zmian: ubieram się, ubierasz się, czuję się, czujesz się. Zaimek się stoi zwykle po czasowniku, w środku zdania także przed nim (Jak się czujesz?), ale nigdy na początku zdania.

Kto? Co robi?

Kto?	kąpać się	rozgrzewać się	cieszyć się	czuć się
ja	kąpię się	rozgrzewam się	cieszę się	czuję się
ty	kąpiesz się	rozgrzewasz się	cieszysz się	czujesz się
on, ona, ono, pan, pani	kąpie się	rozgrzewa się	cieszy się	czuje się
my	kąpiemy się	rozgrzewamy się	cieszymy się	czujemy się
wy	kąpiecie się	rozgrzewacie się	cieszycie się	czujecie się
oni, one, państwo	kąpią się	rozgrzewają się	cieszą się	czują się

Gdzie stoi się?

Najłatwiej: się stawiaj zaraz po czasowniku: kąpię się, ubieram się. W środku zdania się może stać też przed czasownikiem: Bardzo się cieszę. Jak się czujesz? Ale się nigdy nie zaczyna zdania. I pamiętaj: jeden czasownik = jedno się.

From the lesson Kąpię się w morzu w lutym! (Polski A2.2)

Questions about czas teraźniejszy

Co to jest koniugacja?

Koniugacja to odmiana czasownika. Czasownik zmienia formę przez osoby i liczby (czytam, czytasz, czytamy), a także przez czasy, tryby i strony. W czasie przeszłym dochodzi rodzaj: czytał, czytała. Koniugacją nazywa się też grupę czasowników o tych samych końcówkach. Rzeczowniki, przymiotniki i zaimki odmieniają się inaczej, przez przypadki: to deklinacja.

Jakie są koniugacje w języku polskim?

Tradycyjnie wyróżnia się cztery koniugacje. Rozpoznajemy je po końcówkach osób ja i ty: pierwsza ma -ę, -esz (piszę, piszesz), druga -ę, -isz lub -ysz (robię, robisz; uczę, uczysz), trzecia -am, -asz (czytam, czytasz), a czwarta -em, -esz (umiem, umiesz). W nauce polskiego jako obcego trzecią i czwartą łączy się zwykle w jedną grupę -m, -sz. Osobno zostają czasowniki nieregularne, takie jak być, jeść i wiedzieć.

Jakie końcówki ma czas teraźniejszy?

Końcówki to -ę lub -m, -sz, -my, -cie i -ą. Kolejno dla osób ja, ty, my, wy i oni, a forma on, ona, ono kończy się na -a, -i (-y) albo -e. Po jednym przykładzie z każdej grupy: czytam, czytasz, czyta, czytamy, czytacie, czytają; robię, robisz, robi, robimy, robicie, robią; piszę, piszesz, pisze, piszemy, piszecie, piszą.

Kiedy używamy czasu teraźniejszego?

Do tego, co dzieje się teraz, i do zwyczajów. Teraz czytam i Codziennie czytam mają tę samą formę, bo polski nie ma osobnego czasu dla czynności w toku. Czas teraźniejszy opisuje też fakty (Wisła płynie przez Kraków) i ustalone plany, zwykle z określeniem czasu: Jutro idę na koncert.

Jak odmienia się czasownik być?

Być odmienia się nieregularnie: jestem, jesteś, jest, jesteśmy, jesteście, są. Tych form trzeba się nauczyć na pamięć, bo nie pasują do żadnej grupy. Z pan, pani i państwo łączymy formę trzeciej osoby: Skąd pan jest?, Czy państwo są z Krakowa? W czasie przeszłym być ma formy byłem, byłam, był, a w przyszłym będę, będziesz, będzie.

Czy każdy czasownik ma czas teraźniejszy?

Nie, tylko czasowniki niedokonane. Czasownik dokonany ma te same końcówki, ale jego forma oznacza przyszłość: piszę to teraz, a napiszę to jutro albo za tydzień. Dlatego kto zna koniugację, od razu umie też utworzyć czas przyszły prosty: zrobię, kupię, przeczytam.

Jakie błędy w koniugacji robią obcokrajowcy?

Najczęściej mieszają końcówki dwóch grup. Tak powstają „piszam” zamiast piszę, „robasz” zamiast robisz albo „czytę” zamiast czytam. Częste są też „ja pisze” bez ogonka i forma ty przy pan: „Skąd pan jesteś?”. Wielu uczniów powtarza ponadto ja w każdym zdaniu. To nie błąd gramatyczny, ale brzmi nienaturalnie.

Jak uczyć obcokrajowców koniugacji?

Po jednej grupie naraz, zaczynając od być i mieć. W kursie Polski A1.1 · Witaj, świecie! uczniowie poznają najpierw być (lekcja 2) i mieć (lekcja 6), potem grupę -m, -sz (lekcja 10), jeść i pić (lekcja 17) oraz lubić, robić, mówić (lekcja 18). Lekcja 22 zestawia trzy wzory w jednej tabeli. Każdy nowy czasownik warto zapisywać od razu z formami ja i ty: piszę, piszesz.

Jakie gry pomagają ćwiczyć koniugację?

Szybkie, w których trzeba od razu podać formę. Rzut kostką wskazuje osobę (1 to ja, 6 to oni), a uczeń odmienia wylosowany czasownik. Można też sortować karty z czasownikami na trzy grupy albo odbijać formy jak piłeczkę: jedna osoba mówi czytam, druga czytasz. W lekcjach z tej strony jest koło z pytaniami do rozmowy, a w kilku także tabele odmiany w pracy domowej.

Gdzie znaleźć ćwiczenia z koniugacji dla obcokrajowców?

Kilka zadań z odmiany rozwiążesz od razu tutaj. Pochodzą z lekcji z listy poniżej, a każda z nich ma więcej ćwiczeń: wybór formy, luki do uzupełnienia, sortowanie czasowników i tabele odmiany. Uczniowie wykonują je na swoich kontach w edio, gdzie są sprawdzane automatycznie. Okres próbny trwa 7 dni i daje dostęp do całej biblioteki.

More Polish grammar

Lessons for every point of Polish grammar, from the cases to verb aspect. All grammar points

Czas teraźniejszy lesson plans and drills

Jestem z Ameryki

Dobre wiadomości: języki i przyjaciele

Mam psa!

Dobre wiadomości: rodzina pomaga

Ile masz lat?

Zupa, pierogi, naleśniki!

Lubię pierogi z jagodami!

Dobre wiadomości: smaczne tradycje

Południe w Poznaniu: koziołki!

Czytam, robię, piszę

Dobre wiadomości: codzienny rytm

Przy Żurawiu w lewo

Niedziela z Chopinem

Weekend w kajaku

Dobre wiadomości: hobby łączy ludzi

Chcę ten kubek!

Słone powietrze w Ciechocinku

Kąpię się w morzu w lutym!

Projekt: wyzwanie na siedem dni